Ana sayfa›Kitaplar›Sosyal Bilgiler 5.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap)›Sayfa 68
Sosyal Bilgiler 5.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) — Sayfa 68 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Yusufeli Barajı'nın yapılma sebepleri neler olabilir?
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Barajlar genellikle enerji üretimi, sulama ve taşkın kontrolü amacıyla yapılır.
- Haberden barajın Artvin'de Çoruh Nehri üzerine kurulduğunu belirle.
- Barajların suyu biriktirerek akan suyun gücüyle elektrik ürettiğini hatırla.
- Biriken suyun tarım arazilerini sulamada kullanılabileceğini ekle.
- Barajın nehrin taşmasını önleyip suyu depoladığını da sebepler arasına yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Ülkenin enerji ihtiyacını karşılamak ve ekonomiyi geliştirmek (Elektrik üretimiyle ilişkilendirilirse geçerlidir.)
- Barajın sebebi olarak köylerin taşınmasını yazmak — köylerin taşınması barajın sonucudur, sebebi değildir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her sebep barajın yapılmasından önce düşünülen bir amaç mı, yoksa sonradan oluşan bir sonuç mu?
2Baraj yapımıyla doğal ve beşerî çevrenin hangi unsurlarında değişim yaşanmıştır?
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Köyler sular altında kalmış, yeni yerleşim yerleri kurulmuş; akarsu gölleşmiş, arazi kullanımı değişmiştir.
- Haberde ve görselde baraj yapılınca nelerin değiştiğini ara.
- Çoruh Nehri'nin gölleştiğini görerek su kaynaklarının ve bitki örtüsünün değiştiğini belirle.
- Yedi köyün sular altında kalıp yeni yerlere taşındığını bularak yerleşim alanlarını ve nüfus dağılımını yaz.
- Tarım ve orman alanlarının göl alanına dönüştüğünü düşünerek arazi kullanımını ekle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Ulaşım sistemleri (yolların yeniden yapılması) (Sular altında kalan yolların yerine yenilerinin yapılmasıyla açıklanırsa geçerlidir.)
- Yalnız beşerî unsurları yazmak — su kaynakları ve bitki örtüsü gibi doğal unsurlar da değişmiştir.
Kendini kontrol et: Listende en az bir doğal ve en az bir beşerî unsur var mı?
3Barajın su kaynakları, bitki örtüsü, yerleşim alanları ve nüfusa etkisini yaz.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Çoruh Nehri üzerinde göl oluşunca su varlığı arttı, ormanlık ve tarım alanları azaldı, yedi köyün sakinleri yeni konutlara yerleşti.
- Su kaynakları: akan Çoruh Nehri'nin yerinde büyük bir baraj gölü oluştuğunu yaz.
- Bitki örtüsü: göl alanında kalan orman ve tarım alanlarının sular altında kaldığını belirt.
- Yerleşim alanları: yedi köyün sular altında kaldığını, yeni köylerde 507 konut yapıldığını yaz.
- Nüfus: köy sakinlerinin yeni yerleşim yerlerine taşındığını, nüfusun yeniden dağıldığını açıkla.
- Dört unsurdan birini atlamak — soru su, bitki örtüsü, yerleşim ve nüfusun her birini ayrı ayrı istiyor.
- Nüfusun azaldığını kesin söylemek — haberde köylülerin yeni yerleşimlere taşındığı belirtiliyor.
Kendini kontrol et: Dört unsurun her biri için en az bir değişiklik yazdın mı?
4Barajın Artvin'e olumlu ve olumsuz etkilerini tartış.
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Barajın faydaları ile doğal ve beşerî çevreye verdiği zararlar birlikte değerlendirilmelidir.
- Barajın olumlu etkilerini düşün: elektrik üretimi, sulama ve yeni yapılan modern konutlar.
- Haberdeki iş yerleri, oyun parkları ve sosyal yaşam alanlarını da olumlu etki olarak ekle.
- Olumsuz etkileri düşün: tarım ve orman alanlarının, eski köylerin sular altında kalması.
- Doğal ortamın değişmesiyle canlı yaşamının bozulabileceğini olumsuz etkilere ekle.
- Olumlu ve olumsuz etkileri iki ayrı liste hâlinde yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Olumsuz: köy sakinlerinin eski yerleşim yerlerinden ayrılmanın üzüntüsünü yaşaması (Haberdeki hüzünlenen köylü ifadesine dayandırılırsa geçerlidir.) · Olumlu: baraj gölünün turizm ve su sporlarına imkân sağlaması (Yeni oluşan gölün kullanım olanaklarıyla açıklanırsa geçerlidir.)
- Yalnız olumlu ya da yalnız olumsuz etkileri yazmak — soru her ikisini de istiyor.
- Köylülerin taşınmasını yalnız olumsuz görmek — yeni konutlar ve sosyal alanlar olumlu bir yön de taşır.
Kendini kontrol et: Hem olumlu hem olumsuz listende en az ikişer etki var mı?
QRSayfa altındaki QR kodla Doğal ve Beşerî Çevrede Değişim içeriği.
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz: