Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 82›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Metinde Çıkarım Yapma ve Derin Anlam
Bilgi notu
Metinde Çıkarım Yapma ve Derin Anlam
- Derin anlam, metinde doğrudan söylenmeyen ama ipuçlarından anlaşılan anlamdır.
- Çıkarım, metindeki ipuçlarını kendi bilgilerimizle birleştirip yeni bir sonuca ulaşmaktır.
- Benzetmelerde sözcük, gerçek anlamından başka bir şeyi çağrıştırır; nedeni bulmak için neyi çağrıştırdığına bakılır.
- Gerekçe bildirirken ‘çünkü, olduğundan, için’ gibi sözcükler kullanılır.
Örnek: Yazar, bahçedeki yaşlı armut ağacı için ‘Mahallenin saati gibidir; çiçek açınca herkes baharın geldiğini bilir.’ diyor. Yazar ağacı neden saate benzetmiştir?
Çözüm: Saat zamanı gösterir. Ağaç da çiçek açarak mevsimin geldiğini gösterir. İkisinin ortak noktası zamanı haber vermesidir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Metin: Kasabamızda herkes Hasan Dede'nin fırınından gelen kokuyla uyanır. Sabahları kapısının önünde uzun bir sıra olur. Dede, ekmeği veresiye alan komşulara hiç sormadan bir tane daha ekler. Soru: Metne göre kasabadaki insanlar sabahları neyle uyanır?
Metin: Kasabamızda herkes Hasan Dede'nin fırınından gelen kokuyla uyanır. Sabahları kapısının önünde uzun bir sıra olur. Dede, ekmeği veresiye alan komşulara hiç sormadan bir tane daha ekler. Soru: Fırının kapısının önünde sabahları ne olur?
Metin: Kasabamızda herkes Hasan Dede'nin fırınından gelen kokuyla uyanır. Sabahları kapısının önünde uzun bir sıra olur. Dede, ekmeği veresiye alan komşulara hiç sormadan bir tane daha ekler. Soru: Dede, veresiye ekmek alan komşulara ne yapar?
Uygulama
Metin: Kasabamızda herkes Hasan Dede'nin fırınından gelen kokuyla uyanır. Sabahları kapısının önünde uzun bir sıra olur. Dede, ekmeği veresiye alan komşulara hiç sormadan bir tane daha ekler. Soru: Fırının önünde sabahları uzun bir sıra olmasından fırın hakkında hangi sonuca varılabilir?
Metin: Kasabamızda herkes Hasan Dede'nin fırınından gelen kokuyla uyanır. Sabahları kapısının önünde uzun bir sıra olur. Dede, ekmeği veresiye alan komşulara hiç sormadan bir tane daha ekler. Soru: Dedenin ‘hiç sormadan bir tane daha’ ekmek eklemesi onun hangi özelliğini gösterir?
Teneffüste okul bahçesinde yüzlerce öğrenci koşuyor, konuşuyor ve gülüyordu. Yazar bu bahçeyi ‘arı kovanı’na benzetmiştir. Bu benzetmenin nedenini yazınız.
Düşün
Metin: Kasabamızda herkes Hasan Dede'nin fırınından gelen kokuyla uyanır. Sabahları kapısının önünde uzun bir sıra olur. Dede, ekmeği veresiye alan komşulara hiç sormadan bir tane daha ekler. Soru: Metindeki ipuçlarına dayanarak Hasan Dede'nin kasabadaki yerini yorumlayınız.
‘Dede, ekmeği veresiye alan komşulara hiç sormadan bir tane daha ekler.’ cümlesinin yüzey anlamını ve derin anlamını ayrı ayrı yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Hasan Dede'nin fırınından gelen kokuyla. | Cevap ilk cümlede açıkça verilmiştir. | 8 |
| 2 | Uzun bir sıra olur. | İkinci cümlede açıkça belirtilmiştir. | 8 |
| 3 | Hiç sormadan onlara bir ekmek daha ekler. | Son cümlede doğrudan söylenmiştir. | 8 |
| 4 | Fırının ekmeğinin çok beğenildiği ve çok kişi tarafından tercih edildiği. | Çok kişinin sıra beklemesi, fırının sevildiğini gösteren bir ipucudur; bu bir çıkarımdır. | 12 |
| 5 | Cömert ve yardımsever biri olduğunu gösterir. | İhtiyacı olana karşılık beklemeden ve sezdirmeden yardım etmek cömertliktir. | 12 |
| 6 | Bahçe, arı kovanı gibi çok kalabalık, hareketli ve uğultulu olduğu için. | Arı kovanı çok sayıda arının sürekli hareket ettiği, uğultulu bir yerdir; bahçedeki kalabalık ve ses buna benzer. | 12 |
| 7 | Fırının kokusunun herkesi uyandırması, dedenin kasabanın günlük yaşamının parçası olduğunu gösterir (5 puan). Uzun sıra, fırının güvenildiğini ve beğenildiğini gösterir (5 puan). Veresiye ve fazladan ekmek, dayanışma ve yardımseverliği gösterir (5 puan). Sonuç: Dede yalnız ekmek satan biri değil, sevilen ve güvenilen bir kişidir (5 puan). | Üç ipucu birleştirilince dedenin kasabada sevilen, güvenilen ve yardımsever biri olduğu çıkarımına ulaşılır. | 20 |
| 8 | Yüzey anlam: Dede veresiye alanlara fazladan bir ekmek verir (8 puan). Derin anlam: Dede cömerttir, ihtiyaç sahiplerine sezdirmeden yardım eder (8 puan). İpucu belirtme: ‘hiç sormadan’ sözü yardımın karşılıksız ve sezdirmeden yapıldığını gösterir (4 puan). | Yüzey anlam açıkça söylenen, derin anlam ise ipuçlarından çıkan anlamdır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Öğrenciler metinde olmayan bilgileri kendi tahminlerine göre yazar. · Öğrenciler benzetmenin nedenini yazarken ifadeyi aynen tekrar edip gerekçe vermez.
Öz kontrol: Cevabım metindeki hangi ipucuna dayanıyor?