Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 93›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Bitkilerde Üreme, Büyüme ve Gelişme
Bilgi notu
Bitkilerde Üreme, Büyüme ve Gelişme
- Çiçekli bitkilerde üreme organı çiçektir; renkli taç yapraklar ve koku, böcekleri çiçeğe çeker.
- Tozlaşma, çiçek tozunun (polenin) çiçeğin dişi organının tepesine ulaşmasıdır; polenleri rüzgâr, böcekler, kuşlar ve su taşıyabilir.
- Döllenmeden sonra tohum taslakları tohuma, çiçeğin yumurtalığı meyveye dönüşür.
- Bitkinin büyüme ve gelişmesini ışık, su, sıcaklık, hava ve topraktaki mineraller etkiler.
Örnek: Ahmet, aynı özelliklerdeki iki domates fidesinden birini düzenli sulayıp diğerini hiç sulamıyor; diğer koşullar aynıdır. Hangi fidenin daha iyi büyümesi beklenir ve deneyde değiştirilen değişken nedir?
Çözüm: Su, bitkinin büyümesi için gereklidir. Düzenli sulanan fide daha iyi büyür. İki fide arasındaki tek fark su miktarı olduğundan değiştirilen değişken sulamadır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Tozlaşma nedir? Bir cümleyle yaz.
Bir bitkinin büyüme ve gelişmesini etkileyen üç faktör yaz.
Renkli taç yapraklar ve çiçek kokusu tozlaşmaya nasıl yardımcı olur?
Uygulama
Bir bahçıvan, çiçek açan kayısı ağaçlarının yakınına arı kovanı koyuyor. Bu uygulama meyve veriminin artmasına nasıl yol açar? Açıkla.
Soğuk bir kış gününde açık alana ekilen fideler neden gelişmekte zorlanır? Hangi faktörle ilgilidir?
Bir bitkinin çiçekleri küçük ve kokusuzdur; çok miktarda hafif polen üretir. Bu bitki büyük olasılıkla hangi yolla tozlaşır? Gerekçeni yaz.
Düşün
Elif, güneş ışığının bezelye fidelerinin büyümesine etkisini incelemek istiyor. Aynı boyda iki fide, aynı toprak ve aynı miktarda su kullanacak. Deneyi nasıl kurmalı? Değiştirilecek ve sabit tutulacak değişkenleri belirterek yaz.
Bir meyve bahçesinin sahibi, çiçek açma döneminde günlerce yağmur yağdığını ve o yıl meyve veriminin düştüğünü söylüyor. Yağmurlu havanın meyve veriminin düşmesine yol açabilecek iki etkisini gerekçeleriyle açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Çiçek tozunun (polenin) çiçeğin dişi organının tepesine ulaşmasıdır. | Tozlaşma, polenin taşınıp dişi organın tepesine ulaşmasıdır. | 8 |
| 2 | Işık, su, sıcaklık, hava, toprak (mineral) faktörlerinden herhangi üçü. | Bitkinin büyümesi bu çevresel faktörlere bağlıdır. | 8 |
| 3 | Böcekleri çiçeğe çeker; böcekler de polen taşıyarak tozlaşmayı sağlar. | Renk ve koku, polen taşıyan canlıları çiçeğe yönlendirir. | 8 |
| 4 | Arılar çiçekten çiçeğe uçarak polen taşır; tozlaşma artar, daha çok çiçek döllenir ve daha çok meyve oluşur. | Tozlaşma arttıkça döllenen çiçek sayısı ve buna bağlı meyve sayısı artar. | 12 |
| 5 | Sıcaklık faktörüyle ilgilidir; ortam çok soğuk olunca bitkinin büyüme ve gelişmesi yavaşlar ya da durur. | Bitkilerin büyümesi için uygun sıcaklık gerekir. | 12 |
| 6 | Rüzgârla tozlaşır; küçük ve kokusuz çiçekler böcekleri çekmez, hafif ve bol polen ise rüzgârla kolayca taşınır. | Böcekle tozlaşan çiçekler renkli ve kokuludur; bunlar yoksa taşıyıcı genellikle rüzgârdır. | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri: (1) Değiştirilecek değişkenin ışık olması: biri güneş ışığı alan yere, diğeri az ışık alan/karanlık yere konur (8 p); (2) En az iki sabit değişken: su miktarı, toprak, sıcaklık, fide boyu (6 p); (3) Sonucu ölçme yolu: belirli süre sonra fide boyunun veya yaprak sayısının karşılaştırılması (6 p). | Etkisi incelenen tek değişken değiştirilir, diğerleri sabit tutulur ve sonuç ölçülür. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri: (1) Yağmurlu havada arı ve böcekler uçamadığı için polen taşınması azalır (8 p); (2) Polenin yağmurla ıslanıp yıkanması veya taşınamaması tozlaşmayı azaltır (8 p); (3) Tozlaşma azalınca döllenen çiçek ve oluşan meyve azalır (4 p). | Tozlaşma azalırsa döllenme ve buna bağlı meyve oluşumu azalır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Tozlaşma ile döllenmeyi aynı şey sanmak. · Bitkilerin büyümesini yalnız suya bağlayıp ışık, sıcaklık ve toprak gibi diğer faktörleri unutmak.
Öz kontrol: Bu olayda polen nasıl taşındı ve bitkinin büyümesini hangi faktör etkiledi?