Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 117›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · İç Salgı Bezleri ve Hormonlar
Bilgi notu
İç Salgı Bezleri ve Hormonlar
- Hormonlar, iç salgı bezlerinde üretilen ve kanla hedef organlara taşınan kimyasal habercilerdir.
- İç salgı bezlerinin kanalı yoktur; salgılarını doğrudan kana verir.
- Hipofiz diğer bezlerin çalışmasını denetler; tiroit (tiroksin) kimyasal olayları ve büyümeyi etkiler; pankreas insülin ve glukagonla kan şekerini dengeler.
- Hormonlar az miktarda salgılanır; eksik ya da fazla salgılanmaları sağlık sorunlarına yol açar.
Örnek: Yemekten sonra kan şekeri yükselen bir kişide pankreas hangi hormonu salgılar ve sonuç ne olur?
Çözüm: Kan şekeri yükselince pankreas insülin salgılar. İnsülin kan şekerini düşürür; böylece kan şekeri normal düzeye döner ve denge korunur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Hormon nedir? Bir cümleyle tanımlayınız.
Hormonlar vücutta hangi sıvı aracılığıyla hedef organlara ulaşır?
Hipofiz bezine neden ‘ana bez’ denir? Bir cümleyle yazınız.
Uygulama
Tiroit bezinin salgıladığı tiroksin hormonu vücutta hangi olayları etkiler?
Hormonlar çok az miktarda salgılandığı hâlde vücutta büyük etki yapar. Bir hormonun gerekenden az ya da fazla salgılanması vücutta nasıl bir sonuç doğurur?
Ter bezleri ile iç salgı bezleri arasındaki temel farkı, salgılarının nereye verildiğini belirterek açıklayınız.
Düşün
Bir kişinin kan şekeri ölçümlerinde değerler sürekli normalin üzerinde çıkıyor. Bu durumda hangi iç salgı bezinin düzgün çalışmıyor olabileceğini belirtiniz ve bu bezin normalde kan şekerini hangi iki hormonla nasıl dengelediğini açıklayınız.
Ahmet, ‘Heyecanlandığımızda böbrek üstü bezlerinden salgılanan adrenalin hormonu yalnızca bezin bulunduğu bölgede etki eder, kanla taşınmaz’ diyor. Ahmet’in düşüncesindeki hatayı açıklayınız ve bir örnek veriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | İç salgı bezlerinde üretilen, kanla hedef organa taşınan ve vücuttaki olayları düzenleyen kimyasal maddedir. | Hormonlar vücutta haberci görevi yapan kimyasal maddelerdir. | 8 |
| 2 | Kan. | İç salgı bezleri salgılarını kana verir; kan bu maddeleri hedef organlara taşır. | 8 |
| 3 | Diğer iç salgı bezlerinin çalışmasını denetlediği ve düzenlediği için. | Hipofiz salgıladığı hormonlarla diğer bezlerin çalışmasını yönlendirir. | 8 |
| 4 | Vücuttaki kimyasal olayları düzenler; büyümeyi ve gelişmeyi etkiler. | Tiroksin metabolizmayı ve büyüme-gelişmeyi etkileyen bir hormondur. | 12 |
| 5 | Vücudun dengesi bozulur; bazı hormon eksiklikleri ya da fazlalıkları sağlık sorunlarına (hastalıklara) yol açar. | Her hormon belirli bir olayı düzenlediğinden, miktarının bozulması o olayın bozulmasına neden olur. | 12 |
| 6 | Ölçütler: (1) Ter bezinin salgısını kanal aracılığıyla deri yüzeyine (dışarıya) verdiğini yazma (6 puan); (2) İç salgı bezlerinin kanalı olmadığını ve salgılarını doğrudan kana verdiğini yazma (6 puan). | İç salgı bezleri kanalsızdır ve hormonlarını kana verir; ter bezi ise kanalla deri yüzeyine salgı yapar. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Pankreas (4 puan); (2) İnsülinin kan şekerini düşürdüğünü yazma (8 puan); (3) Glukagonun kan şekerini yükselttiğini yazma (8 puan). | Pankreas iki hormonla kan şekerini hem düşürüp hem yükselterek dengede tutar; bu denge bozulursa değerler normal dışına çıkar. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) Hormonların doğrudan kana verildiğini belirtme (7 puan); (2) Kanla vücuda taşınıp uzaktaki hedef organları etkilediğini yazma (7 puan); (3) Uygun örnek: adrenalinin kalp atışını hızlandırması gibi bir etkiyi belirtme (6 puan). | Hormonlar kana karışarak uzak organlara ulaşır; adrenalin bu yolla kalbi ve solunumu etkiler. | 20 |
Sık yapılan hatalar: İç salgı bezlerinin salgılarını kanalla dışarıya verdiğini sanmak. · Hormonların miktarı az olduğu için vücut üzerinde etkisinin de küçük olduğunu düşünmek.
Öz kontrol: Bir bezin adını, salgıladığı hormonu ve bu hormonun vücuttaki görevini birlikte söyleyebiliyor muyum?