Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 134›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Işığın Yayılması ve Yansıması
Bilgi notu
Işığın Yayılması ve Yansıması
- Işık, kaynağından her yöne doğrusal yolla yayılır.
- Saydam olmayan cisimler ışığı geçirmez; arkalarında gölge oluşur.
- Işığın bir yüzeye çarpıp geri dönmesine yansıma denir.
- Parlak ve düzgün yüzeyler ışığı düzgün yansıtır; pürüzlü yüzeyler dağınık yansıtır.
- Cisimleri, yansıyıp gözümüze ulaşan ışık sayesinde görürüz.
Örnek: Cilalı bir metal tepsi ile mat bir kâğıt aynı ışıkla aydınlatılıyor. Hangisinde ışık düzgün yansır? Neden?
Çözüm: Cilalı tepsi parlak ve düzgün yüzeyli olduğundan ışığı düzgün yansıtır. Kâğıdın yüzeyi pürüzlü olduğu için ışığı her yöne dağınık yansıtır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Işık kaynağından çıkan ışık hangi yolla yayılır?
Işığı geçirmeyen cisimlere ne ad verilir? Bir örnek yazınız.
Işığın bir yüzeye çarpıp geldiği ortama geri dönmesi olayının adı nedir?
Uygulama
Orta kısmında küçük birer delik bulunan iki karton, el feneriyle ekran arasına yerleştirilmiştir. Delikler ve el feneri aynı doğru üzerinde değilse ışık ekrana ulaşır mı? Nedenini yazınız.
Bir el fenerinin ışığı, ekrana doğru tutulan kalın bir kartonla karşılaşıyor. Ekranda karton arkasında oluşan karanlık bölgenin adı nedir ve neden oluşur?
Işık ışınlarını çizerken her ışının ucuna bir ok koyarız. Bu okun anlamı nedir?
Düşün
Fatma, güneşli bir günde durgun bir gölün kıyısında ağacın su yüzeyindeki net görüntüsünü görüyor. Rüzgâr çıkıp su dalgalanınca görüntü bozuluyor. Bu durumu ışığın yansıma türleriyle açıklayınız.
Karanlık bir odada masanın üzerinde bir portakal duruyor ve tavandaki lamba yandığında portakalı görüyoruz. Lamba ve portakalı ışık kaynağı olup olmaması bakımından ayırarak ışığın lambadan gözümüze ulaşma yolunu adım adım anlatınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Her yöne doğrusal yolla (düz çizgiler hâlinde) yayılır. | Işık, ortam değişmedikçe doğrusal yayılır. | 8 |
| 2 | Saydam olmayan cisimler; örneğin tahta, karton, tuğla. | Bu cisimler ışığı geçirmez. | 8 |
| 3 | Yansıma | Çarpıp geri dönen ışığa yansıyan ışık denir. | 8 |
| 4 | Ulaşmaz; çünkü ışık doğrusal yayılır ve engeli dolaşıp geçemez. | Delikler aynı doğrultuda olmayınca ışık karton tarafından durdurulur. | 12 |
| 5 | Gölge; karton saydam olmadığı için ışığı geçirmez. | Işık engele çarpar, arkasına ulaşamaz. | 12 |
| 6 | Işığın yayılma (gidiş) yönünü gösterir. | Ok, ışığın kaynaktan hangi yöne gittiğini belirtir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (a) Durgun su yüzeyinin düzgün olduğu belirtilir (5 p). (b) Işığın düzgün yansıması sayesinde görüntünün net olduğu yazılır (5 p). (c) Dalgalanınca yüzeyin düzgün olmaktan çıktığı belirtilir (5 p). (d) Işığın farklı yönlere dağınık yansıdığı ve bu yüzden görüntünün bozulduğu yazılır (5 p). Toplam 20 p. | Düzgün yüzey ışığı düzgün yansıtır; dalgalı yüzey ışığı dağınık yansıtır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (a) Lambanın ışık kaynağı, portakalın ışık kaynağı olmadığı belirtilir (5 p). (b) Lambadan çıkan ışığın her yöne doğrusal yayılıp portakala ulaştığı yazılır (5 p). (c) Işığın portakalın yüzeyinden yansıdığı belirtilir (5 p). (d) Yansıyan ışık gözümüze ulaşınca portakalı gördüğümüz yazılır (5 p). Toplam 20 p. | Görme için ışığın cisimden yansıyıp göze ulaşması gerekir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Görüntü oluşan her yüzeyin ışık kaynağı olduğunu sanmak. · Işığın saydam olmayan cisimlerin arkasına da geçebileceğini düşünmek.
Öz kontrol: Açıklamamda ışığın nereden çıktığını, neye çarptığını ve gözümüze nasıl ulaştığını belirttim mi?