Ana sayfa›Kitaplar›Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 109
Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap) — Sayfa 109 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
A-1Efes Antik Kenti için tarihî mekân mı tarihî eser mi işaretlenecek
Çözüm Yolu
Efes, üzerinde yaşanmış, taşınamayan bir antik kenttir; bu yüzden mekândır.
- Ölçütü belirle: taşınamayan alan veya yapı mekândır, taşınabilen nesne eserdir.
- Efes Antik Kenti'nin insanların yaşadığı, yerinden taşınamayan bir kent olduğunu düşün.
- Bu yüzden Tarihî Mekân kutusunu işaretle.
- İçindeki heykel ve sütunlar yüzünden eser seçmek — sorulan bütün kenttir ve kent bir mekândır.
Kendini kontrol et: Efes'i yerinden kaldırıp bir müzeye taşıyabilir misin?
B-2Ziyaretçilerin kültürel miras alanlarında nasıl davranması gerektiği
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Eserlere zarar vermemeli, üzerine yazı yazmamalı, çöp atmamalı, kurallara uymalıdır; kaçınılacak davranışlar tahrip etme, kazıp çalma ve izinsiz dokunmadır.Çözüm Yolu
Kültürel miras alanları korunmalıdır; ziyaretçi zarar verici davranışlardan kaçınır.
- Sorunun iki bölümünü ayır: nasıl davranmalı ve hangi davranışlardan kaçınmalı.
- Doğru davranışları yaz: kurallara ve görevlilerin uyarılarına uymak, alanı temiz tutmak.
- Kaçınılacak davranışları yaz: yazı yazmak, çöp atmak, izinsiz dokunmak, parça kırıp almak.
- Sorunun yalnız bir bölümünü cevaplamak — hem doğru davranışları hem kaçınılacak davranışları yazmalısın.
Kendini kontrol et: Cevabında hem yapılması hem de yapılmaması gereken davranışlar var mı?
B-3Ortak kültürel mirası korumak için ne tür kurallar olması gerektiği
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Eserlere zarar vermeyi yasaklayan, izinsiz kazı ve kaçakçılığı cezalandıran, ziyaretçi sayısını ve davranışını düzenleyen kurallar olmalıdır.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Koruma kuralları hem eserleri hem alanı güvenceye alır ve gelecek nesillere aktarılmasını sağlar.
- Kültürel mirasa zarar verebilecek durumları düşün: tahribat, izinsiz kazı, kaçakçılık, aşırı kalabalık.
- Her duruma karşı bir kural öner.
- Önerilerini yasaklar, cezalar ve düzenlemeler olarak kısa maddeler hâlinde yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Alanlarda fotoğraf flaşını yasaklayan, rehberli ziyareti zorunlu kılan kurallar olmalıdır. (Kural mirasın zarar görmesini önlemeye yönelik olduğu sürece geçerlidir.)
- Kural yerine dilek yazmak — "herkes dikkat etsin" yerine uygulanabilir, açık kurallar önermelisin.
Kendini kontrol et: Önerdiğin her kural belirli bir zararı önlüyor mu?
B-4Tehlikedeki bir kültürel miras ögesini korumak için neler yapılacağı
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
İlgili kurumlara haber verir, farkındalık etkinlikleri düzenler, afiş ve sosyal medya ile duyarlılığı artırırım.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Yetkililere bildirmek ve çevreyi bilinçlendirmek koruma için temel adımlardır.
- Önce durumu kimlere bildireceğini düşün: valilik, belediye, müze müdürlüğü gibi kurumlar.
- Sonra çevreni bilinçlendirme yollarını belirle: afiş, sosyal medya, okul etkinliği.
- Bu iki yönü birleştirerek yapacaklarını "ben" diliyle yaz.
- Ögeye kendi başına müdahale etmeyi önermek — onarım uzman işidir; önce yetkililere haber verilmelidir.
Kendini kontrol et: Cevabında hem yetkililere bildirme hem de çevreyi bilinçlendirme var mı?
A-2Pazırık halısı için kategori seçimi
Çözüm Yolu
Halı, insan yapımı taşınabilir bir nesnedir; eserdir.
- Ölçütü hatırla: taşınabilen, insan eliyle yapılmış nesne tarihî eserdir.
- Pazırık halısının dokunmuş, taşınabilen bir nesne olduğunu belirle.
- Tarihî Eser kutusunu işaretle.
- Bulunduğu yere bakarak mekân seçmek — sorulan halının kendisidir ve halı taşınabilir bir eserdir.
Kendini kontrol et: Halı bir müzede sergilenebilir mi? Sergilenebiliyorsa eserdir.
A-3Süleymaniye Camii için kategori seçimi
Çözüm Yolu
Cami, taşınamayan tarihî bir yapıdır; mekân olarak değerlendirilir.
- Ölçütü hatırla: taşınamayan yapı veya alan tarihî mekândır.
- Süleymaniye Camii'nin yerinden taşınamayan bir yapı olduğunu belirle.
- Tarihî Mekân kutusunu işaretle.
- Mimar Sinan'ın eseri olduğu için eser seçmek — günlük dilde eser denir ama burada taşınamayan yapılar mekân sayılır.
Kendini kontrol et: Cami yerinden taşınabilir mi? Taşınamıyorsa mekândır.
A-4Çanakkale Şehitliği için kategori seçimi
Çözüm Yolu
Savaşın yaşandığı ve anıldığı alan olduğundan tarihî mekândır.
- Ölçütü hatırla: olayların yaşandığı, taşınamayan alan tarihî mekândır.
- Çanakkale Şehitliği'nin savaşın yaşandığı ve şehitlerin anıldığı bir alan olduğunu belirle.
- Tarihî Mekân kutusunu işaretle.
- Anıtlar yüzünden eser seçmek — sorulan şehitlik alanının bütünüdür ve bu alan bir mekândır.
Kendini kontrol et: Şehitlik bir yer mi, yoksa elde taşınan bir nesne mi?
A-5İshak Paşa Sarayı için kategori seçimi
Çözüm Yolu
Saray, taşınamayan tarihî bir yapıdır; mekândır.
- Ölçütü hatırla: taşınamayan yapı tarihî mekândır.
- İshak Paşa Sarayı'nın Ağrı'da yerinde duran, taşınamayan bir yapı olduğunu belirle.
- Tarihî Mekân kutusunu işaretle.
- Saraydaki süslemeleri düşünüp eser seçmek — sorulan sarayın kendisidir ve saray bir mekândır.
Kendini kontrol et: Sarayı ziyaret etmek için oraya gitmen mi gerekir? Gerekiyorsa mekândır.
A-6Selçuklu parası için kategori seçimi
Çözüm Yolu
Para, taşınabilir ve dönemin yaşamını yansıtan bir nesnedir; eserdir.
- Ölçütü hatırla: taşınabilen, insan eliyle yapılmış nesne tarihî eserdir.
- Selçuklu parasının elde taşınabilen küçük bir nesne olduğunu belirle.
- Tarihî Eser kutusunu işaretle.
- Paranın bulunduğu kazı alanını düşünüp mekân seçmek — sorulan paranın kendisidir ve para taşınabilir.
Kendini kontrol et: Para bir müze vitrininde sergilenebilir mi? Sergilenebiliyorsa eserdir.
A-7Çatalhöyük yerleşim yeri için kategori seçimi
Çözüm Yolu
Yerleşim yeri, geçmişte insanların yaşadığı bir alandır; mekândır.
- Ölçütü hatırla: insanların yaşadığı, taşınamayan alan tarihî mekândır.
- Çatalhöyük'ün ilk insanların yaşadığı bir yerleşim yeri olduğunu belirle.
- Tarihî Mekân kutusunu işaretle.
- Orada bulunan duvar resimleri ve aletler yüzünden eser seçmek — sorulan yerleşim yerinin kendisidir.
Kendini kontrol et: "Yerleşim yeri" ifadesi bir alanı mı, bir nesneyi mi anlatıyor?
A-8Sümela Manastırı için kategori seçimi
Çözüm Yolu
Manastır, taşınamayan tarihî bir yapıdır; mekândır.
- Ölçütü hatırla: taşınamayan yapı tarihî mekândır.
- Sümela Manastırı'nın kayalığa oyulmuş, yerinden taşınamayan bir yapı olduğunu belirle.
- Tarihî Mekân kutusunu işaretle.
- İçindeki fresklerden dolayı eser seçmek — sorulan manastırın bütünüdür ve bu yapı bir mekândır.
Kendini kontrol et: Manastırı görmek için Trabzon'a gitmen mi gerekir? Gerekiyorsa mekândır.
B-1Yaşadığınız ildeki kültürel miras alanını kimlerin ziyaret ettiği
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.