Sosyal Bilgiler 5.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) — Sayfa 109 Cevapları

Efes, üzerinde yaşanmış, taşınamayan bir antik kenttir; bu yüzden mekândır.

1. Ölçütü belirle: taşınamayan alan veya yapı mekândır, taşınabilen nesne eserdir.
2. Efes Antik Kenti'nin insanların yaşadığı, yerinden taşınamayan bir kent olduğunu düşün.
3. Bu yüzden Tarihî Mekân kutusunu işaretle.

Kendini kontrol et: Efes'i yerinden kaldırıp bir müzeye taşıyabilir misin?

Kültürel miras alanları korunmalıdır; ziyaretçi zarar verici davranışlardan kaçınır.

1. Sorunun iki bölümünü ayır: nasıl davranmalı ve hangi davranışlardan kaçınmalı.
2. Doğru davranışları yaz: kurallara ve görevlilerin uyarılarına uymak, alanı temiz tutmak.
3. Kaçınılacak davranışları yaz: yazı yazmak, çöp atmak, izinsiz dokunmak, parça kırıp almak.

Kendini kontrol et: Cevabında hem yapılması hem de yapılmaması gereken davranışlar var mı?

Koruma kuralları hem eserleri hem alanı güvenceye alır ve gelecek nesillere aktarılmasını sağlar.

1. Kültürel mirasa zarar verebilecek durumları düşün: tahribat, izinsiz kazı, kaçakçılık, aşırı kalabalık.
2. Her duruma karşı bir kural öner.
3. Önerilerini yasaklar, cezalar ve düzenlemeler olarak kısa maddeler hâlinde yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Alanlarda fotoğraf flaşını yasaklayan, rehberli ziyareti zorunlu kılan kurallar olmalıdır. (Kural mirasın zarar görmesini önlemeye yönelik olduğu sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğin her kural belirli bir zararı önlüyor mu?

Yetkililere bildirmek ve çevreyi bilinçlendirmek koruma için temel adımlardır.

1. Önce durumu kimlere bildireceğini düşün: valilik, belediye, müze müdürlüğü gibi kurumlar.
2. Sonra çevreni bilinçlendirme yollarını belirle: afiş, sosyal medya, okul etkinliği.
3. Bu iki yönü birleştirerek yapacaklarını "ben" diliyle yaz.

Kendini kontrol et: Cevabında hem yetkililere bildirme hem de çevreyi bilinçlendirme var mı?

Halı, insan yapımı taşınabilir bir nesnedir; eserdir.

1. Ölçütü hatırla: taşınabilen, insan eliyle yapılmış nesne tarihî eserdir.
2. Pazırık halısının dokunmuş, taşınabilen bir nesne olduğunu belirle.
3. Tarihî Eser kutusunu işaretle.

Kendini kontrol et: Halı bir müzede sergilenebilir mi? Sergilenebiliyorsa eserdir.

Cami, taşınamayan tarihî bir yapıdır; mekân olarak değerlendirilir.

1. Ölçütü hatırla: taşınamayan yapı veya alan tarihî mekândır.
2. Süleymaniye Camii'nin yerinden taşınamayan bir yapı olduğunu belirle.
3. Tarihî Mekân kutusunu işaretle.

Kendini kontrol et: Cami yerinden taşınabilir mi? Taşınamıyorsa mekândır.

Savaşın yaşandığı ve anıldığı alan olduğundan tarihî mekândır.

1. Ölçütü hatırla: olayların yaşandığı, taşınamayan alan tarihî mekândır.
2. Çanakkale Şehitliği'nin savaşın yaşandığı ve şehitlerin anıldığı bir alan olduğunu belirle.
3. Tarihî Mekân kutusunu işaretle.

Kendini kontrol et: Şehitlik bir yer mi, yoksa elde taşınan bir nesne mi?

Saray, taşınamayan tarihî bir yapıdır; mekândır.

1. Ölçütü hatırla: taşınamayan yapı tarihî mekândır.
2. İshak Paşa Sarayı'nın Ağrı'da yerinde duran, taşınamayan bir yapı olduğunu belirle.
3. Tarihî Mekân kutusunu işaretle.

Kendini kontrol et: Sarayı ziyaret etmek için oraya gitmen mi gerekir? Gerekiyorsa mekândır.

Para, taşınabilir ve dönemin yaşamını yansıtan bir nesnedir; eserdir.

1. Ölçütü hatırla: taşınabilen, insan eliyle yapılmış nesne tarihî eserdir.
2. Selçuklu parasının elde taşınabilen küçük bir nesne olduğunu belirle.
3. Tarihî Eser kutusunu işaretle.

Kendini kontrol et: Para bir müze vitrininde sergilenebilir mi? Sergilenebiliyorsa eserdir.

Yerleşim yeri, geçmişte insanların yaşadığı bir alandır; mekândır.

1. Ölçütü hatırla: insanların yaşadığı, taşınamayan alan tarihî mekândır.
2. Çatalhöyük'ün ilk insanların yaşadığı bir yerleşim yeri olduğunu belirle.
3. Tarihî Mekân kutusunu işaretle.

Kendini kontrol et: "Yerleşim yeri" ifadesi bir alanı mı, bir nesneyi mi anlatıyor?

Manastır, taşınamayan tarihî bir yapıdır; mekândır.

1. Ölçütü hatırla: taşınamayan yapı tarihî mekândır.
2. Sümela Manastırı'nın kayalığa oyulmuş, yerinden taşınamayan bir yapı olduğunu belirle.
3. Tarihî Mekân kutusunu işaretle.

Kendini kontrol et: Manastırı görmek için Trabzon'a gitmen mi gerekir? Gerekiyorsa mekândır.