Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 151›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Yazım Kuralları: de, ki, mi ve Ünsüz Türemesi
Bilgi notu
Yazım Kuralları: de, ki, mi ve Ünsüz Türemesi
- Bağlaç olan “de/da” ayrı yazılır: Ben de geldim. Bulunma eki “-de/-da” bitişik yazılır: Evde kaldım.
- Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır: Dedi ki yarın gelecek. Sıfat yapan “-ki” ek olduğu için bitişik yazılır: Masadaki kalem.
- Soru eki “mı, mi, mu, mü” her zaman ayrı yazılır: Okudun mu?
- “Çünkü” gibi kalıplaşmış bağlaçlar tek sözcüktür, bitişik yazılır.
- Bazı sözcükler “etmek” ile birleşince son ünsüz ikilenir: zan + etmek = zannetmek.
Örnek: “Sınıfımızda ki öğrenciler dün gezi yaptı.” cümlesindeki yazım yanlışını düzeltiniz.
Çözüm: “Sınıfımızda ki” ifadesinde “ki”, bulunma ekinden sonra gelip sıfat yapan ektir; bitişik yazılır. Doğrusu: Sınıfımızdaki öğrenciler dün gezi yaptı.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
“Okula gittinmi?” cümlesini yazım kurallarına göre düzeltiniz.
“Çok çalış ki başarılı olasın.” cümlesinde “ki” sözcüğü neden ayrı yazılmıştır?
“Dolapta ki elbiseyi giydim.” cümlesindeki yazım yanlışını düzeltiniz.
Uygulama
“Ders çalıştınmı diye sorduğunda anneme yarın ki sınavı anlattım.” cümlesindeki yazım yanlışlarını düzelterek cümleyi yeniden yazınız.
“Dün gece yağmur yağdı, çün kü sabah yollar ıslaktı. Sen gördünmü?” cümlelerindeki yazım yanlışlarını düzelterek yeniden yazınız.
“Zan” ve “haz” sözcüklerini “etmek” yardımcı fiiliyle birleştirerek yazınız. Bu birleşmede hangi ses olayı görülür?
Düşün
Aşağıdaki iki cümlede “ki” farklı görevlerde kullanılmıştır: (I) “Öyle yorulmuştu ki yemek yemeden uyudu.” (II) “Bahçedeki çiçekler soldu.” Her cümledeki “ki”nin görevini ve yazılış biçiminin nedenini açıklayınız. Ayrıca “ki”nin bağlaç mı ek mi olduğunu anlamak için kullanılabilecek bir yöntem yazınız.
“Dün kütüphanede ki kitapları okudum. Arkadaşım geldimi diye merak ettim. Çün kü o kitaplar çok güzeldi.” metninde üç yazım yanlışı vardır. Yanlışları bulup düzeltiniz ve her birinin nedenini yazınız; sonunda metni doğru biçimde yeniden yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Okula gittin mi? | Soru eki “mi” her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. | 8 |
| 2 | Bu “ki” bağlaçtır; iki cümleyi birbirine bağladığı için ayrı yazılır. | Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır; sıfat yapan “-ki” ise ek olup bitişik yazılırdı. | 8 |
| 3 | Dolaptaki elbiseyi giydim. | Bulunma ekinden (-ta) sonra gelip sıfat yapan “-ki” ektir; bitişik yazılır. | 8 |
| 4 | Ders çalıştın mı diye sorduğunda anneme yarınki sınavı anlattım. | “Çalıştınmı” sözcüğündeki soru eki ayrı yazılır; “yarın ki” ifadesindeki “-ki” sıfat yapan ek olduğundan bitişik yazılır. | 12 |
| 5 | Dün gece yağmur yağdı, çünkü sabah yollar ıslaktı. Sen gördün mü? | “Çünkü” kalıplaşmış, tek sözcük olan bir bağlaçtır; soru eki “mü” ayrı yazılır. | 12 |
| 6 | zannetmek, hazzetmek; ünsüz türemesi (sondaki ünsüz ikilenir). | Zan + etmek ve haz + etmek birleşirken sondaki n ve z ünsüzü bir kez daha gelir. | 12 |
| 7 | Puanlama (20): I. cümlede “ki” bağlaçtır, iki cümleyi bağlar: 4 puan; bağlaç olduğu için ayrı yazılır: 3 puan. II. cümlede “-ki” sıfat yapan ektir (bahçedeki): 4 puan; ek olduğu için bitişik yazılır: 3 puan. Yöntem: “ki”den önceki sözcüğün bulunma ekiyle (-de/-da) bitip bitmediğine ve “ki”nin sözcüğü sıfata çevirip çevirmediğine bakmak ya da “ki”yi çıkarınca cümlenin anlamının bozulup bozulmadığını sınamak: 6 puan. | Bağlaç “ki” iki cümleyi bağlar ve ayrı yazılır; “bahçede + ki” biçimindeki “-ki” ise sıfat yapan ektir ve bitişiktir. | 20 |
| 8 | Puanlama (20): kütüphanedeki (3 puan): bulunma ekinden sonra gelen sıfat yapan -ki ek olduğu için bitişik yazılır (3 puan). geldi mi (3 puan): soru eki ayrı yazılır (3 puan). çünkü (3 puan): kalıplaşmış bağlaç olduğu için tek sözcük olarak yazılır (3 puan). Metnin hatasız yeniden yazılması: 2 puan. | Üç yanlış da birer kuralın uygulanmamasından kaynaklanır: -ki eki, soru eki ve kalıplaşmış bağlaç. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Bulunma eki “-de/-da” ile bağlaç “de/da”yı karıştırıp ayırmak ya da bitiştirmek. · Soru ekini fiile bitişik yazmak (gittinmi gibi).
Öz kontrol: Bu “ki/de”yi cümleden çıkarınca cümle anlamını koruyor mu; yani bağlaç mı yoksa ek mi?