Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 118›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Hormonlar ve İç Salgı Bezleri
Bilgi notu
Hormonlar ve İç Salgı Bezleri
- Hormonlar, iç salgı bezlerinde üretilen ve doğrudan kana verilen kimyasal maddelerdir; kanla taşınıp vücut işlevlerini düzenler.
- Hipofiz bezi büyüme hormonunu, tiroit bezi tiroksini salgılar.
- Böbrek üstü bezleri, heyecan ve korku anında adrenalin salgılar.
- Pankreas, insülin ve glukagonla kan şekeri düzeyini dengeler.
- Hormonların az ya da fazla salgılanması sağlığı bozabilir.
Örnek: Yemekten sonra kandaki şeker düzeyi yükselen bir kişide bu düzeyi düşürmek için hangi bez, hangi hormonu salgılar?
Çözüm: Kan şekerini düşüren hormon insülindir. İnsülin pankreasta üretilir ve kanla taşınır. Cevap: pankreas, insülin.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Hormon nedir? Nerede üretildiğini, nasıl taşındığını ve ne işe yaradığını belirterek tek cümleyle tanımlayınız.
Tiroit bezinin salgıladığı hormonun adı nedir?
Heyecan ve korku anında kalp atışını hızlandıran hormonun adı nedir ve hangi bez tarafından salgılanır?
Uygulama
Pankreası yeterli insülin üretemeyen bir kişide kandaki şeker düzeyi nasıl değişir? Nedenini yazınız.
Ergenlik özelliklerinin ortaya çıkmasını sağlayan hormonları salgılayan bezlerin adı nedir? Erkekte ve kadında bu bezlerin ve salgıladıkları hormonların adını yazınız.
Boyu yaşıtlarına göre çok kısa kalan bir çocukta hangi hormonun yetersiz salgılanmış olabileceğini ve bu hormonu salgılayan bezin adını yazınız.
Düşün
Pankreas insülin salgılayamayan bir hastaya doktor dışarıdan insülin veriyor. Bu uygulamanın neden gerekli olduğunu insülinin görevi ve hormonların kanla taşınması bilgisini kullanarak açıklayınız.
Ali, 'Hormonlar yalnızca salgılandıkları bezin bulunduğu bölgede etki eder.' diyor. Bu düşüncenin yanlış olduğunu iki örnekle gösteriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Hormon, iç salgı bezlerinde üretilen, kanla taşınan ve vücut işlevlerini düzenleyen kimyasal salgıdır. | Tanımda üretim yeri (iç salgı bezi), taşınma yolu (kan) ve görev (düzenleme) bulunmalıdır. | 8 |
| 2 | Tiroksin | Tiroit bezi tiroksin hormonunu salgılar. | 8 |
| 3 | Adrenalin; böbrek üstü bezleri tarafından salgılanır. | Adrenalin böbrek üstü bezlerinin salgısıdır ve vücudu stres anına hazırlar. | 8 |
| 4 | Kandaki şeker düzeyi yükselir; çünkü insülin kan şekerini düşüren hormondur ve yetersiz olursa şeker düşürülemez. | İnsülin kan şekerini düşürür; az olunca kan şekeri artar. | 12 |
| 5 | Eşeysel bezlerdir. Erkekte testis bezi testosteron, kadında yumurtalık östrojen hormonunu salgılar. | Eşeysel hormonlar ergenlikte ikincil eşeysel özelliklerin gelişimini sağlar. | 12 |
| 6 | Büyüme hormonu yetersiz olabilir; bu hormonu hipofiz bezi salgılar. | Büyüme hormonu büyümeyi düzenler; azlığında büyüme yetersiz kalır. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): (1) İnsülinin kan şekerini düşüren bir hormon olduğu yazılır: 6 puan. (2) Pankreas insülin salgılayamayınca kan şekerinin yükseldiği belirtilir: 6 puan. (3) Dışarıdan verilen insülinin kana karışıp kanla vücuda taşındığı ve kan şekerini düşürerek dengelediği açıklanır: 8 puan. | Eksik olan hormon dışarıdan verilince kanla taşınır ve görevini yapar; böylece kan şekeri dengelenir. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): (1) Hormonların doğrudan kana verildiği ve kanla bezden uzaktaki organlara da ulaştığı belirtilir: 7 puan. (2) Örnek 1: Hipofizin salgıladığı büyüme hormonu vücuttaki kemik ve kasların büyümesini etkiler: 7 puan. (3) Örnek 2: Böbrek üstü bezinin salgıladığı adrenalin kalbe ulaşıp kalp atışını hızlandırır: 6 puan. | Hormonlar kanla taşındığı için salgılandığı yerden uzaktaki organlarda da etki gösterir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Hormonların sinirlerle taşındığını sanmak; hormonlar kan yoluyla taşınır. · Pankreasın insülin ile glukagon olmak üzere iki hormon salgıladığını unutup yalnızca birini yazmak.
Öz kontrol: Bir hormonun hangi bezde üretildiğini, nasıl taşındığını ve neyi düzenlediğini söyleyebilir miyim?