Matematik 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap) — Sayfa 205 Cevapları

'Çok zararlı mıdır' ifadesi katılımcıyı olumsuz cevaba yönlendirir.

1. Soruda cevabı etkileyen ifadeyi bul: "çok zararlı".
2. Soru şekerli yiyeceklerin zararlı olduğunu baştan kabul ediyor; katılımcıdan yalnızca bunu onaylaması bekleniyor.
3. Olumsuz yargı cevabı yönlendirdiği için "Yanlı" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: Soru, farklı düşünen birine rahatça cevap verme fırsatı tanıyor mu?

'Bağımlılık' ve 'zararlı' gibi yönlendirici sözcükler çıkarılır, soru açık ve tarafsız olur.

1. Örnek sorudaki yönlendirici ifadeleri bul: "bağımlılık oluşturan" ve "zararlı".
2. Bu ifadeleri çıkar; konuyu, yani cep telefonu kullanımını koru.
3. Soruyu katılımcının kendi görüşünü söyleyebileceği açık uçlu biçimde yeniden yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Cep telefonu kullanmak sizi nasıl etkiliyor? (Yönlendirici sözcük içermeyen, görüşü serbest bırakan her tarafsız soru geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yeni soruda telefonu öven ya da kötüleyen bir sözcük kaldı mı?

'Eğlenceli' gibi değer yargısı çıkarılır, seçenekler eşit sunulur.

1. Örnek sorudaki yönlendirici ifadeyi bul: "daha eğlenceli midir".
2. Bu yargıyı çıkar; denize girme ve dağlarda yürüyüş seçeneklerini eşit biçimde sun.
3. Soruyu kişinin tercihini soracak biçimde yeniden yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sıcak bir günde denize girmeyi mi, dağlarda yürüyüş yapmayı mı tercih edersiniz? (Seçenekler eşit ve sıfatsız sunulduğu sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: İki seçenek de aynı tarafsız sözcüklerle mi sunuluyor?

Soru tarafsızdır, hiçbir cevaba yönlendirmez.

1. Soruda sıfat ya da varsayım olup olmadığını kontrol et.
2. "En sevdiğin spor dalı hangisidir?" sorusu hiçbir sporu öne çıkarmıyor, seçenek de dayatmıyor.
3. Tarafsız olduğu için "Yanlı Değil" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: Her katılımcı farklı bir spor dalını rahatça yazabilir mi?

'Hareketsiz yapıyor mu' ifadesi satranca karşı olumsuz bir yargı içerir ve yönlendirir.

1. Sorudaki yargı içeren ifadeyi bul: "hareketsiz yapıyor mu".
2. Soru satrancı olumsuz bir özellikle tanımlayarak katılımcının dikkatini bu yargıya çekiyor.
3. Cevabı yönlendirdiği için "Yanlı" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: Soru satrancın olumlu yönlerini düşünme fırsatı veriyor mu?

Soru açık ve tarafsızdır.

1. Soruyu oku ve bir etkinliği öven ya da kötüleyen sözcük ara.
2. Soru boş zamanlarda ne yapıldığını açık uçlu soruyor; hiçbir etkinliği önermiyor.
3. Tarafsız olduğu için "Yanlı Değil" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: Soru cevabı belli seçeneklerle sınırlıyor mu?

'Daha iyidir' ifadesi iki etkinliği kıyaslayıp değer yargısı katar ve yönlendirir.

1. Sorudaki karşılaştırma ifadesini bul: "daha iyidir".
2. "İyi" bir değer yargısıdır; soru tercih sormak yerine hangisinin üstün olduğuna karar verdirmeye çalışıyor.
3. Değer yargısı cevabı etkilediği için "Yanlı" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: Soru "hangisini yapmayı tercih edersiniz?" diye sorulsa yanlılık ortadan kalkar mı?

Soru tarafsızdır, kişinin kendi tercihini sorar.

1. Soruda varsayım ya da yargı içeren bir sözcük ara.
2. Soru katılımcının gelecekte yapmak istediği mesleği açık uçlu soruyor; hiçbir mesleği önermiyor.
3. Tarafsız olduğu için "Yanlı Değil" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: Soru belirli bir mesleği seçmeye yönlendiriyor mu?

Animasyon için 'eğlenceli' sıfatı kullanılarak cevap o yöne itilmiştir.

1. Seçenekleri niteleyen sıfatları bul: "eğlenceli olan" ve "hareketli olan".
2. Animasyon filmleri "eğlenceli" diye övülüyor ve "daha çok mu tercih edilir" sorusuyla evet cevabına itiliyor.
3. Yönlendirici sıfat bulunduğu için "Yanlı" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: Sıfatları silince soru hangi türü seçeceğini daha serbest bırakıyor mu?

Yanlı sorular önyargı ya da değer yargısı taşıyan sözcüklerle cevabı etkiler.

1. Yanlı işaretlediğin 1, 3, 5 ve 8. soruları alt alta yaz.
2. Her soruda yönlendirici ifadeyi bul: "çok zararlı", "hareketsiz yapıyor", "daha iyidir", "eğlenceli olan".
3. Her ifadenin katılımcıyı hangi cevaba ittiğini kısaca açıkla.
4. Bu nedenle soruların tarafsız sonuç vermeyeceğini belirterek açıklamanı tamamla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sorular önyargı ya da değer yargısı içeren sözcüklerle katılımcının düşüncesini etkiler. (Yönlendirici sözcüklerin cevabı etkilediği fikri yer aldığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklamanda her yanlı soru için yönlendirici sözcüğü gösterdin mi?