Ana sayfa›Fen Bilimleri 6. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 69›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 6. sınıf · Elektrik Devresi ve Ampul Parlaklığı
Bilgi notu
Elektrik Devresi ve Ampul Parlaklığı
- Basit bir elektrik devresi pil, ampul, anahtar ve bağlantı kablolarından oluşur.
- Anahtar kapalıyken devre tamamlanır ve akım geçer; anahtar açıkken devre kesilir, ampul yanmaz.
- Aynı pilde seri bağlı ampul sayısı arttıkça ampuller daha sönük yanar.
- Seri bağlı pil sayısı arttıkça ampul daha parlak yanar.
Örnek: Bir ampule seri bağlı 1 pil varken, devreye aynı yönde ikinci bir pil seri bağlanırsa ampulün parlaklığı nasıl değişir?
Çözüm: Pil sayısı 1'den 2'ye çıkar. Seri bağlı pil sayısı arttıkça ampulden daha büyük akım geçer. Bu nedenle ampul daha parlak yanar.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Elektrik devresini açıp kapatmaya yarayan devre elemanının adını yazınız.
Basit bir elektrik devresinde elektrik enerjisini sağlayan devre elemanının adı nedir?
Pil, ampul ve kablolardan oluşan bir devrede anahtar açıkken ampul yanar mı? Nedenini yazınız.
Uygulama
Bir pile bağlı tek ampullü devreye aynı özellikte ikinci bir ampul seri bağlanıyor. İlk ampulün parlaklığı nasıl değişir? Nedenini yazınız.
Seri bağlı iki özdeş ampullü devrede ampullerden biri çıkarılıp yerine bağlantı kablosu takılıyor. Kalan ampulün parlaklığı nasıl değişir? Nedenini yazınız.
Özdeş pil ve ampullerle üç devre kuruluyor. I. devre: 1 pil, 1 ampul. II. devre: seri bağlı 2 pil, 1 ampul. III. devre: 1 pil, seri bağlı 2 ampul. Devrelerdeki ampullerin parlaklığını (III. devrede her bir ampulü) en parlaktan en sönüğe doğru sıralayınız.
Düşün
Bir öğrenci, ampulün parlaklığının ampul sayısına bağlı olup olmadığını deneyle test etmek istiyor. Bu deneyde hangi değişkeni değiştirmeli, hangilerini sabit tutmalı ve neyi gözlemlemelidir?
Süs ışıklarında ampuller seri bağlıdır. Dizideki bir ampul yuvasından çıkarılınca bütün dizi sönüyor. Bunun nedenini devre kavramıyla açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Anahtar. | Anahtar kapalıyken devre tamamlanır, açıkken devre kesilir. | 8 |
| 2 | Pil. | Pil devredeki elektrik enerjisinin kaynağıdır. | 8 |
| 3 | Yanmaz; çünkü anahtar açıkken devre tamamlanmamıştır, akım geçmez. | Akımın geçebilmesi için devrenin kapalı bir yol oluşturması gerekir. | 8 |
| 4 | Parlaklığı azalır; çünkü seri bağlı ampul sayısı arttıkça ampullerden geçen akım azalır. | Aynı pil iki ampule enerji verdiğinden her ampul daha sönük yanar. | 12 |
| 5 | Parlaklığı artar; çünkü devredeki ampul sayısı azalmıştır. | Ampul sayısı azalınca kalan ampulden geçen akım artar. | 12 |
| 6 | II > I > III. | İki pil seri bağlıyken ampul daha parlak yanar; iki ampul seri bağlıyken her biri tek ampulden daha sönük yanar. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Değiştirilen değişken ampul sayısıdır (6 puan). (2) Pil sayısı ve ampullerin özellikleri (özdeş olmaları) sabit tutulmalıdır (7 puan). (3) Gözlenecek sonuç ampulün parlaklığıdır (7 puan). | Adil bir deneyde yalnız bir değişken değiştirilir, diğerleri sabit tutulur. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) Ampul çıkarılınca devre açık kalır, akım yolu kesilir (8 puan). (2) Seri bağlantıda akımın izleyebileceği tek bir yol vardır (6 puan). (3) Akım geçemediği için hiçbir ampul yanmaz (6 puan). | Seri devrede bir elemanın yokluğu bütün devreyi açar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Anahtar açıkken de ampulün biraz ışık verebileceğini düşünmek. · Seri bağlı ampul sayısı artınca ampullerin daha parlak yanacağını sanmak.
Öz kontrol: Pil ve ampul sayısını değiştirdiğimde ampulün parlaklığının hangi yönde değişeceğini gerekçesiyle söyleyebiliyor muyum?