Fen Bilimleri 6.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) — Sayfa 25 Cevapları

Isı alan veya veren madde erime, donma, kaynama gibi hâl değişimleri yapabilir.

1. İfadenin ısı alışverişi ile hâl değişimi arasında bağ kurduğunu belirle.
2. Buzun ısı alıp eridiğini, suyun ısı verip donduğunu hatırla.
3. Isı alışverişi hâl değişimine yol açabildiği için ifadeyi Doğru olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Ocağa konan buz önce eriyip sonra kaynıyor mu? Öyleyse ısı hâli değiştirebilir.

Kışın soğukta teller büzülür ve gerilir; genleşme yazın olur.

1. Kışın havanın soğuk olduğunu ve tellerin ısı verdiğini belirle.
2. Isı veren tellerin büzülüp kısaldığını düşün.
3. Gerilme büzülmeden kaynaklandığı için ifadeyi Yanlış olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Teller hangi mevsimde sarkar, hangisinde gerilir?

Genleşen raylar boşlukta uzayarak eğilmez.

1. Rayların yazın ısınıp genleştiğini düşün.
2. Boşluk olmazsa uzayan rayların birbirini itip eğrileceğini belirle.
3. Boşluk bu bozulmayı önlediği için ifadeyi Doğru olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Raylar arasında boşluk olmasaydı sıcak bir günde ne olurdu?

Termostatlar farklı genleşen metallerin eğilmesinden yararlanır.

1. Termostatların sıcaklık değişimine duyarlı araçlar olduğunu hatırla.
2. Bu araçların genleşme ve büzülmeden yararlanarak çalıştığını belirle.
3. İfadeyi Doğru olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Ütü, fırın ve buzdolabındaki termostat hangi olaydan yararlanır?

Bu ifadeler genleşme-büzülme bilgisine uygundur; 9 da doğrudur.

1. On iki ifadenin her birini tek tek Doğru veya Yanlış olarak değerlendir.
2. Doğru bulduğun ifadelerin numaralarını sırayla listele: 1, 5, 6, 8, 9, 11, 12.
3. Bu numaraları panonun Doğru alanına yaz.

Kendini kontrol et: Doğru ve Yanlış alanlarındaki numaraların toplamı 12 ediyor mu, tekrar eden var mı?

Bu ifadeler yanlıştır; örneğin ısı alan bakır genleşir, kış gerginliği büzülmeden olur.

1. Yanlış bulduğun ifadeleri belirle: 2, 3, 4, 7, 10.
2. Her birindeki hatayı kontrol et; örneğin ısı alan bakır büzülmez, genleşir.
3. Bu numaraları panonun Yanlış alanına yaz.

Kendini kontrol et: Yanlış alanına yazdığın her ifadeyi doğru hâle getirecek düzeltmeyi söyleyebiliyor musun?

Büzülmede tanecikler arası mesafe azalır, artmaz.

1. Büzülmenin hacmin azalması olduğunu hatırla.
2. Hacim azalırken taneciklerin birbirine yaklaştığını düşün.
3. İfade mesafenin arttığını söylediği için Yanlış olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Hacmi küçülen bir maddede tanecikler birbirine yaklaşır mı, uzaklaşır mı?

Isı alan bakır genleşir; büzülme ısı kaybında olur.

1. Isı alan katı maddelerin genleştiğini hatırla.
2. Bakırın bir katı metal olduğunu belirle.
3. Isı alan bakır büzülmez, genleşir; ifadeyi Yanlış olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Isıtılan küre halkadan neden geçemiyordu? Aynı durum bakır için de geçerli mi?

Genleşen maddenin hacmi artar.

1. Genleşmenin tanımını hatırla: ısı etkisiyle hacmin artması.
2. İfadedeki “hacmi azalır” bölümünü tanımla karşılaştır.
3. Tanımla çeliştiği için ifadeyi Yanlış olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Yazın uzayan raylarda hacim artıyor mu, azalıyor mu?

Genleşmede hacim artar, büzülmede azalır; olaylar birbirinin tersidir.

1. Genleşmede hacmin arttığını, büzülmede azaldığını yaz.
2. Birinin ısı alınca, diğerinin ısı verince gerçekleştiğini belirle.
3. İki olay birbirinin tersi olduğundan ifadeyi Doğru olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Isıtılıp genleşen küre soğutulunca eski boyutuna dönüyor mu?

Sıcakta metal çerçeve genleşip gevşeyebilir, cam düşebilir.

1. Sıcak havada metal çerçevenin ısı alıp genleştiğini düşün.
2. Çerçevenin genleşmesiyle camı tutan yuvanın genişlediğini belirle.
3. Gevşeyen yuvadan cam düşebileceği için ifadeyi Doğru olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Çerçeve genleşip büyürse camı tutan boşluk daralır mı, genişler mi?

Küre ısıtılırsa genleşir ve daha da geçemez; geçmesi için halka ısıtılmalı veya küre soğutulmalıdır.

1. Etkinlikte kürenin ısıtılmadan önce halkadan geçtiğini hatırla.
2. Isıtılan kürenin genleştiğini ve halkadan geçemediğini belirle.
3. Isıtma geçişi engellediği için ifadeyi Yanlış olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Deneyde küre ısıtıldıktan sonra halkadan geçebildi mi?

Sıcaklık değişimiyle metal iskelet genleşip büzüleceği için bu özellik hesaba katılır.

1. Metal iskeletlerin yaz ve kış sıcaklık farkıyla genleşip büzüldüğünü düşün.
2. Boyut değişiminin yapıya zarar verebileceğini belirle.
3. Bu yüzden esneme payı bırakıldığını hatırla ve ifadeyi Doğru olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Köprü ve binalarda esneme payı neden bırakılır?

Farklı saf maddelerin aynı koşulda genleşme miktarları farklıdır; bu yüzden genleşme ayırt edici özelliktir.

1. Ayırt edici özelliğin maddeyi diğerlerinden ayıran özellik olduğunu hatırla.
2. Eşit koşulda ısıtılan farklı metallerin farklı miktarda uzadığını düşün.
3. Genleşme miktarı maddeye özgü olduğundan ifadeyi Doğru olarak işaretle.

Kendini kontrol et: Metal çiftindeki iki metal neden farklı miktarda uzadı?