Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 64 Cevapları

Amino asitler amino grubu uzaklaştırıldıktan sonra karbon sayısına göre piruvat (3C), asetil-CoA (2C) veya Krebs döngüsü (4C ve üzeri) basamağından girer. Gliserol glikolizden, yağ asitleri asetil-CoA olarak katılır.

1. Besinlerin önce yapı taşlarına (glikoz, gliserol, yağ asidi, amino asit) ayrıldığını hatırla.
2. Her yapı taşının solunuma girmeden önce hangi bileşiğe dönüştüğünü belirle.
3. Dönüşen bileşiğin karbon sayısını karşılaştır: 3C piruvat, 2C asetil-CoA, 4C ve üzeri Krebs ara ürünü.
4. Karbon sayısı giriş basamağını belirlediği için cevabı "evet, büyük ölçüde" olarak ver.

Kendini kontrol et: Seçtiğin bir amino asidin karbon iskeleti piruvata mı, asetil-CoA'ya mı, Krebs ara ürününe mi dönüşüyor; karbon sayısı uyuyor mu?

Farklı besinlerin yapı taşları ortak ara ürünlere dönüşerek aynı basamağa girebilir.

1. Görsel 1.29'da karbohidrat, yağ ve protein yapı taşlarının solunum yoluna bağlandığı okları inceleyiniz.
2. Yağ asitleri ile 2 karbonlu amino asitlerin ortak olarak asetil-CoA basamağına bağlandığını belirleyiniz.
3. Farklı besin yapı taşlarının ortak ara ürünlere dönüşerek aynı basamaktan katılabileceğini örnekle açıklayınız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Evet; örneğin yağların yapı taşı yağ asitleri ile proteinlerin 2 karbonlu amino asitleri asetil-CoA basamağından katılır. (Ortak ara ürüne dönüşerek aynı basamaktan giren geçerli yapı taşı örnekleri kabul edilir.)

Kendini kontrol et: Evet yanıtını verip aynı basamaktan katılan en az iki farklı yapı taşı örneği yazdın mı?

Karbohidrat, yağ ve protein sonunda asetil-CoA ya da Krebs ara ürünlerine dönüşür; böylece döngüye katılır.

1. Görsel 1.29'da glikoz, gliserol, yağ asitleri ve amino asitlerden çıkan okların izlediği yolu takip ediniz.
2. Glikoz, gliserol, yağ asitleri ve bazı amino asitlerin önce piruvat veya asetil-CoA'ya dönüştüğünü görünüz.
3. Bazı amino asitlerin doğrudan, diğer tüm yapı taşlarının ise asetil-CoA üzerinden Krebs döngüsüne katıldığını açıklayınız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Evet; 4 ve daha fazla karbonlu amino asitler doğrudan, diğer yapı taşları ise asetil-CoA'ya dönüşerek Krebs döngüsüne katılır. (Doğrudan veya asetil-CoA üzerinden tüm solunum substratlarının Krebs'e ulaştığını belirten yanıtlar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Besinlerin Krebs döngüsüne katıldığını ancak çoğunun doğrudan değil ara ürünlere dönüşerek girdiğini belirttin mi?

Proteinler önce amino asitlere ayrılır, amino grubu uzaklaştırılır. Kalan karbon iskeleti piruvat, asetil-CoA ya da Krebs ara ürünü olarak solunuma girer. Yağlar gliserol ve yağ asitlerine ayrılarak farklı basamaklardan katılır.

1. Karbonhidrat, yağ ve proteinin sindirimle hangi yapı taşlarına ayrıldığını listele.
2. Glikozun glikoliz basamağından solunuma girdiğini yaz.
3. Yağların gliserol ve yağ asitlerine ayrıldığını; gliserolün glikolize, yağ asitlerinin asetil-CoA olarak katıldığını belirt.
4. Amino asitlerden amino grubu uzaklaştırıldığını, kalan karbon iskeletinin piruvat, asetil-CoA veya Krebs ara ürünü olduğunu yaz.
5. Tüm grupların sonunda Krebs döngüsü ve elektron taşıma sisteminde birleştiğini benzerlik olarak not et.

Kendini kontrol et: Her besin grubu için bir giriş basamağı yazdın mı ve hepsinin sonunda ortak basamaklarda birleştiğini gösterdin mi?

Karbohidratlar sindirimle glikoza ayrılır, glikoliz ilk basamaktır; sonrası diğer gruplarla ortaktır.

1. Tablonun karbonhidrat satırı için benzerlik ve farklılık arıyoruz.
2. Benzerlik: diğer besinler gibi parçalanarak ATP üretiminde kullanılır.
3. Farklılık: önce glikoza dönüşür ve solunuma glikolizin başından girer.
4. Glikolizden sonraki basamaklar diğer besin gruplarıyla ortaktır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Benzerlik: Asetil-CoA, Krebs ve ETS basamaklarını kullanıp ATP üretir. Farklılık: Enerji eldesinde ilk sırada kullanılır ve glikolizin başından girer. (Karbohidratların diğer besinlerle ortak solunum basamaklarını ve glikoliz/kullanım sırası farkını belirten ifadeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Karbohidrat satırında hem ortak yönü (ATP üretimi, Krebs/ETS) hem de glikolizle başlama farkını yazdın mı?

Yağ asitleri beta oksidasyonla asetil-CoA'ya, gliserol glikoliz ara ürününe dönüşür; birim kütlede enerji fazladır.

1. Tablonun yağ satırı için benzerlik ve farklılık arıyoruz.
2. Benzerlik: yağ da sonunda asetil-CoA olarak Krebs döngüsüne girer ve ATP üretir.
3. Farklılık: yağ önce gliserol ve yağ asitlerine ayrılır; yağ asitleri asetil-CoA'ya, gliserol glikoliz ara basamağına girer.
4. Birim kütle başına karbonhidrattan daha fazla ATP verir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Benzerlik: Krebs ve ETS üzerinden ATP, CO₂ ve su oluşturur. Farklılık: İki farklı yapı taşı farklı basamaklardan katılır. (Yağların ortak solunum ürünlerini ve yapı taşlarının farklı katılım basamaklarını belirten yanıtlar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yağ satırında hem ortak basamakları (asetil-CoA, Krebs, ETS) hem de gliserol/yağ asidi ayrımı ve yüksek ATP verimini yazdın mı?

Amino asitler deaminasyondan sonra asetil-CoA veya Krebs ara ürünlerine dönüşür; üre gibi atıklar oluşur.

1. Tablonun protein satırı için benzerlik ve farklılık arıyoruz.
2. Benzerlik: proteinler de Krebs döngüsüne katılarak ATP üretir.
3. Farklılık: amino asitlerden önce amino grubu ayrılır ve NH₃ gibi azotlu atık oluşur.
4. Kalan karbon iskeleti, karbon sayısına göre piruvat, asetil-CoA veya Krebs basamağına girer.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Benzerlik: Krebs ve ETS'ye katılıp ATP üretir. Farklılık: NH₃ açığa çıkar ve amino asitler üç farklı basamaktan girebilir. (Ortak ATP üretimini ve deaminasyon/çoklu giriş basamağı farkını yazan yanıtlar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Protein satırında ATP üretimi benzerliğini ve NH₃ (azotlu atık) oluşumu farkını belirttin mi?

Karbohidrat, yağ ve protein hücresel solunuma farklı basamaklardan katılır; sunum bunu karşılaştırır.