Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 40 Cevapları

Ağızda dişlerle mekanik sindirim, tükürük amilazı ile karbonhidratların kimyasal sindirimi başlar.

1. Şemada sindirim kanalının ilk yapısı olan ağzın görev kutucuğunu incele.
2. Dişler ve dil yardımıyla besinlerin fiziksel (mekanik) olarak parçalandığını hatırla.
3. Tükürük sıvısındaki enzimle karbonhidratların kimyasal sindiriminin ağızda başladığını yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Dişlerle fiziksel sindirimi, tükürükteki enzimle karbonhidratların kimyasal sindirimini başlatır. (Mekanik ve kimyasal sindirim işlevlerinin ikisini de belirttiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın görev hem mekanik parçalanmayı hem de kimyasal sindirimin başlamasını içeriyor mu?

Safra kesesi karaciğerde üretilen safrayı depolar; yağların sindirimine yardımcı olur.

1. Yardımcı organlar tablosunun son satırındaki safra kesesinin görevini düşün.
2. Karaciğerde üretilen safra sıvısının sindirim sırasında kullanılmak üzere nerede biriktirildiğini hatırla.
3. Safrayı depolayıp gerektiğinde kanalla ince bağırsağa gönderdiğini boşluğa yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Karaciğerin ürettiği safrayı depolar ve yağların mekanik sindirimi için ince bağırsağa boşaltır. (Depolama ve ince bağırsağa iletme görevini doğru ifade ettiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Safra üretimi (karaciğer) ile safra depolanması (safra kesesi) ayrımına dikkat ettin mi?

Peristaltik hareketlerle besini mideye ileten yapı yemek borusudur.

1. Sindirim kanalında yutak (2) ile mide (4) arasında yer alan yapıyı düşün.
2. Görev kutusundaki 'peristaltik hareketlerle mideye iletilir' ipucunu kullan.
3. Yutaktan gelen besini kasılıp gevşeyerek mideye taşıyan yemek borusunu boşluğa yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın yapı sindirim kanalında yutaktan hemen sonra ve mideden hemen önce geliyor mu?

Mide besini depolar, kasılarak karıştırır; mide özsuyu ile protein sindirimi başlar.

1. Şemada 4 numaralı yapı olan midenin sindirimdeki temel işlevlerini belirle.
2. Midenin besinleri geçici depoladığını ve kaslı yapısıyla karıştırarak mekanik sindirim yaptığını hatırla.
3. Mide öz suyundaki enzimlerle proteinlerin kimyasal sindirimini başlattığını görev kutusuna yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Besinleri geçici olarak depolar; fiziksel ve kimyasal sindirim yapar. (Kitap metnindeki temel mide görevlerini doğru ifade ettiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Midenin geçici depolama, mekanik karıştırma ve kimyasal sindirim görevlerini birlikte belirttin mi?

Sindirimin tamamlandığı ve emilimin büyük kısmının yapıldığı yer ince bağırsaktır.

1. Sindirim kanalında mide (4) ile kalın bağırsak (6) arasındaki organı belirle.
2. Görev kutusundaki 'sindirim ve emilimin büyük kısmı gerçekleşir' bilgisini değerlendir.
3. Besin yapı taşlarının emiliminin yoğun olduğu ince bağırsağı 5 numaralı boşluğa yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın organ mideden sonra gelip kalın bağırsağa bağlanıyor mu?

Kalın bağırsakta sindirilmeyen maddelerden su ve bazı mineraller emilir.

1. İnce bağırsaktan sonra gelen kalın bağırsağın sindirim kanalındaki rolünü düşün.
2. Burada kimyasal sindirim olmadığını, posada kalan su ve minerallerin emildiğini hatırla.
3. Sindirilemeyen atıkların dışkı hâline getirilip iletildiğini görev kutusuna yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Su, mineral ve bazı vitaminlerin emilimini sağlar; atıkları anüse iletir. (Su ve mineral emilimi ile atık iletimini doğru belirttiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kalın bağırsak için kimyasal sindirim yerine su ve mineral emilimini vurguladın mı?

Sindirilemeyen atıklar anüs yoluyla dışarı atılır.

1. Sindirim kanalının kalın bağırsaktan sonra gelen son açıklığını düşün.
2. Görev kutusundaki 'atıklar vücuttan uzaklaştırılır' ifadesini dikkate al.
3. Sindirim atıklarının dışarı atıldığı yapı olan anüsü 7 numaralı boşluğa yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın yapı ağızla başlayan sindirim kanalının son çıkış açıklığı mı?

Safra sıvısı karaciğerde üretilir.

1. Şemanın 'Yardımcı Organlar' bölümündeki 1 numaralı görev kutusunu oku.
2. Yağların mekanik sindirimine destek olan safra sıvısını hangi organın ürettiğini hatırla.
3. Safrayı üreten yardımcı organ olan karaciğeri 1 numaralı boşluğa yaz.

Kendini kontrol et: Safra kesesi tabloda 4 numarada yer aldığına göre safrayı üreten asıl organı yazdın mı?

Pankreas, pankreas özsuyunu ince bağırsağa salgılar.

1. Yardımcı organlar sütununda 'ince bağırsağa sindirim enzimleri salgılanır' görevini incele.
2. Karbonhidrat, yağ ve protein sindiriminde görevli enzimleri içeren öz suyu üreten yardımcı organı düşün.
3. Salgısını kanalla ince bağırsağa gönderen pankreası 2 numaralı boşluğa yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın organ besinlerin izlediği kanalda yer almayan ancak ince bağırsağa enzim gönderen yardımcı bez mi?

Tükürük bezleri ağıza amilaz enzimi içeren tükürük salgılar.

1. Yardımcı organlardan 3 numarada verilen tükürük bezlerinin salgısını ve etkisini düşün.
2. Tükürüğün ağızdaki besinleri ıslatıp kayganlaştırarak yutmayı kolaylaştırdığını hatırla.
3. İçerdiği amilaz enzimiyle karbonhidratların kimyasal sindirimini başlattığını görev kutusuna yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ağız boşluğuna tükürük salgılayarak besinleri ıslatır ve kimyasal sindirime yardımcı olur. (Tükürük salgılama ve sindirime destek olma işlevini doğru belirttiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tükürük bezlerinin hem nemlendirme hem de karbonhidrat sindirimini başlatma işlevini belirttin mi?