Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 140›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Işığın Yansıması
Bilgi notu
Işığın Yansıması
- Işık bir yüzeye çarpıp geri döndüğünde yansıma olur.
- Düz ve parlak yüzeyde paralel gelen ışınlar paralel yansır; buna düzgün yansıma denir ve net görüntü oluşur.
- Pürüzlü (engebeli) yüzeyde paralel gelen ışınlar farklı yönlere yansır; buna dağınık yansıma denir ve net görüntü oluşmaz.
- Yüzeyin düz ya da pürüzlü olması yansımanın türünü belirler.
Örnek: Sakin bir gölde ağaçların görüntüsü net görünür. Rüzgâr çıkıp su dalgalanınca görüntü bozulur. Neden?
Çözüm: Sakin su düz bir yüzeydir, düzgün yansıma oluşur. Dalgalı su engebelidir, ışınlar farklı yönlere dağılır (dağınık yansıma) ve görüntü bozulur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Düzgün yansımada paralel gelen ışınlar yansıdıktan sonra birbirine göre nasıl olur?
Dağınık yansıma hangi tür yüzeylerde gerçekleşir?
Bir aynaya bakınca yüzümüzü net görürüz. Bu durumda hangi tür yansıma gerçekleşir?
Uygulama
Mat boyalı bir sınıf duvarına bakan herkes duvarı görebilir ama kimse yüzünü duvarda net olarak göremez. Bunun nedenini yansıma türleri açısından açıklayınız.
Cam yüzeyli bir masanın üzeri tozlanınca masadaki yansımalar bulanıklaşıyor. Bunun nedenini yansıma türleriyle açıklayınız.
Paralel gelen güneş ışınları iki yüzeye çarpıyor. A yüzeyinde yansıyan ışınlar birbirine paralel, B yüzeyinde ise farklı yönlere dağılıyor. Hangi yüzeyde net görüntü oluşur? Yüzeylerin yapısı hakkında ne söylenebilir?
Düşün
Karanlık bir odada bir öğrenci el fenerini önce aynaya (A), sonra buruşturulmuş alüminyum folyoya (B) tutuyor. (a) Hangisinde ışınlar yansıdıktan sonra tek bir yönde ilerler? (b) Hangi yüzeyde öğrenci yüzünü net görür? (c) Folyo düzeltilirse yansıma nasıl değişir? Gerekçelendiriniz.
Sinema perdeleri beyaz ve pürüzlü yüzeyli yapılır. Perde ayna gibi parlak ve düz olsaydı salondaki izleyiciler filmi nasıl görürdü? Gerekçelendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Birbirine paralel kalır. | Düz yüzey ışınları düzenli yansıttığı için ışınlar paralel çıkar. | 8 |
| 2 | Pürüzlü (engebeli) yüzeylerde. | Yüzeydeki girinti ve çıkıntılar ışınları farklı yönlere yansıtır. | 8 |
| 3 | Düzgün yansıma. | Ayna düz ve parlak olduğu için ışınlar düzenli yansır. | 8 |
| 4 | Mat boyalı duvar pürüzlüdür; ışık farklı yönlere dağınık yansır. Bu yüzden duvar her yönden görülür ama net görüntü oluşmaz. | Dağınık yansıma ışığı her yöne gönderir, ancak net görüntü vermez. | 12 |
| 5 | Toz, yüzeyi pürüzlü hâle getirir; düzgün yansıma yerine dağınık yansıma olur ve net görüntü oluşmaz. | Pürüzlü yüzey ışınları farklı yönlere saçar. | 12 |
| 6 | A yüzeyinde net görüntü oluşur. A yüzeyi düz ve pürüzsüzdür; B yüzeyi pürüzlüdür. | Paralel yansıma düz yüzeyin, dağınık yansıma pürüzlü yüzeyin sonucudur. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): (a) A aynasında ışınlar tek yönde ilerler (5 puan). (b) Yüzünü A aynasında net görür (5 puan). (c) Folyo düzeltilirse yüzeyi düzleşir; dağınık yansıma yerine düzgün yansıma olur ve görüntü netleşir (10 puan). | Ayna düz olduğu için düzgün yansıma verir; buruşuk folyo pürüzlü olduğu için dağınık yansıma yapar. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Düz ve parlak perde düzgün yansıma yapardı (6 puan). Işık tek bir yöne yansırdı; yalnız o yönde oturanlar görüntüyü iyi görür, diğerleri göremezdi (8 puan). Pürüzlü perde ışığı her yöne dağıttığı için herkes filmi görür (6 puan). | Pürüzlü yüzeydeki dağınık yansıma, görüntünün her yönden görülmesini sağlar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Pürüzlü yüzeylerde ışığın yansımadığını, yutulduğunu sanmak; oysa dağınık yansıma da bir yansımadır. · Düzgün yansımanın yalnızca aynada olduğunu düşünmek; durgun su ve cilalı yüzeyler de düzgün yansıtır.
Öz kontrol: Önce yüzeyin düz mü pürüzlü mü olduğunu belirleyip yansıma türünü ona göre söyledim mi?