Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 14›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Kütle, Hacim ve Maddenin Halleri
Bilgi notu
Kütle, Hacim ve Maddenin Halleri
- Kütle madde miktarıdır; eşit kollu terazi ile ölçülür, birimi gram (g) ve kilogramdır (kg). 1 kg = 1000 g.
- Hacim maddenin kapladığı yerdir; sıvıların hacmi dereceli silindirle ölçülür. Birimleri litre (L) ve mililitredir (mL). 1 L = 1000 mL.
- Tanecikler katıda çok sıkı, sıvıda daha aralıklı, gazda birbirinden çok uzaktır.
- Hâl değişimi adları: erime, donma, buharlaşma, yoğuşma.
Örnek: Bir şişede 0,75 L süt vardır. Bu süt kaç mL’dir?
Çözüm: 1 L = 1000 mL olduğundan 0,75 × 1000 = 750 mL bulunur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir cismin kütlesi hangi araçla ölçülür?
Bir gazın tanecikleri arasındaki boşluk, katılara göre nasıldır?
Su buharının soğuyarak sıvı suya dönüşmesine ne ad verilir?
Uygulama
Dereceli bir silindirde 80 mL su vardır. Silindire bir taş bırakılınca su seviyesi 125 mL’ye çıkıyor. Taşın hacmi kaç mL’dir?
Bir çuvalın kütlesi 3,5 kg’dır. Bu kütle kaç gramdır?
Bir bardağın hacmi 250 mL’dir. 4 bardak suyun hacmi kaç litredir?
Düşün
Katı, sıvı ve gaz hâllerini tanecikler arasındaki boşluğa göre en azdan en çoğa doğru sıralayınız. Sıralamanızı taneciklerin hareketiyle ilişkilendirerek açıklayınız.
Bir kap içindeki su ocakta ısıtılırken kaynıyor ve bir kısmı buhar oluyor. Bu olayın adını yazınız; hangi hâlden hangi hâle geçildiğini ve bu sırada su tanecikleri arasındaki boşluğun nasıl değiştiğini açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Terazi (eşit kollu terazi). | Kütle, terazi ile ölçülür. | 8 |
| 2 | Daha fazladır. | Gazlarda tanecikler birbirinden çok uzaktır; katılarda ise çok sıkıdır. | 8 |
| 3 | Yoğuşma | Gazın sıvıya geçişine yoğuşma denir. | 8 |
| 4 | 45 mL | Taşın hacmi, su seviyesindeki artışa eşittir: 125 − 80 = 45 mL. | 12 |
| 5 | 3500 g | 1 kg = 1000 g olduğundan 3,5 × 1000 = 3500 g. | 12 |
| 6 | 1 L | 4 × 250 = 1000 mL ve 1000 mL = 1 L. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Sıralamayı katı, sıvı, gaz olarak yazma (6 puan); katıda taneciklerin sıkı dizildiğini ve yerlerinde titreştiğini belirtme (4 puan); sıvıda taneciklerin birbiri üzerinde kayabildiğini belirtme (4 puan); gazda taneciklerin çok uzak ve serbestçe hareket ettiğini belirtme (6 puan). | Tanecikler arası boşluk arttıkça tanecikler daha serbest hareket eder. Bu yüzden boşluk katıda en az, gazda en çoktur. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Olayın adı buharlaşma (kaynama) (5 puan); sıvı hâlden gaz hâline geçiş (5 puan); tanecikler arasındaki boşluğun arttığını, taneciklerin birbirinden uzaklaştığını belirtme (10 puan). | Kaynayan su sıvı hâlden gaz hâline geçer. Gazda tanecikler birbirinden uzaklaştığı için boşluk artar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Kütle ile hacmi karıştırıp terazi ile hacim ölçülür sanmak. · Hâl değişiminin adını, ısı alınıp verildiğine bakmadan tahmin etmek.
Öz kontrol: Hâl değişiminde madde hangi hâlden hangisine geçti ve ısı aldı mı, verdi mi?