Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 32›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Erime ve Donma Noktası
Bilgi notu
Erime ve Donma Noktası
- Saf bir madde erirken sıcaklığı sabit kalır; bu sıcaklığa erime noktası denir.
- Saf madde donarken de sıcaklık sabit kalır; saf maddenin donma noktası erime noktasına eşittir.
- Erime ve donma noktası saf maddeler için ayırt edici özelliktir; her maddenin kendine özgü değeri vardır.
- Madde, erime noktasının altında katı, erime ile kaynama noktası arasında sıvıdır.
- Madde miktarı değişse de erime noktası değişmez.
Örnek: Kurşunun erime noktası 327 °C'dir. 200 °C'deki kurşun ve 400 °C'deki kurşun hangi hâldedir?
Çözüm: 200 °C < 327 °C olduğundan 200 °C'deki kurşun katıdır. 400 °C > 327 °C olduğundan 400 °C'deki kurşun sıvıdır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Saf bir maddenin donma noktası ile erime noktası arasında nasıl bir ilişki vardır?
Kalay saf bir maddedir ve erime noktası 232 °C'dir. Kalayın donma noktası kaç °C'dir?
Saf bir madde erirken sıcaklığı nasıl davranır? Bir ifadeyle yazın.
Uygulama
Civanın erime noktası -39 °C'dir. Oda sıcaklığındaki (25 °C) civa hangi hâldedir? Sıcaklık karşılaştırmasıyla yazın.
Alüminyumun erime noktası 660 °C, kalayın erime noktası 232 °C'dir. İkisi de 300 °C'ye ayarlanmış bir fırında bekletiliyor. Hangisi erir, hangisi katı kalır?
Bir öğrenci 100 g ve 500 g saf kalayın erime noktasını ayrı ayrı ölçüyor. Kalayın erime noktası 232 °C'dir. İki ölçümde de erime noktası kaç °C beklenir? Sonucunu gerekçelendirin.
Düşün
Görünüşü aynı olan iki gri metal çubuktan A çubuğu 232 °C'de, B çubuğu 327 °C'de eriyor. Bu bilgiye bakarak çubukların aynı madde olup olmadığına nasıl karar verirsiniz? Gerekçelendirin.
Saf bir katı madde ısıtılırken sıcaklığı düzenli artıyor, 60 °C'ye gelince bir süre sabit kalıyor, sonra yeniden artmaya başlıyor. (a) 60 °C'de sabit kaldığı sürede madde ile ne olur? (b) 60 °C neyi gösterir? (c) Aynı madde sıvı hâlden soğutulursa hangi sıcaklıkta donmaya başlar? Açıklayın.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | İkisi eşittir (aynıdır). | Saf maddelerde aynı basınçta erime ve donma aynı sıcaklıkta gerçekleşir. | 8 |
| 2 | 232 °C | Saf maddede donma noktası erime noktasına eşittir. | 8 |
| 3 | Sabit kalır. | Saf madde erirken sıcaklığı erime noktasında sabit kalır. | 8 |
| 4 | Sıvı hâldedir. | 25 °C, -39 °C'den büyüktür; erime noktasının üstünde olduğu için civa sıvıdır. | 12 |
| 5 | Kalay erir; alüminyum katı kalır. | 300 °C > 232 °C olduğundan kalay erir; 300 °C < 660 °C olduğundan alüminyum katı kalır. | 12 |
| 6 | İkisinde de 232 °C beklenir; erime noktası madde miktarına bağlı değildir. | Erime noktası ayırt edici bir özelliktir ve madde miktarına göre değişmez. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (a) Çubukların farklı maddeler olduğu sonucu (6 puan); (b) Erime noktasının saf maddeler için ayırt edici, yani her maddeye özgü olduğunu belirtme (8 puan); (c) Aynı madde olsalardı erime noktalarının eşit çıkması gerektiğini yazma (6 puan). Toplam 20 puan. | Saf bir maddenin erime noktası sabittir; 232 °C ile 327 °C farklı olduğundan çubuklar aynı madde değildir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (a) Bu sürede maddenin katıdan sıvıya geçtiğini, yani eridiğini yazma (7 puan); (b) 60 °C'nin maddenin erime noktası olduğunu yazma (7 puan); (c) Saf maddede donma noktası erime noktasına eşit olduğundan 60 °C'de donmaya başlayacağını yazma (6 puan). Toplam 20 puan. | Saf madde erirken sıcaklığı sabit kalır; bu sıcaklık erime noktasıdır ve donma noktasına eşittir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Erime noktasının madde miktarına göre değiştiğini sanırlar. · Erime noktası ile donma noktasının farklı olduğunu düşünürler.
Öz kontrol: Verilen sıcaklık, maddenin erime noktasının altında mı yoksa üstünde mi?