Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 35›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Güneş ve Ay Tutulması
Bilgi notu
Güneş ve Ay Tutulması
- Güneş tutulmasında Ay, Güneş ile Dünya arasına girer ve Ay'ın gölgesi Dünya'nın bir bölgesine düşer.
- Güneş tutulması yeni ay evresinde olur ve gündüz gözlenir.
- Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay arasına girer ve Ay, Dünya'nın gölgesine girer.
- Ay tutulması dolunay evresinde olur ve gece gözlenir.
- Güneş tutulmasına koruyucu gözlük olmadan doğrudan bakmak gözü zedeler.
Örnek: Dünya'nın gölgesi Ay'a düşüyorsa üç gök cisminin sıralaması nasıldır ve Ay hangi evrededir?
Çözüm: Gölge Dünya'nın olduğu için Dünya, Güneş ile Ay'ın arasındadır: Güneş-Dünya-Ay. Bu sıralama Ay tutulmasıdır ve Ay dolunay evresindedir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Güneş, Ay ve Dünya aynı doğrultuya geldiğinde Ay, Güneş ile Dünya'nın arasında kalıyorsa ortaya çıkan tutulmanın adı nedir?
Ay tutulması Ay'ın hangi evresinde gerçekleşir?
Güneş tutulması Ay'ın hangi evresinde gerçekleşir?
Uygulama
Ay tutulmasını izleyen bir kişi tutulmayı gece mi gündüz mü görür? Nedenini yazınız.
Güneş tutulmasında Ay'ın gölgesi Dünya yüzeyinin tamamına mı yoksa yalnızca bir bölümüne mi düşer? Gerekçesiyle yazınız.
Güneş, Dünya ve Ay'ın sıralaması Güneş-Dünya-Ay doğrultusundaysa hangi tutulma olur? Bu tutulmayı izleyen kişinin Güneş tutulmasındaki gibi koruyucu gözlüğe ihtiyacı olup olmadığını gerekçesiyle yazınız.
Düşün
Bir gökbilimci, 'Güneş tutulması gündüz, Ay tutulması ise gece gözlenir.' demiştir. Bu ifadeyi her iki tutulmanın oluşumundaki gök cisimlerinin sıralamasıyla ve Ay'ın evreleriyle gerekçelendiriniz.
Ali, 'Güneş tutulmasını da Ay tutulmasını da koruyucu gözlük kullanmadan güvenle izleyebiliriz.' diyor. Ali'nin düşüncesini iki tutulmanın nasıl izlendiğini göz önüne alarak değerlendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Güneş tutulması | Ay Güneş ile Dünya arasına girince Güneş ışığının bir kısmını keser ve gölgesi Dünya'ya düşer; bu Güneş tutulmasıdır. | 8 |
| 2 | Dolunay evresinde | Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay'ın arasındadır; bu durumda Ay'ın aydınlık yüzü Dünya'dan tam görünür, yani dolunaydır. | 8 |
| 3 | Yeni ay evresinde | Güneş tutulmasında Ay, Güneş ile Dünya arasındadır; Ay'ın Dünya'ya bakan yüzü aydınlık değildir, bu evre yeni aydır. | 8 |
| 4 | Gece görür; çünkü Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay'ın arasındadır ve Ay'ı gökyüzünde görenler Dünya'nın Güneş'ten uzak, yani gece olan tarafındadır. | Dolunayda Ay, Güneş'in karşı tarafındadır; Ay ancak Dünya'nın gece yaşayan tarafındaki gözlemcilere görünür. | 12 |
| 5 | Yalnızca küçük bir bölümüne düşer; çünkü Ay, Dünya'dan çok daha küçüktür ve gölgesi de Dünya'nın küçük bir bölgesini kaplar. | Gölgenin boyutu onu oluşturan cismin boyutuna bağlıdır; küçük olan Ay'ın gölgesi Dünya'nın tamamını örtemez. | 12 |
| 6 | Ay tutulması olur. Koruyucu gözlüğe ihtiyaç yoktur; çünkü izlenen cisim Ay'dır ve Güneş'e doğrudan bakılmaz. | Dünya ortada olduğu için Dünya'nın gölgesi Ay'a düşer. Bu sırada gözümüz Güneş ışığını doğrudan almaz, Ay'ı izleriz. | 12 |
| 7 | Puanlama (toplam 20): Güneş tutulmasında Ay, Güneş ile Dünya arasındadır ve evre yeni aydır; Güneş'in Dünya'nın baktığı tarafta olması nedeniyle tutulma gündüz görülür (10 puan). Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay arasındadır ve evre dolunaydır; Ay'ı gökyüzünde görenler Dünya'nın Güneş'ten uzak, gece olan tarafındadır (10 puan). | Gündüz Güneş'in gökyüzünde olduğu, gece ise Dünya'nın Güneş'e bakmayan tarafında bulunulduğu bilgisiyle iki sıralama birlikte değerlendirilir. | 20 |
| 8 | Puanlama (toplam 20): Güneş tutulması sırasında Güneş'e doğrudan bakıldığında Güneş ışığı gözü zedeler, bu yüzden koruyucu gözlük gerekir (8 puan). Ay tutulmasında izlenen cisim Ay'dır; Ay'ın yansıttığı ışık gözü zedelemediğinden koruyucu gözlük gerekmez (8 puan). Sonuç: Ali yalnızca Ay tutulması için haklıdır, Güneş tutulması için hatalıdır (4 puan). | Tehlike Güneş ışığına doğrudan bakmaktan gelir. Güneş tutulmasında bu risk vardır, Ay tutulmasında yoktur. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Güneş tutulması ile Ay tutulmasında Ay ve Dünya'nın hangi sırada olduğunu karıştırmak. · Tutulma türünü ve Ay'ın evresini eşleştirirken yeni ay ile dolunayı ters yazmak.
Öz kontrol: Gölgeyi oluşturan cismi ve gölgeye giren cismi söyleyerek tutulma türünü belirleyebiliyor muyum?