Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 144›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Işığın Yansıması: Düzgün ve Dağınık Yansıma
Bilgi notu
Işığın Yansıması: Düzgün ve Dağınık Yansıma
- Işık bir yüzeye çarpınca geri döner; bu olaya yansıma denir.
- Ayna ve durgun su gibi düz, parlak yüzeylerde paralel gelen ışınlar paralel yansır; buna düzgün yansıma denir.
- Düzgün yansımada net görüntü oluşur.
- Pürüzlü yüzeylerde ışınlar farklı doğrultulara yansır; buna dağınık yansıma denir.
- Dağınık yansımada net görüntü oluşmaz ama yüzey her yönden görülebilir.
Örnek: Sınıfın farklı köşelerinde oturan herkes mat yüzeyli panoyu görebiliyor. Bunun nedeni nedir?
Çözüm: Mat pano yüzeyi pürüzlüdür. Işık dağınık yansır ve her yöne gider. Bu yüzden panoyu farklı yerlerden herkes görebilir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Düz ve parlak bir yüzeye birbirine paralel gelen ışınlar yansıdıktan sonra nasıl ilerler?
Pürüzlü bir duvara çarpan ışınlar yansıdıktan sonra nasıl ilerler?
Düzgün yansıma yapan günlük hayattan iki yüzey örneği yaz.
Uygulama
Aşağıdaki yüzeylerden hangileri düzgün yansıma yapar? Yalnızca bunları yaz: kum, cilalı metal tepsi, mat kâğıt, sakin havuz suyu.
Sakin bir günde göl yüzeyi dağları net biçimde yansıtır. Rüzgârlı günde ise yüzey dalgalandığında net görüntü bozulur. Bunun nedenini yansıma türüyle açıkla.
Odanın bir köşesinde ışık altında duran mat bir kitabı odanın farklı yerlerinde duran herkes görebilir. Nedenini açıkla.
Düşün
Ela, buruşturulmuş bir alüminyum folyoyu yavaşça düzeltirken yüzeyde kendi yüzünü giderek daha net görüyor. Bu gözlemi yansıma türleri ve yüzeyin yapısıyla ilişkilendirerek açıkla.
Sinema perdesi beyaz ve mat yüzeylidir; ayna gibi parlak değildir. Perde mat olduğu için izleyicilere ne sağlar? Perde ayna gibi düzgün yansıtıcı olsaydı ne gibi bir sorun çıkardı? Açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Birbirine paralel ilerler. | Düzgün yansımada paralel gelen ışınlar paralel yansır. | 8 |
| 2 | Farklı doğrultularda ilerler (dağınık yansıma). | Pürüzlü yüzeyin farklı noktalarında ışınlar farklı yönlere yansır. | 8 |
| 3 | Örneğin ayna, durgun göl suyu, cilalı metal yüzey, parlak cam (herhangi ikisi). | Düz ve parlak yüzeyler düzgün yansıma yapar. | 8 |
| 4 | Cilalı metal tepsi ve sakin havuz suyu. | Bu iki yüzey düz ve parlaktır; kum ve mat kâğıt pürüzlü olduğundan dağınık yansıma yapar. | 12 |
| 5 | Dalgalı yüzeyde ışınlar farklı doğrultulara yansır (dağınık yansıma); bu yüzden net görüntü oluşmaz. | Yüzey düzgün olmadığında ışınlar paralel kalamaz; dağınık yansıma net görüntüyü bozar. | 12 |
| 6 | Mat kitap yüzeyi pürüzlüdür; ışık dağınık yansır ve her yöne gider, bu yüzden her konumdan görülür. | Dağınık yansımada ışınlar farklı yönlere gidip her konumdaki gözlemcinin gözüne ulaşır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Folyo buruşukken yüzey pürüzlüdür ve dağınık yansıma olur (6 puan); düzeltildikçe yüzey düzleşir, ışınlar daha çok aynı yönde (paralel) yansır, düzgün yansıma artar (7 puan); net görüntü yalnız düzgün yansımada oluşur (7 puan). Toplam 20 puan. | Yüzeyin düzleşmesi düzgün yansımayı artırır; net görüntü düzgün yansımanın sonucudur. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Perde yüzeyi pürüzlüdür, ışık dağınık yansır (6 puan); böylece salonun her yerindeki izleyici görüntüyü görür (7 puan); ayna gibi olsaydı ışık belli bir yönde yansır ve görüntüyü yalnızca bu yöndeki izleyiciler net görür, diğerleri göremez (7 puan). Toplam 20 puan. | Dağınık yansıma ışığı her yöne yayar; düzgün yansıma ise ışığı tek yönde toplar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Düzgün yansımanın yalnızca aynada olduğunu sanıp durgun su gibi yüzeyleri unutmak. · Pürüzlü yüzeylerde ışığın yansımadığını, soğurulduğunu düşünmek.
Öz kontrol: Bu yüzeyde yansıyan ışınlar birbirine paralel mi gidiyor yoksa farklı yönlere mi dağılıyor?