Türkçe 6.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) — Sayfa 81 Cevapları

Saf, temiz, pırıl pırıl anlamı "duru" kelimesidir; baş harf D.

1. Tanımı oku: saf, temiz, pırıl pırıl.
2. Şiirde D harfiyle başlayan ve bu anlama uyan kelimeyi ara.
3. "Ve duru bakışlarıyla Emine'dir" dizesindeki "duru" kelimesini bul ve kutuya yaz.

Kendini kontrol et: "duru su" dediğinde "temiz, berrak su" anlamı çıkıyor mu?

"İnce" kelimesi zarif, nazik anlamına gelir; şiirde "bir ince minare" geçer.

1. Tanımı oku: güzel, hoş, zarif.
2. Şiirde İ harfiyle başlayan sıfatları ara.
3. "Bir ince ceylan" ve "bir ince minare" ifadelerinde geçen "ince" kelimesini yaz.

Kendini kontrol et: "ince minare" ifadesi "zarif minare" anlamına geliyor mu?

Çok ıssız anlamı "ıpıssız"dır; şiirde "ıpıssız bir gecedir" geçer.

1. Tanımı oku: çok ıssız; pekiştirilmiş bir sıfat aranıyor.
2. Şiirde I harfiyle başlayan kelimeyi ara.
3. "Ipıssız bir gecedir" dizesindeki "ıpıssız" kelimesini yaz.

Kendini kontrol et: Kelimen "ıssız"ın pekiştirilmiş hâli mi?

Her bölüm "Vatan," ile başlar; kelime şiirde en çok tekrarlanır.

1. Şiirdeki işaretlemelerine bak ve sık tekrar eden kelimeleri belirle.
2. Her bölümün hangi kelimeyle başladığına dikkat et.
3. On üç bölümün hepsi "Vatan," ile başladığı için en çok kullanılan kelime "Vatan"dır.

Kendini kontrol et: Bölümleri tek tek saydığında "Vatan" kelimesi on üç kez geçiyor mu?

Şair vatan sevgisini benzetmelerle coşkulu biçimde anlatır; ana duygu vatan sevgisidir.

1. Duygunun hissettirilen, fikrin ise kanıtlanmaya çalışılan bir düşünce olduğunu hatırla.
2. Şairin vatanı nasıl anlattığına bak: güzel benzetmeler ve coşkulu bir dil kullanıyor.
3. Şiir bir şeyi kanıtlamaktan çok vatan sevgisini hissettirdiği için duygunun öne çıktığına karar ver.

Kendini kontrol et: Şiiri okuyunca seni en çok etkileyen bir düşünce mi, yoksa vatan sevgisi mi?

bahçedir, gecedir, annedir, minaredir, lâledir, meşaledir gibi sözcükler bildirme ekiyle biter; bu da ahengi sağlar.

1. Her bölümün son kelimesini sırayla yaz: bahçedir, gecedir, annedir, Emine'dir, minaredir, haredir…
2. Bu kelimelerin sonundaki ortak sesi bul.
3. Hepsinin "-dir/-dır" ek eylemiyle bittiğini ve bunun ahengi sağladığını belirt.

Kendini kontrol et: Her bölümün son kelimesine baktığında hepsinde "-dir/-dır" eki var mı?

Şiirde ana duygu vardır.

1. Şiirin kolunda "vardır" sözcüğüne uygun bir unsur ara.
2. Şiirin bir duyguyu hissettirmek için yazıldığını hatırla.
3. Listeden "7. ana duygu" ifadesini seç ve boşluğa yaz.

Kendini kontrol et: "Şiirde ana duygu vardır." cümlesi doğru bir bilgi mi?

Şiir uyak, ahenk gibi ses uyumlarından yararlanır.

1. Şiirin alt kolunda "yararlanır" sözcüğüne uyan unsuru ara.
2. Şiirde uyak, redif ve tekrar gibi ahenk öğelerinin kullanıldığını hatırla.
3. Listeden "3. ses uyumlarından" ifadesini seç ve boşluğa yaz.

Kendini kontrol et: "Şiir ses uyumlarından yararlanır." cümlesi şiirin ahengini doğru anlatıyor mu?

Düzyazıda ana fikir vardır.

1. Düzyazının kolunda "vardır" sözcüğüne uyan unsuru ara.
2. Düzyazının okura bir düşünce aktarmak için yazıldığını hatırla.
3. Listeden "2. ana fikir" ifadesini seç ve boşluğa yaz.

Kendini kontrol et: Şiir haritasına "ana duygu", düzyazı haritasına "ana fikir" yazdın mı?

Düzyazı paragraflardan oluşur; şiir ise dizelerden oluşur.

1. Düzyazının kolunda "oluşur" sözcüğüne uyan unsuru ara.
2. Örnekte şiirin "1. dizelerden" oluştuğunu gör; düzyazının karşılığını düşün.
3. Düzyazı paragraflardan oluştuğu için "6. paragraflardan" ifadesini yaz.

Kendini kontrol et: "Düzyazı paragraflardan oluşur." cümlesi bir hikâye ya da deneme için doğru mu?

Düzyazı düşünceyi geliştirme yollarından yararlanır. "Yazar" ifadesi iki türe de uymaz, kullanılmaz.

1. Düzyazının alt kolunda "yararlanır" sözcüğüne uyan unsuru ara.
2. Düzyazıda tanımlama, örnekleme, karşılaştırma gibi yollarla düşüncenin açıklandığını hatırla.
3. Listeden "5. düşünceyi geliştirme yollarından" ifadesini seç; "4. yazar" iki türe de ortak olduğundan kullanılmaz.

Kendini kontrol et: Yedi ifadeden altısını yerleştirip yalnız "yazar"ı dışarıda bıraktın mı?

Atlı asker anlamına gelen kelime "süvari"dir; şiirde "bir süvari" geçer.

1. Tanımı oku: atlı.
2. Şiirde S harfiyle başlayıp at binen kişiyi anlatan kelimeyi ara.
3. "İzmir yollarında dolu dizgin bir süvari" dizesindeki "süvari" kelimesini yaz.

Kendini kontrol et: "Süvari" kelimesini "atlı" ile değiştirince dize anlamlı kalıyor mu?

Çatlamış, kurak toprak şiirdeki "çorak tarla" ifadesini gösterir; baş harf Ç.

1. Görseli incele: çatlamış, kurumuş, verimsiz bir toprak var.
2. Şiirde Ç harfiyle başlayan ve toprağı niteleyen kelimeyi ara.
3. "Posof'ta bir çorak tarla" dizesindeki "çorak" kelimesini yaz.

Kendini kontrol et: "Çorak" kelimesi kurak, ürün vermeyen toprağı anlatıyor mu?

Yanan alevli ışık tutan el "meşale"yi gösterir; şiirde "sönmeyecek bir meşale" geçer.

1. Görseli incele: bir el, ucu alevle yanan bir sopa tutuyor.
2. Şiirde M harfiyle başlayan ve ışık veren nesneyi ara.
3. "Sönmeyecek bir meşaledir" dizesindeki "meşale" kelimesini yaz.

Kendini kontrol et: Bulduğun kelime şiirde geçiyor ve M harfiyle başlıyor mu?

Görsel namaz kılınan serilen seccadeyi gösterir; şiirde "seccadesinde namaz kılan" geçer.

1. Görseli incele: üzerinde namaz kılınan bir örtü ve tespih var.
2. Şiirde S harfiyle başlayan ve namazla ilgili kelimeyi ara.
3. "Ve seccadesinde namaz kılan bir ihtiyar annedir" dizesinden "seccade" kelimesini yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın kelimede ek kalmadı mı, yalın hâli mi?

Desenli sırlı süsleme çinidir; şiirde "Kütahya çinisi" geçer.

1. Görseli incele: lale motifli, renkli ve sırlı bir süsleme var.
2. Şiirde Ç harfiyle başlayan ve süslemeyle ilgili kelimeyi ara.
3. "Ve Kütahya çinisinde" dizesinden ekleri atarak "çini" kelimesini yaz.

Kendini kontrol et: Kütahya'nın hangi el sanatıyla ünlü olduğunu düşününce aynı kelimeye ulaşıyor musun?

Yüksekten dökülen su şelaledir; şiirde "bir şelâledir" geçer.

1. Görseli incele: yüksekten aşağı dökülen bir su var.
2. Şiirde Ş harfiyle başlayan ve suyla ilgili kelimeyi ara.
3. "Bir şelâledir" dizesinden "şelale" kelimesini yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın kelime yüksekten akan suyun adı mı?

Tanım bir fiil; şiirdeki 'Yanıp da sönmeyecek meşale' dizesinde geçen 'yanmak' parlamak anlamındadır.

1. Tanımı oku: parlamak, parıldamak; bunun bir fiil olduğunu fark et.
2. Şiirde Y harfiyle başlayan fiilleri ara.
3. "Yanıp da" dizesindeki fiili bul ve mastar hâliyle "yanmak" olarak yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın kelime "-mak/-mek" ile biten bir fiil mi?