Coğrafya Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 124 Cevapları

Coğrafi faktörlerin sonuçlarını göstermek için doğal ve beşerî etkileri belli olan bir yerleşme seçilir; seçim gruba göre değişir.

Sayfa 123'teki Şema 4.1 faktörleri doğal ve beşerî olarak ikiye ayırır.

1. Sayfa 123'teki Şema 4.1'i bul; faktörlerin doğal ve beşerî olarak iki gruba ayrıldığını gör.
2. Doğal faktörleri yaz: iklim, topoğrafya, su kaynakları, toprak yapısı, kara ve denizlerin dağılışı, bitki örtüsü.
3. Beşerî faktörleri yaz: ekonomik faaliyetler, ulaşım olanakları, göçler, bilim ve teknolojideki gelişmeler.

Kendini kontrol et: Toplam on faktör yazdın mı ve her birini doğru gruba yerleştirdin mi?

Mekânın özellikleri ve insan faaliyetleri farklıdır; bu yüzden aynı faktör her yerleşmede aynı ağırlıkta etkili olmaz.

1. Her yerin iklim, yer şekli, su ve toprak gibi doğal koşullarının farklı olduğunu düşün.
2. Ekonomik faaliyet, ulaşım, teknoloji düzeyi ve göç gibi beşerî koşulların da yerden yere değiştiğini ekle.
3. Bu nedenle etkili faktörlerin ve ağırlıklarının yerleşmeden yerleşmeye ve zamana göre değiştiği sonucunu yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Örneğin kıyı kentinde deniz ulaşımı, ova kentinde verimli toprak öne çıkar; bu yüzden faktörler farklılaşır. (Farklılığın nedeni mekânın özelliklerine bağlanarak açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında hem mekâna hem zamana bağlı farklılığı açıkladın mı?

İlk dönemlerde iklim, su, toprak belirleyiciyken sanayileşme, ulaşım ve teknoloji sayesinde beşerî faktörler öne çıkmış, doğal koşulların sınırlayıcılığı azalmıştır.

1. İlk yerleşmelerde iklim, su ve verimli toprak gibi doğal faktörlerin belirleyici olduğunu düşün.
2. Sanayileşme, ulaşım ve teknolojiyle beşerî faktörlerin etkisinin zamanla arttığını belirle.
3. Doldurma alanlarda kurulan yerleşmeler gibi örneklerle doğal sınırlamaların azaldığını göster.
4. Doğal faktörlerin önemini tamamen yitirmediğini de ekleyerek görüşünü yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Teknoloji, doğal koşulları uygun olmayan alanlarda da yerleşmeyi mümkün kılarak faktörlerin ağırlığını değiştirmiştir. (Zaman içindeki değişim doğal ve beşerî faktörler karşılaştırılarak açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında hem beşerî faktörlerin artan etkisini hem de doğal faktörlerin süren önemini belirttin mi?

Faktörlerin etkisini göstermek için harita, görsel ve metin gibi farklı coğrafi temsiller toplanır.

Temsiller incelenirken yer şekilleri, iklim ve yerleşme dokusu gibi ayrıntılar not edilir. Not edilenler seçilen yere göre değişir.

Sorular, incelenen temsillerden çıkarılır ve doğal ile beşerî faktörlerin yer seçimi ve gelişimdeki etkisini sorgular.

Bilgi toplarken genel ağ ve kütüphane gibi güvenilir kaynaklar kullanılır; kaynakların doğruluğu kontrol edilir.

Toplanan bilgiler faktörlere göre gruplanır; doğal ve beşerî olarak ayrılması çözümlemeyi kolaylaştırır.

Yer seçimini çoğunlukla doğal faktörler, gelişimi ise beşerî faktörler etkiler. Faktörler seçilen yerleşmeye göre değişir.

Gruplar çözümledikleri faktörlerin etkilerini sunar; farklı yerleşmelerde faktörlerin farklı sonuçlar verdiği görülür.

Tek kaynak hata veya yanlılık içerebilir; kaynakların karşılaştırılması araştırmanın güvenilirliğini ve nesnelliğini artırır.

1. Tek bir kaynağın hata veya taraflı bilgi içerebileceğini düşün.
2. Farklı kaynaklardaki bilgileri karşılaştırmanın, yani çapraz doğrulamanın bu riski azalttığını belirle.
3. Bilginin doğruluğunu sistemli test etmenin yanlış bilgiyi elediğini ve sonucu güvenilir kıldığını yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kaynakları karşılaştırmak araştırmayı nesnel kılar, kişisel yorumun sonucu çarpıtmasını önler. (Güvenilirlik veya nesnellik vurgusu yapıldığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında hem farklı kaynak kullanmanın hem de doğruluğu test etmenin nedenini açıkladın mı?