Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 66›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Basit Elektrik Devresi ve İletkenlik
Bilgi notu
Basit Elektrik Devresi ve İletkenlik
- Basit devre; pil (enerji kaynağı), ampul (alıcı), iletken kablo ve anahtardan oluşur.
- Akımın geçmesi için devre kapalı bir halka olmalıdır; açık anahtar ya da kopuk kablo devreyi açar.
- Elektriği ileten maddelere iletken (metaller, grafit), iletmeyenlere yalıtkan (plastik, kauçuk, kuru tahta) denir.
- Devreler pil, ampul ve anahtar sembolleriyle şema olarak gösterilir.
Örnek: Bir devrede pil, ampul ve kablolar bağlıdır ama anahtar açıktır ve ampul yanmıyor. Ampulün yanması için ne yapılmalıdır?
Çözüm: Anahtar açık olduğu için halka kesiktir. Anahtar kapatılırsa devre tamamlanır, akım pilden ampule geçer ve ampul ışık verir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Basit bir elektrik devresinde elektrik enerjisini sağlayan eleman hangisidir?
Elektriği iyi ileten maddelere ne ad verilir? Bir örnek veriniz.
Elektriği iletmeyen maddelere ne ad verilir? Bir örnek veriniz.
Uygulama
Bir devrede pil ve ampulün arasına sırayla şu nesneler bağlanıyor: metal para, plastik cetvel, bakır tel, lastik silgi, alüminyum folyo, kuru tahta çubuk. Ampulün ışık vermesini sağlayacak ve engelleyecek nesneleri ayrı ayrı yazınız.
Defne bir pil, bir ampul ve iki kabloyla devre kurdu; ama kablolardan birinin ucu pile bağlı değil ve ampul yanmıyor. Ampulün yanmamasının nedenini ve çözümünü yazınız.
Pil, anahtar ve iki ampul tek halka üzerinde art arda bağlıdır. Anahtar kapalıyken ampullerden biri yuvasından çıkarılırsa diğer ampul ışık verir mi? Nedenini yazınız.
Düşün
Elektrik kablolarının içinde metal tel, dışında plastik bir kılıf bulunur. Bu tasarımda metal telin ve plastik kılıfın görevini ve kılıf olmasaydı ortaya çıkabilecek riski açıklayınız.
Pil ve ampulden oluşan bir devrenin iki ucu açık bırakılıp uçlara sırayla farklı nesneler değdiriliyor. Gümüş kaşık değdirilince ampul yanıyor, plastik cetvelde yanmıyor, grafit kalem ucunda yanıyor, kuru tahtada yanmıyor. Bu sonuçlara göre nesneleri sınıflandırınız. Deneyin güvenilir olması için sabit tutulması gerekenleri yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Pil (üreteç). | Pil, kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürerek devreye enerji sağlar. | 8 |
| 2 | İletken; örneğin bakır tel (demir, alüminyum, grafit de kabul edilir). | Metaller ve grafit elektriği iyi iletir. | 8 |
| 3 | Yalıtkan; örneğin plastik (kauçuk, kuru tahta da kabul edilir). | Plastik, kauçuk gibi maddeler akımı geçirmez. | 8 |
| 4 | Işık verir: metal para, bakır tel, alüminyum folyo. Işık vermez: plastik cetvel, lastik silgi, kuru tahta çubuk. | İletkenler (metaller) devreyi tamamlar, yalıtkanlar akımı geçirmez. | 12 |
| 5 | Devre kapalı bir halka oluşturmadığı için akım geçmez. Boşta kalan kablo ucu pilin ucuna bağlanırsa ampul ışık verir. | Akımın devam edebilmesi için pilin iki ucu ampul üzerinden birbirine bağlanmalıdır. | 12 |
| 6 | Vermez; tek yol olduğu için ampul çıkınca halka açılır ve akım geçemez. | Art arda bağlı devrede akımın izleyeceği tek yol vardır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (5 puan) Metal tel iletkendir, akımı taşır. (5 puan) Plastik kılıf yalıtkandır, akımı dışarı geçirmez. (5 puan) Kılıf olmasaydı dokunan kişi elektrik çarpmasına uğrayabilirdi. (5 puan) Çıplak teller birbirine ya da metal eşyaya değerse kısa devre ve yangın riski doğardı. | İletken ve yalıtkan madde birlikte kullanılarak hem akım taşınır hem güvenlik sağlanır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (4 puan) Gümüş kaşık ve grafit iletkendir. (4 puan) Plastik cetvel ve kuru tahta yalıtkandır. (4 puan) Ampulün yanması, nesnenin akımı geçirdiğini gösterir. (4 puan) Pil, ampul ve kablolar her denemede aynı kalmalıdır. (4 puan) Yalnızca değdirilen nesne değiştirilmelidir. | Tek bir etken (nesne) değiştirilip diğerleri sabit tutulduğunda sonuçlar güvenilir olur. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Devreyi kapalı bir halka olarak düşünmeyip elektriğin pilden çıkıp ampulde bittiğini sanmak. · Devre şemasında elemanları bağlarken halkayı açık bırakmak.
Öz kontrol: Çizdiğim devrede pilin bir ucundan çıkan yol, elemanlardan geçerek pilin diğer ucuna ulaşıyor mu?