Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 143 Cevapları

Bu olaylar ekosistem dengesini bozar ve kirliliği artırır. Kişisel gözlemler eklenebilir.

1. Soruda verilen orman yangını ve deniz salyası (müsilaj) olaylarının hangi ortamları (hava, su, toprak) etkilediğini belirle.
2. Orman yangınlarının duman ve külle hava kirliliğine, bitki örtüsü kaybıyla erozyona ve habitat yıkımına yol açtığını açıkla.
3. Müsilajın deniz yüzeyini kaplayarak ışık geçişini ve çözünmüş oksijeni azalttığını, canlı ölümleriyle su kirliliğini artırdığını belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Yangınlar atmosfere yoğun karbon salarak kül kirliliği oluşturur; müsilaj ise deniz tabanındaki canlıları boğup kötü koku ve kıyı kirliliği yaratır. (Olayların hava, su veya toprak kirliliği ile ekosistem üzerindeki bilimsel etkileri doğru açıklandığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Hem orman yangınlarının hem de müsilajın hava, su ve canlı yaşamı üzerindeki kirletici etkilerini açıkladın mı?

Kişisel düşünce istenir; kaynak tasarrufu ve örnek olma vurgulanır.

1. Doğal kaynakların sınırlı olduğunu ve aşırı tüketimin ekosistem dengesini bozduğunu dikkate al.
2. İsraftan kaçınmanın su, enerji ve ham madde gibi kaynakların gelecek nesillere aktarılmasını sağladığını belirt.
3. Çevreyi temiz tutmanın ve örnek davranışlar sergilemenin kirliliği önleyip toplumsal çevre bilincini güçlendirdiğini açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kaynakları tasarruflu kullanıp çevreyi kirletmemek ekosistemi korur; duyarlı davranışlarımızla çevremize örnek olmak ise toplumsal farkındalık oluşturur. (Kaynak tasarrufu, çevre temizliği ve örnek olmanın sürdürülebilirliğe katkısı kendi cümleleriyle açıklandığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yanıtında israftan kaçınma, çevreyi temiz tutma ve başkalarına örnek olma davranışlarının sürdürülebilirlik açısından önemini açıkladın mı?

Araştırma görevidir; kısa bilgi özeti verilmiştir, öğrenci kendi kaynaklarıyla genişletmelidir.

1. Biyoremediasyon kavramını tanımla: çevre kirleticilerinin canlı organizmalar yardımıyla zararsız veya daha az zararlı maddelere dönüştürülmesidir.
2. Tanker kazalarında denize yayılan petrol hidrokarbonlarını parçalayabilen bakteri ve mantar gibi mikroorganizmaların kullanıldığını belirt.
3. Ortama azot ve fosfor gibi besin maddeleri eklenerek mikroorganizma etkinliğinin ve temizlenme hızının artırılabildiğini özetle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Petrol sızıntısı olan deniz alanlarına hidrokarbon tüketen bakteriler eklenir; bu canlılar petrolü su ve karbondioksit gibi zararsız bileşiklere ayrıştırarak ekosistemi temizler. (Mikroorganizmaların petrol ve türevlerini biyolojik yolla parçalaması bilimsel olarak doğru açıklandığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Araştırma özetinde petrolü ayrıştıran mikroorganizmaların rolünü ve biyolojik temizleme sürecinin nasıl işlediğini belirttin mi?

Doğal kaynakları ve ekosistemleri zarar verici olaylar sayılabilir.

1. Birinci soruda geçen orman yangını ve müsilaj dışında ekosistem dengesini bozan çevresel tehditleri düşün.
2. Doğal yaşam alanlarını daraltan habitat kaybı ve parçalanması, plansız kentleşme ile aşırı avlanma gibi etkenleri belirle.
3. Sanayi atıkları, petrol sızıntıları, nükleer kazalar ve kuraklık gibi sürdürülebilirliği engelleyen olayları örneklendirerek yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İstilacı türlerin yayılması, küresel iklim değişikliği, asit yağmurları, çölleşme, aşırı otlatma ve tarım ilaçlarının bilinçsiz kullanımı. (Ekosistem işleyişini ve ekolojik sürdürülebilirliği kısıtlayan bilimsel olarak doğru olaylar yazıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın olaylar doğal kaynakların yenilenmesini ve ekosistem dengesinin sürmesini engelleyen farklı tehditleri kapsıyor mu?

Bu olayların çoğu insan faaliyetlerinden kaynaklanır; insan aynı zamanda çözümün de parçasıdır.

1. Sürdürülebilirliği kısıtlayan çevre sorunlarının ortaya çıkışında insan faaliyetlerinin etkisini sorgula.
2. Aşırı tüketim, bilinçsiz kaynak kullanımı ve atıklarla doğayı kirletme davranışlarının kirliliği nasıl büyüttüğünü belirle.
3. Orman tahribatı, plansız kentleşme ve sanayileşme yoluyla insanın habitat kaybı ve çevre felaketlerinde başlıca etken olduğunu açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sanayileşme, fosil yakıt kullanımı, dikkatsizlik sonucu çıkan yangınlar ve atıkların doğaya bırakılması nedeniyle insan bu sorunların temel sorumlusudur; ancak önlem alarak çözümü de sağlayabilir. (Çevre sorunlarının oluşumunda insan kaynaklı etkiler doğru ilişkilendirildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: İnsanın tüketim, kirlilik ve doğal alanları tahrip etme davranışlarıyla bu sorunlardaki payını net biçimde açıkladın mı?

Değerlendirme sorusu; sorumluluk, koruma ve farkındalık vurgulanır.

1. İnsanın doğayı tahrip eden etkisini tersine çevirebilmek için üstlenmesi gereken sorumlulukları düşün.
2. Çevreye duyarlı davranarak kirliliği ve kaynak israfını önlemenin gerekliliğini belirt.
3. Ülkedeki orman, deniz ve göl gibi doğal güzellikleri koruyup çevre bilincini topluma yaymanın önemini değerlendir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bireyler doğal alanları temiz tutarak, yangın ve kirliliğe karşı dikkatli olarak ve koruma çalışmalarına destek vererek ülkenin doğal mirasını gelecek kuşaklara taşımalıdır. (Çevre duyarlılığı ve ülkenin doğal değerlerini koruma sorumluluğu vurgulandığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Değerlendirmende hem çevreye duyarlı davranışlara hem de ülkemizin doğal güzelliklerini koruma bilincine yer verdin mi?