Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 122
Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 122 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
aCanlı sayısı, enerji miktarı ve beslenme basamakları ilişkisini gösteren kavram numarası
Çözüm Yolu
Ekolojik piramit, basamaklardaki canlı sayısı ve enerji miktarı ilişkisini gösterir.
- Soruda canlı sayısı, enerji miktarı ve beslenme basamakları arasındaki ilişkiyi gösteren kavram sorulmaktadır.
- Tablodaki 12 kavramı tarayarak beslenme basamaklarını nicel büyüklüklerle birlikte modelleyen şemayı arayın.
- 5 numaralı 'Ekolojik piramit' bu üç değişkeni basamaklar hâlinde bir arada gösterdiği için doğru kutucuk 5'tir.
- 1 (Besin zinciri) veya 8'i (Besin ağı) seçmek — bu kavramlar yalnız beslenme yönünü gösterir, birey sayısı ve enerji basamaklarını modellemez.
- 2 (Enerji) ve 9'u (Birey sayısı) yazmak — soru değişkenlerin kendisini değil, aralarındaki ilişkiyi gösteren bütüncül kavramı sormaktadır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kavram hem trofik basamakları hem de basamaklardaki enerji ve birey sayısı değişimini tek modelde gösteriyor mu?
bCanlıları beslenme şekline göre sınıflandırmada kullanılan kavramlar
Çözüm Yolu
Beslenme şekline göre canlılar üretici, tüketici (otçul, etçil) ve ayrıştırıcı olarak sınıflandırılır.
- Tablodaki kavramlardan canlıların besini elde etme biçimini (beslenme şeklini) ifade edenleri belirleyin.
- Ana beslenme grupları olan 6 (Üretici), 3 (Tüketici) ve 11 (Ayrıştırıcı) kutucuklarını seçin.
- Tüketicilerin besin türüne göre alt grupları olan 4 (Otçul) ve 10 (Etçil) kutucuklarını da ekleyerek 3, 4, 6, 10, 11 sonucuna ulaşın.
- 4 (Otçul) ve 10'u (Etçil) atlamak — otçul ve etçil de tüketicileri beslenme şekline göre sınıflandıran alt kavramlardır.
- 1 (Besin zinciri) veya 8'i (Besin ağı) eklemek — bunlar canlı sınıfı değil, canlılar arasındaki beslenme ilişkisi modelleridir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin beş kavramın tamamı 'Bu canlı nasıl beslenir?' sorusuna doğrudan yanıt veriyor mu?
cBesin zinciri ve besin ağında ortak yer alan canlı grupları
Çözüm Yolu
Üretici, tüketici ve ayrıştırıcı her ikisinde de bulunur.
- Hem besin zincirinde hem de besin ağında zorunlu olarak yer alan temel canlı gruplarını düşünün.
- Besini sentezleyen 6 (Üretici), hazır alan 3 (Tüketici) ve organik atıkları parçalayan 11 (Ayrıştırıcı) kutucuklarını belirleyin.
- 4 (Otçul) ve 10 (Etçil) her zincirde birlikte bulunmayabilen tüketici alt tipleri olduğundan temel ortak gruplar 3, 6 ve 11'dir.
- 11'i (Ayrıştırıcı) unutmak — ayrıştırıcılar besin zinciri ve besin ağının tüm basamaklarıyla bağlantılı ortak canlı grubudur.
- 4 (Otçul) ve 10'u (Etçil) da eklemek — kısa bir besin zincirinde etçil bulunmayabilir; her ikisinde ortak üst gruplar üretici, tüketici ve ayrıştırıcıdır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin numaralar cansız kavramlar yerine yalnızca her besin zincirinde ve ağında bulunan temel canlı gruplarını mı içeriyor?
çEkolojik piramitte üst basamaklara çıkıldıkça değişim gösterenler
Çözüm Yolu
Üst basamaklarda enerji ve birey sayısı azalır, biyolojik birikim artar.
- Ekolojik piramitte üreticilerden son tüketicilere doğru çıkıldıkça artan veya azalan nicelikleri tabloda arayın.
- Üst basamaklara çıkıldıkça aktarılan 2 (Enerji) ve genellikle 9 (Birey sayısı) azalır.
- Dokularda biriken zehirli madde oranı yani 7 (Biyolojik birikim) üst basamaklarda arttığı için değişenler 2, 7 ve 9'dur.
- 7'yi (Biyolojik birikim) dahil etmemek — soru yalnız azalanları değil, artma dahil her türlü değişimi gösteren kavramları sormaktadır.
- 5'i (Ekolojik piramit) yazmak — piramit modelin adıdır, basamaklar boyunca artıp azalan bir özellik değildir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her kavram için piramitte yukarı çıkıldıkça 'artar' veya 'azalır' diyebiliyor musun?
dBeslenme ilişkilerini gösteren kavramlar
Çözüm Yolu
Besin zinciri ve besin ağı beslenme ilişkilerini gösterir.
- Canlıların birbirini tüketmesine dayalı beslenme ilişkilerini şematize eden kavramları tablodan seçin.
- Tek doğrusal beslenme dizisini gösteren 1 (Besin zinciri) ile çoklu zincirlerin kesişimini gösteren 8 (Besin ağı) kutucuklarını belirleyin.
- Yalnızca 1'i veya yalnızca 8'i yazmak — hem tekil zincir hem de karmaşık ağ beslenme ilişkilerini gösterir.
- 3, 6, 11 gibi canlı gruplarını yazmak — soru canlı gruplarını değil, aralarındaki beslenme ilişkisini ifade eden kavramları istemektedir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kavramlar 'Kim kimi besin olarak tüketir?' ilişkisini oklarla gösteren ekolojik modeller mi?
eCanlıların kullandığı enerjinin temel kaynağı
Çözüm Yolu
Enerjinin temel kaynağı Güneş'tir.
- Ekosistemdeki besin zincirlerine giren enerjinin ilk ve temel kaynağını düşünün.
- Fotosentetik üreticiler ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürdüğü için tablodan 12 (Güneş) numarasını seçin.
- 2'yi (Enerji) seçmek — soru enerjinin kendisini değil, ekosistemdeki temel kaynağını sormaktadır.
- 6'yı (Üretici) seçmek — üreticiler enerjinin ilk kaynağı değil, güneş enerjisini besindeki kimyasal enerjiye dönüştüren canlılardır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kaynak olmadan fotosentez yoluyla besin zincirine enerji girişi başlayabilir mi?