Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 52›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Yoğunluk
Bilgi notu
Yoğunluk
- Yoğunluk, bir maddenin birim hacminin kütlesidir: d = m / V (birimi g/cm³).
- Bir maddenin yoğunluğu miktarına bağlı değildir; ayırt edici bir özelliktir.
- Hacimler eşitse kütlesi büyük olanın, kütleler eşitse hacmi küçük olanın yoğunluğu büyüktür.
- Karışmayan sıvılarda yoğunluğu büyük olan altta, küçük olan üstte durur.
- Bir cisim sıvıdan yoğunsa batar, yoğunlukları eşitse askıda kalır, sıvıdan az yoğunsa yüzer.
Örnek: Kütlesi 120 g, hacmi 30 cm³ olan bir cismin yoğunluğu kaç g/cm³'tür? Suyun yoğunluğu 1 g/cm³ ise cisim suda batar mı, yüzer mi?
Çözüm: d = m / V = 120 / 30 = 4 g/cm³. 4 > 1 olduğu için cisim sudan yoğundur ve batar.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Kütlesi 60 g, hacmi 20 cm³ olan bir cismin yoğunluğu kaç g/cm³'tür?
Birbirine karışmayan iki sıvıdan yoğunluğu küçük olanı kapta üstte mi, altta mı bulunur?
Bir bardak suyun yoğunluğu 1 g/cm³'tür. Bu suyun yarısı başka bir kaba boşaltılırsa kalan suyun yoğunluğu kaç g/cm³ olur?
Uygulama
Eşit hacimli K, L ve M sıvılarının kütleleri sırasıyla 150 g, 90 g ve 120 g'dır. Sıvıların yoğunluklarını büyükten küçüğe sıralayınız.
Kütleleri 200 g olan P, R ve T cisimlerinin hacimleri sırasıyla 50 cm³, 100 cm³ ve 25 cm³'tür. Üç cismin yoğunluklarını hesaplayıp büyükten küçüğe sıralayınız.
Yoğunlukları sırasıyla 0,8 g/cm³, 1 g/cm³ ve 1,5 g/cm³ olan X, Y ve Z cisimleri su dolu bir kaba bırakılıyor (suyun yoğunluğu 1 g/cm³). Her cismin kaptaki durumunu (yüzer, askıda kalır, batar) yazınız.
Düşün
Birbirine karışmayan K, L ve M sıvılarından alınan 40 cm³'lük parçaların kütleleri sırasıyla 32 g, 36 g ve 48 g'dır. a) Üç sıvının yoğunluklarını bulunuz. b) Bu sıvılar aynı kaba konursa üstten alta nasıl sıralanırlar? c) Yoğunluğu 1 g/cm³ olan bir cisim bu kaba bırakılırsa hangi iki sıvının arasında kalır? Gerekçesini yazınız.
Selin, 'Küçük bir demir bilye hafif olduğu için suda yüzer, büyük bir demir blok ağır olduğu için batar,' diyor. Selin'in sözünü yoğunluk kavramını kullanarak değerlendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | 3 g/cm³. | d = m / V = 60 / 20 = 3. | 8 |
| 2 | Üstte bulunur. | Yoğunluğu büyük sıvı alta çöker, küçük olan üste çıkar. | 8 |
| 3 | 1 g/cm³. | Yoğunluk madde miktarına bağlı değildir, ayırt edici bir özelliktir. | 8 |
| 4 | K > M > L. | Hacimler eşit olduğundan kütlesi büyük olanın yoğunluğu büyüktür: 150 g > 120 g > 90 g. | 12 |
| 5 | dP = 4 g/cm³, dR = 2 g/cm³, dT = 8 g/cm³; sıralama T > P > R. | dP = 200 / 50 = 4; dR = 200 / 100 = 2; dT = 200 / 25 = 8. | 12 |
| 6 | X yüzer, Y askıda kalır, Z batar. | X sudan az yoğundur (0,8 < 1); Y suya eşittir (1 = 1); Z sudan yoğundur (1,5 > 1). | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri: a) dK = 32/40 = 0,8; dL = 36/40 = 0,9; dM = 48/40 = 1,2 g/cm³ (her biri 2 puan): 6 puan. b) Üstten alta K, L, M: 4 puan. c) L ile M arasında kalır: 5 puan; gerekçe: cismin yoğunluğu L'den büyük (1 > 0,9), M'den küçüktür (1 < 1,2): 5 puan. Toplam 20 puan. | Yoğunluk = kütle / hacimdir; karışmayan sıvılarda yoğunluğu küçük olan üstte durur. Cisim, yoğunluğu kendinden büyük sıvının üstünde, küçük sıvının altında dengede kalır. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri: Selin'in sözünün hatalı olduğunu, iki demir parçasının da battığını belirtme: 4 puan. Demirin yoğunluğunun suyunkinden büyük olduğunu söyleme: 6 puan. Yoğunluğun madde miktarına (büyüklüğe, kütleye) bağlı olmayıp maddenin ayırt edici özelliği olduğunu belirtme: 6 puan. Batma-yüzmenin kütleye değil, cismin ve sıvının yoğunluklarının karşılaştırılmasına bağlı olduğunu belirtme: 4 puan. Toplam 20 puan. | Aynı maddeden yapılan cisimlerin yoğunluğu aynıdır; demir sudan yoğun olduğu için küçüğü de büyüğü de batar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Kütlesi büyük olan cismin yoğunluğunun da büyük olduğunu sanmak; hacmi dikkate almamak. · Yoğunluğun madde miktarına bağlı olduğunu düşünmek ya da alttaki sıvıyı daha az yoğun sanmak.
Öz kontrol: Hesabımda kütle ve hacim birimleri uyumlu mu ve sonucu suyun yoğunluğuyla karşılaştırdım mı?