Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 47›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Aynı Doğrultudaki Kuvvetler ve Bileşke Kuvvet
Bilgi notu
Aynı Doğrultudaki Kuvvetler ve Bileşke Kuvvet
- Kuvvetin dört özelliği uygulama noktası, yön, doğrultu ve büyüklüktür; büyüklük newton (N) ile ölçülür.
- Aynı doğrultuda ve aynı yönde etki eden kuvvetlerin bileşkesi, büyüklüklerinin toplamıdır; yönü aynıdır.
- Aynı doğrultuda ve zıt yönde etki eden kuvvetlerin bileşkesi, büyükten küçüğün çıkarılmasıyla bulunur; yönü büyük kuvvetin yönündedir.
- Bileşke kuvvet sıfırsa kuvvetler dengelenmiştir; duran cisim durmaya devam eder.
Örnek: Bir kutuya doğuya 7 N, batıya 3 N kuvvet uygulanıyor. Bileşke kuvveti bul.
Çözüm: Kuvvetler aynı doğrultuda, zıt yönlüdür. 7 - 3 = 4 N; yön büyük kuvvetin yönü olan doğudur. Bileşke: 4 N, doğu.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir kuvvetin dört özelliğini yaz.
Aynı doğrultuda ve aynı yönde uygulanan 5 N ve 3 N'luk kuvvetlerin bileşkesi kaç N'dur?
Bir cisme aynı doğrultuda, zıt yönlerde 6 N ve 6 N'luk iki kuvvet uygulanıyor. Bileşke kuvvet kaç N'dur?
Uygulama
Yatay bir zeminde duran bir sandığa sağa doğru 9 N, sola doğru 4 N'luk kuvvet uygulanıyor. Bileşke kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü yaz.
Bir cisme doğuya doğru 6 N'luk bir kuvvet uygulanıyor. Aynı doğrultuda uygulanan ikinci bir kuvvetle bileşke kuvvet doğuya doğru 10 N oluyor. İkinci kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir?
Aynı doğrultuda etki eden iki kuvvetten biri güneye doğru 10 N'dur. Bileşke kuvvet güneye doğru 3 N olduğuna göre diğer kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir?
Düşün
Halat çekme yarışmasında sol takım halatı 450 N, sağ takım 450 N'luk kuvvetle çekiyor. Halat hareket eder mi? Sağ takıma bir oyuncu katılıp 50 N'luk kuvvet eklediğinde bileşke kuvvet kaç N olur ve halat hangi yöne hareket eder?
Ece, 'Aynı doğrultudaki iki kuvvetin bileşkesi her zaman büyüklüklerinin toplamıdır' diyor. Bu söz her zaman doğru mudur? Doğru değilse hangi durumda geçersiz olduğunu bir sayı örneğiyle açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Uygulama noktası, yön, doğrultu ve büyüklük. | Kuvvet bu dört özellikle belirtilir. | 8 |
| 2 | 8 N | Aynı yönlü kuvvetler toplanır: 5 + 3 = 8 N. | 8 |
| 3 | 0 N | Zıt yönlü kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır: 6 - 6 = 0 N; kuvvetler dengelenmiştir. | 8 |
| 4 | 5 N, sağ yönde. | Zıt yönlü kuvvetlerde fark alınır: 9 - 4 = 5 N; yön büyük kuvvetin yönüdür. | 12 |
| 5 | 4 N, doğu yönünde. | Bileşke bu kuvvetten büyük olduğuna göre ikinci kuvvet aynı yönlüdür: 10 - 6 = 4 N. | 12 |
| 6 | 7 N, kuzey yönünde. | Bileşke 3 N olduğundan kuvvetler zıt yönlüdür: 10 - 3 = 7 N; diğer kuvvet kuzeye doğrudur. | 12 |
| 7 | Ölçütler: İlk durumda bileşke 450 - 450 = 0 N'dur, kuvvetler dengelenmiştir ve halat hareket etmez (7 puan). Sağ takımın kuvveti 450 + 50 = 500 N olur (4 puan). Bileşke 500 - 450 = 50 N'dur (5 puan). Bileşke sağ takım yönündedir; halat sağa hareket eder (4 puan). | Zıt yönlü kuvvetlerde fark alınır; fark sıfırsa hareket olmaz, değilse büyük kuvvetin yönünde olur. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Söz her zaman doğru değildir; yalnızca aynı yönlü kuvvetlerde geçerlidir (6 puan). Zıt yönlü kuvvetlerde bileşke büyüklüklerin farkıdır (6 puan). Sayı örneği verilir ve doğru hesaplanır; örnek: sağa 8 N ve sola 3 N için bileşke 8 - 3 = 5 N, sağ yönde (8 puan). | Toplama yalnızca aynı yönlü kuvvetler için yapılır; zıt yönlüde fark alınır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Zıt yönlü kuvvetlerin büyüklüklerini toplamak. · Kuvvetin yönü ile doğrultusunu birbirine karıştırmak.
Öz kontrol: Kuvvetler aynı yönlü mü zıt yönlü mü olduğuna bakıp doğru işlemi (toplama ya da çıkarma) seçtim mi?