Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 38›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Metinden Çıkarım Yapma
Bilgi notu
Metinden Çıkarım Yapma
- Çıkarım, metinde doğrudan söylenmeyen ama ipuçlarından anlaşılan bilgiyi bulmaktır.
- Önce metindeki açık bilgileri belirle, sonra bunlardan hangi sonucun doğal olarak çıktığını düşün.
- Bağlaçlar ipucu verir: 'çünkü' neden, 'böylece' sonuç, 'oysaki' karşıtlık bildirir.
- Çıkarımın metinde bir dayanağı olmalıdır; metinde olmayan bilgiyi ekleme.
- Şiirin iletisi, tek bir dizeden çok bütün bölümlerin verdiği genel düşüncedir.
Örnek: 'Mina, kardeşinin dağıttığı oyuncakları sessizce toplayıp kutuya koydu ve hiçbir şey söylemedi.' Bu davranıştan Mina hakkında ne çıkarılır?
Çözüm: Açık bilgi: Mina oyuncakları toplamış, kızmamıştır. Çıkarım: Mina anlayışlı ve sabırlı biridir, kardeşine kızmak yerine sorumluluk almıştır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
'Hava kararmış, bulutlar toplanmış ve rüzgâr sertleşmişti. Babam balkondaki çamaşırları aceleyle içeri aldı.' Babamın çamaşırları aceleyle içeri almasının nedeni ne olabilir?
'Ali kapıdan içeri girince derin bir nefes aldı; evin her yanına yeni pişmiş ekmek kokusu yayılmıştı.' Bu cümlelerden evde ne olduğu çıkarılabilir?
'Yol kapandığı için okula geç kaldık.' cümlesinde neden ve sonuç nedir?
Uygulama
Metni okuyunuz: 'Küçük damla yaprağa dedi ki: Tek başıma sadece bir damlayım; ama yüzlercemiz bir araya gelirsek nehir oluruz, ekinleri sularız.' Bu sözlerden çıkarılabilecek iletiyi bir cümleyle yazınız.
'Deniz kitap okumayı o kadar seviyor ki bayram harçlığıyla yalnızca kitap alıyor; arkadaşları oyun oynarken o da çoğu zaman elinde kitabıyla bekliyor.' Bu cümleden Deniz hakkında iki çıkarım yazınız.
'Her gün çiçeklerini sulayan Hülya, bu hafta tatile gittiği için komşusuna anahtarı bırakıp çiçeklerini sulamasını rica etti.' Hülya'nın bu davranışı onun hakkında ne gösterir?
Düşün
Metni okuyunuz: 'Mert, sınıf arkadaşı Ayla'nın defterini yanlışlıkla suya düşürünce hemen bir peçete alıp sayfaları tek tek kuruladı. Ayla önce üzülmüş, sonra Mert'e gülümsemişti. Ertesi gün Ayla, Mert'in sırasına küçük bir not bıraktı.' (a) Mert'in davranışından onun hakkında ne çıkarılır? (b) Ayla'nın Mert'e gülümsemesinin nedenini yazınız. (c) Ayla'nın not bırakmasının nedenini metindeki iki ipucuyla açıklayınız.
Metni okuyunuz: 'Rüzgâr, Güneş'e dedi ki: Sen yalnız ısıtıyorsun, ben her şeyi sallıyorum. Güneş sessizce parladı ve karlar eridi; rüzgârın sallayamadığı buzlar da çözüldü.' Güneş'in sessizce parlayarak sonuç almasından hangi çıkarım yapılabilir? Çıkarımınızı metne dayanarak gerekçelendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Yağmur yağacağını anladığı için. | Kararan hava, toplanan bulutlar ve sertleşen rüzgâr yağmurun yaklaştığını gösterir; çamaşırlar ıslanmasın diye içeri alınmıştır. | 8 |
| 2 | Evde ekmek (fırında) pişirilmiştir. | 'Yeni pişmiş ekmek kokusu' ifadesi, evde kısa süre önce ekmek pişirildiğini gösterir. | 8 |
| 3 | Neden: yolun kapanması (4 puan); sonuç: okula geç kalmak (4 puan). | '-dığı için' ifadesi nedeni bildirir; geç kalma bu nedenin sonucudur. | 8 |
| 4 | Birlikte hareket edildiğinde daha büyük işler başarılır (birlik güçtür). | Tek damlanın yapamadığını damlaların birleşerek nehir olunca yapabilmesi, iş birliğinin gücünü anlatır. | 12 |
| 5 | Şunlardan herhangi ikisi (6 + 6 puan): kitap okumayı çok seviyor; okumaya değer veriyor / okuma alışkanlığı güçlü; harcamalarında önceliği kitaptır. | Harçlığıyla yalnızca kitap alması ve boş zamanında kitabıyla beklemesi, okumaya duyduğu sevgiyi ve ona verdiği önemi gösterir. | 12 |
| 6 | Çiçeklerine özen gösteren, sorumluluk sahibi biri olduğunu gösterir. | Tatilde bile çiçeklerinin susuz kalmaması için önlem alması, onlara verdiği önemi ve sorumluluğunu gösterir. | 12 |
| 7 | (a) 5 puan: Sorumluluk sahibi, duyarlı ve yardımsever biri olduğu (hatasını düzeltmeye çalıştığı). (b) 5 puan: Mert'in hatasını telafi etmeye çalışması Ayla'nın üzüntüsünü gidermiştir. (c) 10 puan: Sebep: Ayla'nın teşekkür etmek istemesi (4 puan); ipuçları: Mert'in defteri tek tek kurulaması (3 puan) ve Ayla'nın önce üzülüp sonra gülümsemesi (3 puan). | Mert hatasının sorumluluğunu alıp defteri kurutmuştur. Ayla'nın üzüntüsü gülümsemeye dönüşmüş, ertesi gün bırakılan not bu iyi davranışa karşılık olarak yorumlanır. | 20 |
| 8 | Ölçüt 1 (8 puan): Gösteriş yapmadan, sakin ve sürekli çaba göstermenin daha etkili olabileceği çıkarımı. Ölçüt 2 (6 puan): Gerekçe olarak karların eridiğini ve rüzgârın sallayamadığı buzların çözüldüğünü belirtmek. Ölçüt 3 (6 puan): Rüzgârın 'ben her şeyi sallıyorum' sözüyle Güneş'in sessiz davranışı arasında karşıtlık kurmak. (Toplam 20 puan) | Rüzgâr gürültüyle uğraşmış ama buzları çözememiş, Güneş sessizce parlayarak sonuca ulaşmıştır. Bu karşıtlıktan sakin ve sürekli çabanın etkili olduğu çıkarılır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Metinde olmayan bilgiyi kendi düşüncesine göre ekleyerek çıkarım yapmak. · 'Çünkü', 'böylece', 'oysaki' gibi bağlaçların bildirdiği neden, sonuç ya da karşıtlık ilişkisini gözden kaçırmak.
Öz kontrol: Çıkardığım sonucun metinde hangi cümleye dayandığını gösterebiliyor muyum?