Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 57›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · 'Ki' Bağlacı ve '-ki' Eki
Bilgi notu
'Ki' Bağlacı ve '-ki' Eki
- Bağlaç olan 'ki' ayrı yazılır ve iki cümleyi birbirine bağlar: 'Öyle koştu ki yoruldu.'
- Ek olan '-ki' kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılır; ismi niteler (evdeki ses) ya da ismin yerini tutar (seninki).
- Belki, sanki, mademki gibi kalıplaşmış sözcüklerdeki 'ki' de bitişik yazılır.
Örnek: 'Sınıftaki öğrenciler sessizdi.' ve 'O kadar gürültü yaptılar ki komşular uyandı.' cümlelerinde 'ki'nin yazımını açıklayınız.
Çözüm: 'Sınıftaki' sözcüğünde '-ki' ektir, bitişik yazılır ve 'öğrenciler' ismini niteler. 'Yaptılar ki' ifadesinde 'ki' bağlaçtır, ayrı yazılır ve iki cümleyi bağlar.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
'Masadaki kitap benim.' cümlesindeki 'ki' ek midir, bağlaç mıdır? Nedenini kısaca yazınız.
'Hava o kadar soğuktuki parkta kimse kalmadı.' cümlesindeki yazım yanlışını düzelterek cümleyi yeniden yazınız.
'Belki' sözcüğündeki 'ki' ayrı mı bitişik mi yazılır? Neden?
Uygulama
'Benim ki kırmızıydı, seninki mavi.' cümlesindeki yazım yanlışını bulup doğrusunu yazınız.
'Bahçedeki gül öyle güzel kokuyordu ki sanki bütün mahalle onu duyuyordu.' cümlesinde ayrı yazılan 'ki'yi bulup görevini yazınız.
Aşağıdaki cümlelerdeki 'ki'lerin görevini (niteleme, ismin yerini tutma, cümleleri bağlama) yazınız. a) Duvardaki saat durdu. b) Kırmızı kalem seninki. c) O kadar koştum ki nefes nefese kaldım.
Düşün
'Sınıfımızdaki sessizlik öyle derindi ki öğretmen şaşırdı. Belki deneme kolay olur. Sanki hepimiz aynı şeyi düşünüyorduk.' metnindeki 'ki' yapılarını bulup ayrı ve bitişik yazılanlar olarak gruplayınız, nedenlerini yazınız.
Bir öğrenci şu cümleyi yazmıştır: 'Bel ki yarın yağmur yağar, çünkü gökyüzü öyle kapalı ki sanki hava kararmış.' Cümledeki yazım yanlışını bulup düzeltiniz, ardından cümledeki diğer 'ki'lerin yazımının doğru olup olmadığını gerekçesiyle açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Ek. 'Masadaki' sözcüğünde '-ki', bulunma hâli ekinden sonra gelip 'kitap' ismini niteler. | Ek olan 'ki' bitişik yazılır ve ismi niteler. | 8 |
| 2 | Hava o kadar soğuktu ki parkta kimse kalmadı. | İki cümleyi bağlayan 'ki' bağlaçtır, ayrı yazılır. | 8 |
| 3 | Bitişik yazılır; 'belki' kalıplaşmış bir sözcüktür. | Belki, sanki, mademki gibi kalıplaşmış sözcüklerde 'ki' bitişik yazılır. | 8 |
| 4 | Yanlış: 'Benim ki'; doğrusu 'Benimki'. | İsmin yerini tutan '-ki' eki sözcüğe bitişik yazılır. | 12 |
| 5 | Ayrı yazılan 'ki': 'kokuyordu ki'. Görevi iki cümleyi birbirine bağlamaktır (bağlaçtır). | 'Bahçedeki' ve 'sanki'deki 'ki'ler bitişik yazılır. | 12 |
| 6 | Ölçütler: a) 'Duvardaki' ismi niteler (4 p); b) 'Seninki' ismin yerini tutar (4 p); c) 'koştum ki' iki cümleyi bağlar (4 p). Toplam 12 p. | Bitişik yazılan ekler niteler ya da isim yerine geçer; ayrı yazılan 'ki' cümleleri bağlar. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Ayrı yazılan: 'derindi ki' bağlaçtır, iki cümleyi bağlar (6 p); Bitişik yazılan ek: 'sınıfımızdaki' (4 p); Bitişik yazılan kalıplaşmış sözcükler: 'belki', 'sanki' (6 p); Gerekçe: bağlaç ayrı, ek ve kalıplaşmış sözcükler bitişik yazılır (4 p). Toplam 20 p. | Dört 'ki' yapısı bulunur: biri ayrı, üçü bitişik yazılır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Hata 'Bel ki' yazımıdır (5 p); Doğrusu 'Belki'dir (5 p); Gerekçe: 'belki' kalıplaşmış sözcüktür, bitişik yazılır (5 p); 'kapalı ki' ayrı yazımı bağlaç olduğu için, 'sanki' bitişik yazımı kalıplaşmış sözcük olduğu için doğrudur (5 p). Toplam 20 p. | Yalnızca 'Bel ki' yanlış yazılmıştır; diğer iki yazım kurala uygundur. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Bağlaç olan 'ki'yi sözcüğe bitişik yazmak (örneğin 'güzeldiki'). · Belki, sanki gibi kalıplaşmış sözcüklerdeki 'ki'yi ayırarak yazmak.
Öz kontrol: Bu 'ki' iki cümleyi mi bağlıyor, yoksa bir sözcüğe ek mi oluyor?