Türk Dili ve Edebiyatı 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 31 Cevapları

Tenasüp sanatı, aynı kavram alanına ait sözcükleri bir araya getirerek okurun zihninde canlı ve uyumlu bir tablo oluşturur ve şiirin anlamsal bağdaşıklığını güçlendirir.

1. Açıklama kutusundaki ipucunu bul: su, bâğ-bân, gül-zâr ve gül kelimeleri birlikte kullanılmıştır.
2. Bu kelimelerin hepsinin bahçe ve bahçıvanlık alanına ait olduğunu belirle; 'açılmak' fiilini de bu alana kat.
3. Aynı konuya ait kelimelerin bir arada kullanılmasının tenasüp sanatı olduğunu adlandır.
4. Bu kelime ağının beyitte bütünlüklü bir gül bahçesi tablosu kurduğunu ve sevgilinin yüzünü yücelttiğini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bahçeyle ilgili kelimeler bir araya gelince sevgilinin yüzü hiçbir gülün ulaşamayacağı bir güzellikte gösterilir; beyit uyumlu ve ahenkli olur. (Yorum bahçe kelimelerinin uyumuna dayandırılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğim kelimelerin hepsi aynı konu alanına mı ait; bu uyumun beyte kattığı anlamı yazdım mı?

Bilinen gerçekleri bilmezlikten gelerek söylemek, şairin gençlik gafletinden uyanışını ve hayatın sert gerçeklerini fark edişini düz bir anlatımdan çok daha etkileyici kılmıştır.

1. Açıklama kutusundaki ipucunu bul: şair taşın sert, suyun boğucu, ateşin yakıcı olduğunu bilir.
2. 'Varmış', 'yakarmış' gibi öğrenilen geçmiş zaman eklerinin şairi yeni öğreniyormuş gibi gösterdiğini fark et.
3. Bilinen gerçeği bilmiyormuş gibi davranmanın tecahülüarif olduğunu adlandır.
4. Bu tavrın, hayatın acı gerçeklerini geç fark etmenin şaşkınlığını ve hüznünü nasıl güçlendirdiğini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bilmezlikten gelme, hayatın sertliğini ancak yaşayarak öğrenebildiğimizi vurgular; okur kendi deneyimini hatırlayarak dizelere ortak olur. (Yorum bilinen gerçeklerin bilinmiyormuş gibi sunulmasına dayandırılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Dizelerde söylenen gerçekler herkesçe bilinen şeyler mi; şairin bunları yeni öğreniyormuş gibi sunmasının etkisini yazdım mı?

Hüsnütalil sanatı, dış dünyadaki nedenselliği kırıp yerine estetik ve duygusal bir neden koyarak şiirin hayal ve imge gücünü zirveye taşır.

1. Açıklama kutusundaki ipucunu oku: gökyüzünün maviliğinin ve ağaçların yeşermesinin gerçek nedenleri havanın açıklığı ve bahardır.
2. Şairin verdiği nedenleri bul: gök 'güzel şeyler düşünelim diye' mavi, ağaçlar 'bulutlara hayretinden' yeşil.
3. Gerçek nedenin yerine güzel ve hayalî bir neden konduğu için bunun hüsnütalil olduğunu adlandır.
4. Bu hayalî nedenlerin doğayı canlı, iyimser ve sevinç dolu bir görünüme kavuşturduğunu yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hüsnütalil, doğayı insanı mutlu etmek isteyen bir dost gibi göstererek sabahın tazeliğini ve şairin iç huzurunu hissettirir. (Yorum hayalî nedenlere dayandırılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Her olay için gerçek nedeni ve şairin gösterdiği güzel nedeni ayrı ayrı söyleyebiliyor muyum?

Telmih sanatı, toplumun ortak hafızasında yer eden tarihî veya efsanevi kişileri/olayları birkaç kelimeyle hatırlatarak o olayın bütün duygu yükünü şiire taşır.

1. Açıklama kutusundaki ipucunu bul: şair Mecnun ve Leyla isimlerini kullanarak onların aşkına atıfta bulunmuştur.
2. Leyla ile Mecnun'un Doğu edebiyatında büyük ve tutkulu aşkın simgesi olduğunu hatırla.
3. Bilinen bir kişiyi ya da olayı hatırlatmanın telmih sanatı olduğunu adlandır.
4. Bu hatırlatmanın, şairin aşkını az sözle Mecnun'un aşkı kadar büyük ve derin gösterdiğini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Telmih, sevgilinin bir kez bakıp sessizce geçmesinin şairde Mecnun'unki kadar derin bir hasret ve acı uyandırdığını sezdirir. (Yorum Leyla ile Mecnun hikâyesine dayandırılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Dörtlükte hangi bilinen hikâyeye gönderme yapıldığını ve bunun şairin aşkını nasıl büyüttüğünü açıkladım mı?