Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 119›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Şiirin Biçim Özellikleri
Bilgi notu
Şiirin Biçim Özellikleri
- Şiirde her satıra mısra (dize) denir; mısralardan oluşan bölümlere bölüm ya da bent denir.
- Dört mısralı bölüme dörtlük denir.
- Her bölümün sonunda tekrarlanan mısralara nakarat denir; ahenk sağlar.
- Mısralardaki hece sayısı birbirine eşit ya da farklı olabilir.
Örnek: Yedi dörtlükten oluşan bir şiir kaç mısradan oluşur?
Çözüm: Her dörtlükte 4 mısra vardır. 7 x 4 = 28. Şiir 28 mısradır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Metin: 'Dere şırıl şırıl akar / Dağlar yeşile bürünür / Çiçekler gülümser / Yaşasın, bahar geldi! // Kuşlar dallarda öter / Arılar çiçeğe konar / Gökyüzü masmavi / Yaşasın, bahar geldi!' Bu şiir kaç mısradan oluşur?
Aynı şiir kaç dörtlükten oluşur?
Aynı şiirde her dörtlüğün sonunda yinelenen mısraya ne ad verilir?
Uygulama
Aynı şiirin 4. mısrasını ('Yaşasın, bahar geldi!') hecelerine ayırarak yaz ve hece sayısını belirt.
Aynı şiirin 3. mısrası 'Çiçekler gülümser' ile 4. mısrası 'Yaşasın, bahar geldi!' hece sayısı bakımından eşit midir? Hece sayılarını yazarak cevapla.
Bir şiirde nakaratın şiire iki katkısını yaz.
Düşün
Aynı şiirin ikinci dörtlüğünden 'Yaşasın, bahar geldi!' mısrasını çıkarırsak mısra sayısı, bölümlerin yapısı ve ahenk bakımından neler değişir? Açıkla.
Aynı şiirde hangi mevsim anlatılıyor? Bu mevsimi anlamanı sağlayan en az iki ifadeyi yazıp neden bu mevsime işaret ettiklerini açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | 8 mısra. | Her bölümde 4, iki bölümde 4 + 4 = 8 mısra vardır. | 8 |
| 2 | 2 dörtlük. | Her biri 4 mısralı iki bölüm vardır. | 8 |
| 3 | Nakarat. | 'Yaşasın, bahar geldi!' mısrası her bölümün sonunda tekrarlanır; buna nakarat denir. | 8 |
| 4 | Ya-şa-sın ba-har gel-di; 7 hece. | 3 + 2 + 2 = 7 hece. | 12 |
| 5 | Eşit değildir; 3. mısra 6 hece (Çi-çek-ler gü-lüm-ser), 4. mısra 7 hecedir. | 3 + 3 = 6 hece ve 7 hece; sayılar farklıdır. | 12 |
| 6 | Ölçütler (12 puan): Ahenk sağlar (6). Anlatılan duyguyu vurgular ve akılda kalıcılığı artırır (6). | Tekrarlanan mısra ses uyumu oluşturur ve duyguyu öne çıkarır. | 12 |
| 7 | Ölçütler (20 puan): Mısra sayısı 8'den 7'ye düşer (4). Birinci bölüm 4 mısralı dörtlük olarak kalır (4). İkinci bölüm 3 mısralı olur, artık dörtlük sayılmaz (6). Nakarat yalnız ilk bölümde kaldığı için tekrar düzeni ve ahenk zayıflar (6). | 8 - 1 = 7 mısra; ikinci bölümde 3 mısra kalır ve nakarat düzeni bozulur. | 20 |
| 8 | Ölçütler (20 puan): Mevsim ilkbahardır (4). Şiirden en az iki ifade alınır, örneğin 'Dağlar yeşile bürünür', 'Çiçekler gülümser', 'Arılar çiçeğe konar', 'Yaşasın, bahar geldi!' (her biri 4, toplam 8). İfadelerin doğanın uyanışı, yeşillenme ve çiçeklenme gibi ilkbahar özellikleriyle ilişkilendirilmesi (8). | Yeşillenme ve çiçeklenme ilkbaharın özellikleridir; şiir bu ayrıntılarla bahar mevsimini anlatır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Satır sayısı ile dörtlük sayısını karıştırmak; dörtlük sayısı mısra sayısının dörtte biridir. · Hece sayısını harf sayısıyla bulmaya çalışmak; heceler seslendirerek sayılır.
Öz kontrol: Saydığım şey tek bir satır mı (mısra), yoksa dört satırlık bölüm mü (dörtlük)?