Ana sayfa›Kitaplar›Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 125
Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap) — Sayfa 125 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Adım 4-1Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar toplumlarının beslenme, barınma ve geçimini dönemin imkânlarına göre açıklama
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Bu toplumlar çevrelerindeki doğal kaynaklara göre yaşamıştır: tarım, hayvancılık ve avcılıkla beslenmiş, kerpiç veya taş evlerde barınmış, ürettiklerini takas ederek geçinmişlerdir.Çözüm Yolu
Dönemin teknolojisi sınırlıydı; insanlar yakın çevredeki toprak, su, hayvan ve bitkiyi kullanarak ihtiyaçlarını karşıladı.
- Adım 1, 2 ve 3'teki tablolarda beslenme, barınma ve geçim için yazdıklarımızı gözden geçiririz.
- Dönemin imkânlarını düşünürüz: metal ve makine yok, araçlar taş, kemik ve boynuzdan yapılıyor.
- Beslenmenin çevredeki tarım ürünleri, evcil hayvanlar, av ve toplayıcılıkla sağlandığını açıklarız.
- Barınmanın yakındaki toprak ve taşla, kerpiç evler yapılarak karşılandığını belirtiriz.
- Geçimin tarım, hayvancılık, zanaat ve ürün takasına dayandığını ekleriz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Su ve verimli toprağa yakın yerleşip tarım yaptılar, kerpiç evlerde oturdular, çömlek ve alet üretip takas ettiler. (Doğal çevre ile beslenme, barınma ve geçim arasındaki ilişki kurulduğunda geçerlidir.)
- Bugünün imkânlarıyla açıklamak — o dönemde para, makine ve uzak bölgelerden düzenli ürün getirme yoktu.
- Üç konudan birini atlamak — açıklama beslenme, barınma ve geçimin üçünü de kapsamalıdır.
Kendini kontrol et: Açıklamamdaki her bilgi, dönemin sınırlı araç ve malzemeleriyle yapılabilecek bir şey mi?
Adım 4-2Fikir taraması ile olumlu ve olumsuz etkileyen durumlara ilişkin görüşü sözlü ifade etme
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Olumlu: verimli toprak ve su kaynağı, tarım ve hayvancılığın yapılabilmesi. Olumsuz: kuraklık, yangın, sel, hastalık ve savunma ihtiyacı.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Sözlü etkinlik olduğundan örnek bir görüş verilmiştir; öğrenci kendi görüşünü söyler.
- Fikir taramasında aklımıza gelen görüşleri olumlu ve olumsuz diye iki gruba ayırırız.
- Olumlu durumlar için verimli toprak, su kaynağı ve evcil hayvanlar gibi kolaylıkları düşünürüz.
- Olumsuz durumlar için kuraklık, sel, yangın, hastalık ve saldırı gibi tehlikeleri düşünürüz.
- Görüşümüzü bir gerekçeyle birlikte sözlü olarak ifade ederiz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Olumlu: obsidiyen gibi değerli taşların yakında olması ticareti kolaylaştırdı. Olumsuz: kalabalık bitişik evlerde hastalık hızla yayılabilirdi. (Kaynaklardaki bir yerleşime dayanan gerekçeli görüşlerde geçerlidir.)
- Yalnız olumlu ya da yalnız olumsuz durumları söylemek — etkinlik ikisini birlikte istiyor.
- Gerekçesiz görüş söylemek — her durumun beslenmeyi, barınmayı ya da geçimi nasıl etkilediği belirtilmeli.
Kendini kontrol et: Söylediğim her durumun beslenme, barınma ya da geçimden hangisini etkilediğini açıklayabiliyor muyum?
Adım 5 Çayönü satır 1 - olumsuz durumlarBirinci Çayönü satırında beslenme, barınma ve geçimi etkileyen olumsuz durumlar
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Kuraklık nedeniyle ürünlerin az olması, depremler ve yangınlar.Çözüm Yolu
Çayönü tarım ve hayvancılığa dayalı olduğundan iklim olayları geçimi, yapı afetleri barınmayı olumsuz etkiler.
- Çayönü halkının tarım ve hayvancılıkla geçindiğini hatırlarız.
- Tarımı bozabilecek doğa olaylarını, örneğin kuraklığı ve ürün azlığını düşünürüz.
- Barınmayı tehdit eden deprem ve yangın gibi afetleri ekleriz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Yabani hayvan saldırıları ve hayvan hastalıkları. (Hayvancılık ve avcılık üzerinden düşünülen gerekçeli cevaplarda geçerlidir.)
- Bugüne özgü sorunları yazmak — trafik ya da işsizlik gibi durumlar o döneme uygun değildir.
Kendini kontrol et: Yazdığım her olumsuz durum, tarım yapan bir Çayönü köylüsünün hayatını gerçekten etkiler mi?
Adım 5 Çayönü satır 1 - korunmaBirinci Çayönü satırında bu durumlardan korunmak için yapılabilecekler
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Yiyecekleri depolamış, su kaynaklarına yakın yerleşmiş, evleri daha sağlam yapmış olabilirler.Çözüm Yolu
Depolama kıtlığa, sağlam yapı ise afetlere karşı korunmayı sağlar.
- Bir önceki kutuda yazdığımız her olumsuz duruma karşılık gelen bir önlem düşünürüz.
- Kuraklık ve ürün azlığına karşı yiyecekleri depolamayı ve su kaynağına yakın yerleşmeyi yazarız.
- Deprem ve yangına karşı evleri daha sağlam yapmayı ekleriz.
- Dönemde olmayan araçları önermek — itfaiye ya da betonarme gibi çözümler o dönemde yoktu.
Kendini kontrol et: Yazdığım her önlem, bir önceki kutudaki bir olumsuz durumla eşleşiyor mu?
Adım 5 Çatalhöyük satır 2 - olumsuz durumlarİkinci satırda Çatalhöyük için olumsuz durumlar
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Sel baskınları, evlerin sık sık yıkılması, hastalıklar ve yangın.Çözüm Yolu
Çatalhöyük'te evler birbirine bitişikti; bu da yangın ve hastalığın hızlı yayılmasına yol açabilirdi.
- Satır etiketi yanlışlıkla Çayönü yazsa da renk ve sıraya göre ikinci satır Çatalhöyük içindir.
- Çatalhöyük'ün sulak alanda, bitişik evlerden oluşan kalabalık bir yerleşim olduğunu hatırlarız.
- Sulak alan sel tehlikesini, bitişik evler yangın ve hastalığın hızla yayılmasını düşündürür.
- Satırı yine Çayönü sanmak — yönergeye göre üç satır üç farklı yerleşim içindir.
Kendini kontrol et: Yazdığım olumsuz durumları Çatalhöyük'ün konumu ve ev düzeniyle ilişkilendirebiliyor muyum?
Adım 5 Çatalhöyük satır 2 - korunmaİkinci satırda korunmak için yapılabilecekler
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Evleri yenileyip bakımını yapmış, yerleşimi su baskınından korunacak şekilde kurmuş, temizliğe dikkat etmiş olabilirler.Çözüm Yolu
Önlem almak olumsuz etkileri azaltır.
- Çatalhöyük için yazdığımız sel, yıkılma, hastalık ve yangın durumlarını tek tek ele alırız.
- Yıkılan evleri onarıp yenilemeyi, yerleşimi suyun basmayacağı biçimde kurmayı yazarız.
- Hastalıklara karşı temizliğe dikkat etmeyi ekleriz.
- Önlemi olumsuz durumla eşleştirmemek — her önlem belirli bir tehlikeye karşı olmalıdır.
Kendini kontrol et: Her önlemin hangi olumsuz durumu azalttığını söyleyebiliyor muyum?
Adım 5 Hacılar satır 3 - olumsuz durumlarÜçüncü satırda Hacılar için olumsuz durumlar
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Saldırı tehlikesi, yangınlar ve kıtlık.Çözüm Yolu
Hacılar savunma duvarlı bir yerleşimdi; bu da dış tehdit olduğunu gösterir. Yangın yerleşimin yok olmasına yol açabilirdi.
- Satır etiketi Çayönü yazsa da renk ve sıraya göre üçüncü satır Hacılar içindir.
- Hacılar'ın savunma duvarlarıyla çevrili olmasının dış saldırı tehlikesini gösterdiğini düşünürüz.
- Yangın ve ürün azlığından doğan kıtlığı da olumsuz durum olarak ekleriz.
- Savunma duvarını olumsuz durum sanmak — duvar tehlike değil, saldırıya karşı alınan önlemdir.
Kendini kontrol et: Yazdığım durumlar Hacılar halkının beslenmesini, barınmasını ya da geçimini tehdit ediyor mu?
Adım 5 Hacılar satır 3 - korunmaÜçüncü satırda korunmak için yapılabilecekler
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Savunma duvarları örmüş, nöbet tutmuş, yiyecek stoklamış olabilirler.Çözüm Yolu
Duvar ve nöbet saldırılara, stok ise kıtlığa karşı koruma sağlar.
- Hacılar için yazdığımız saldırı, yangın ve kıtlık durumlarına karşılık önlem ararız.
- Saldırılara karşı savunma duvarı örmeyi ve nöbet tutmayı yazarız.
- Kıtlığa karşı tahıl ambarlarında yiyecek stoklamayı ekleriz.
- Kaynakla bağ kurmamak — Hacılar evlerindeki tahıl ambarları stoklamanın gerçekten yapıldığını gösterir.
Kendini kontrol et: Yazdığım önlemlerden en az birini Hacılar kaynaklarında görebiliyor muyum?