Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 74›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Hikâyenin Unsurları: Şahıs, Varlık, Yer, Zaman
Bilgi notu
Hikâyenin Unsurları: Şahıs, Varlık, Yer, Zaman
- Olaylara katılan insanlar şahıs kadrosunu, hayvan ve nesne gibi insan dışı kahramanlar varlık kadrosunu oluşturur.
- Yer olayın geçtiği mekândır; zaman olayın geçtiği tarihi, dönemi veya günün vaktini gösterir.
- Unsurları bulmak için 'Kim?', 'Nerede?', 'Ne zaman?' sorularını sor.
- Olay örgüsünde olaylar neden-sonuç ilişkisiyle zincir halkaları gibi birbirine bağlanır; bir halka eksilirse sonrası etkilenir.
Örnek: 'Bir sabah Ayşe, bahçedeki kedisini aramak için komşusu Hasan Amca'nın evine gitti. Akşama doğru kedi çatıda bulundu.' Metindeki unsurları belirleyiniz.
Çözüm: Şahıs: Ayşe, Hasan Amca; varlık: kedi. Yer: bahçe, Hasan Amca'nın evi, çatı. Zaman: sabah, akşama doğru.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Hikâyede olayların geçtiği mekâna ne ad verilir?
Olayların hangi dönemde ya da günün hangi vaktinde geçtiğini gösteren unsura ne ad verilir?
Hikâyede olayların neden-sonuç ilişkisiyle sıralanmasına ne ad verilir?
Uygulama
'Kış sabahı Elif, babaannesinin köydeki taş evine kar küreği götürdü. Kapının önündeki karı kürerken sokaktaki köpek Fındık ona eşlik etti. Öğleye doğru babaannesi ona sıcak çorba ikram etti.' Bu metindeki şahıs ve varlık kadrosunu yazınız.
'Kış sabahı Elif, babaannesinin köydeki taş evine kar küreği götürdü. Kapının önündeki karı kürerken sokaktaki köpek Fındık ona eşlik etti. Öğleye doğru babaannesi ona sıcak çorba ikram etti.' Bu metindeki yer ve zaman unsurlarını yazınız.
Şu olayları hikâyedeki sıraya göre yazınız: I. Babaannesi sıcak çorba ikram etti. II. Elif taş eve kar küreği götürdü. III. Fındık, Elif'e eşlik etti. (Metin: 'Kış sabahı Elif, babaannesinin köydeki taş evine kar küreği götürdü. Kapının önündeki karı kürerken sokaktaki köpek Fındık ona eşlik etti. Öğleye doğru babaannesi ona sıcak çorba ikram etti.')
Düşün
'Kış sabahı Elif, babaannesinin köydeki taş evine kar küreği götürdü. Kapının önündeki karı kürerken sokaktaki köpek Fındık ona eşlik etti. Öğleye doğru babaannesi ona sıcak çorba ikram etti.' Elif kar küreğini götürmeseydi (birinci olay gerçekleşmeseydi) diğer olaylar nasıl etkilenirdi? Neden-sonuç ilişkisiyle açıklayınız.
'Kış sabahı Elif, babaannesinin köydeki taş evine kar küreği götürdü. Kapının önündeki karı kürerken sokaktaki köpek Fındık ona eşlik etti. Öğleye doğru babaannesi ona sıcak çorba ikram etti.' Metindeki zaman 'yaz akşamı' olsaydı hangi olay metinle uyumsuz kalırdı? Gerekçeli açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Yer | Olayın geçtiği mekân yer unsurudur. | 8 |
| 2 | Zaman | Olayın geçtiği dönem, tarih ya da gün vakti zaman unsurudur. | 8 |
| 3 | Olay örgüsü | Olayların birbirine bağlı sıralanışı olay örgüsünü oluşturur. | 8 |
| 4 | Elif, babaannesi, köpek Fındık | İnsan kahramanlar Elif ve babaannesidir; Fındık insan dışı bir varlık olarak (hayvan) kadroya girer. | 12 |
| 5 | Yer: köydeki taş ev (kapının önü, sokak). Zaman: kış sabahı, öğleye doğru. | Olaylar köydeki taş evin çevresinde, kışın sabahından öğleye kadar geçmektedir. | 12 |
| 6 | II, III, I | Metinde önce kar küreği götürülür, sonra kürerken Fındık eşlik eder, en sonda çorba ikram edilir. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): Olayların zincir gibi birbirine bağlı olduğunu, birinci olayın sonrakilerin nedeni olduğunu belirtme (5 puan); Elif kapının önünü küreyemeyeceği için Fındık'ın kürerken ona eşlik etmesi olayının gerçekleşmeyeceğini yazma (8 puan); olay zincirinin bozulacağını ve çorba ikramı gibi sonraki olayların da değişeceğini ya da gerçekleşmeyebileceğini açıklama (7 puan). | Olay örgüsünde her olay bir öncekinin sonucudur; ilk halka eksilirse sonraki halkalar etkilenir. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Kar küreği götürme ve karı kürüme olayının uyumsuz kalacağını belirtme (6 puan); yazın kar bulunmadığını, bu yüzden küreğin gereksiz olacağını gerekçelendirme (7 puan); zaman unsurunun olayların mantığını ve olay örgüsünü etkilediğini sonuç olarak yazma (7 puan). | Kar yalnız kışın bulunduğundan zamanın değişmesi küreme olayını anlamsız kılar; zaman olaylarla uyumlu olmalıdır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Yer ile zamanı karıştırır, tarihi yer unsuru olarak yazarlar. · Olay örgüsündeki olayları metindeki sıraya bakmadan tahminle dizerler.
Öz kontrol: Her olayı 'Kim?', 'Nerede?', 'Ne zaman?' sorularından hangisinin cevabı olduğuna göre doğru unsura yazdım mı?