Ana sayfa›Kitaplar›Felsefe Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 57
Felsefe Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 57 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1. Metin - Akıl Yürütme TürüHukuk düzeni metninde kullanılan akıl yürütme türünü belirleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Genel ilkeden (suç işleyen herkes cezalandırılır) tek bir duruma (A kişisi) varılıyor; bu, tümdengelimdir.
- 1. Metin'de genel bir yargı ara: "Suç işleyen herkes cezalandırılır."
- Bu genel yargının hangi özel duruma uygulandığını bul: A kişisinin suç işlemesi.
- Genelden özel bir sonuca (A cezalandırılacaktır) gidildiğini belirle.
- Bilgi kutusundaki tanımla eşleştir: Genelden özele varmak tümdengelimdir.
- Analoji demek — metinde iki şey arasında benzerlik kurulmuyor, genel bir ilke tek kişiye uygulanıyor.
Kendini kontrol et: Metindeki akıl yürütme genel bir kuraldan mı başlıyor ve tek bir duruma mı varıyor?
1. Metin - Savunulan ArgümanMetinde savunulan argümanı yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Genel ilke öncül, A'nın suçu ikinci öncül, A'nın cezalandırılması sonuçtur.
- Metnin vardığı sonucu bul: A kişisi cezalandırılacaktır.
- Bu sonucu destekleyen gerekçeleri ayır: genel ilke ve A'nın suç işlediğinin sabit olması.
- Gerekçeleri ve sonucu "…, bu nedenle …" biçiminde tek cümlede birleştir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Suç işleyen herkes cezalandırılır; A suç işlemiştir; o hâlde A cezalandırılacaktır. (Öncülleri ve sonucu ayrı ayrı sıralayan bu biçim de aynı argümanı ifade eder.)
- Yalnız sonucu yazmak — argüman, sonucu destekleyen gerekçelerle birlikte ifade edilmelidir.
- "Yasalar herkese eşit uygulanır." cümlesini tek başına argüman sanmak — bu bir öncüldür, sonuç eksik kalır.
Kendini kontrol et: Yazdığım argümanda hem öncüller hem de "A cezalandırılacaktır" sonucu var mı?
1. Metin - Tutarlılık DeğerlendirmesiArgümanın tutarlılığını değerlendirme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Tümdengelimde öncüllerden sonuç mantıksal olarak zorunlu çıkar. Genel ilke ve A'nın suçu kabul edilirse sonuç geçerli ve tutarlıdır.
- Bilgi kutusundan tutarlılığı hatırla: Önermeler birbirini desteklemeli, öncüllerle sonuç uyumlu olmalı.
- Öncüllerin birbiriyle çelişip çelişmediğine bak: Genel ilke ile A'nın suçu çelişmiyor.
- Sonucun öncüllerden zorunlu olarak çıkıp çıkmadığını denetle.
- Kararını yaz: Öncüller kabul edilirse sonuç zorunlu çıktığı için argüman tutarlıdır.
- Cezanın adil olup olmadığını tartışmak — soru ahlaki değerlendirme değil, öncüllerle sonuç arasındaki mantıksal uyumu soruyor.
Kendini kontrol et: Öncülleri doğru kabul edersem sonucu reddedebilir miyim? Edemiyorsam argüman tutarlıdır.
2. Metin - Akıl Yürütme Türüİnsanların bencil olduğu metnindeki akıl yürütme türü
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Tanınan bazı insanların gözleminden tüm insanlar hakkında genel bir sonuca varılıyor; bu tümevarımdır.
- 2. Metin'de yazarın neye dayandığını bul: tanıdığı ailelere, arkadaşlara ve yabancılara ilişkin gözlemlerine.
- Bu gözlemlerden hangi yargıya vardığını belirle: İnsan, bencil bir varlıktır.
- Tek tek gözlemlerden tüm insanlar hakkında genellemeye gidildiğini fark et.
- Bilgi kutusundaki tanımla eşleştir: Gözlemlerden genellemeye varmak tümevarımdır.
- Tümdengelim demek — metin genel bir ilkeden başlamıyor, gözlemlerden genel bir sonuca ulaşıyor.
Kendini kontrol et: Metin birçok tekil gözlemden yola çıkıp "bütün insanlar" hakkında bir yargıya mı varıyor?
2. Metin - Savunulan ArgümanMetinde savunulan argümanı yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kişisel gözlemlerden tüm insanlara ilişkin genel bir yargı çıkarılıyor.
- Metnin sonucunu bul: İnsan, kendi çıkarını korumak için yaşayan bencil bir varlıktır.
- Sonucu destekleyen gerekçeyi bul: Tanıdığı herkes kendi çıkarını korumaya eğilimli davranmıştır.
- Gerekçe ile sonucu "…, bu nedenle …" ya da "…, göre …" kalıbıyla birleştir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bugüne kadar tanıdığım herkes çıkarını koruyacak biçimde davrandı; o hâlde insan bencil bir varlıktır. (Gözlem ve genel sonucu birlikte içerdiği için geçerlidir.)
- Yalnız "İnsan bencildir." yazmak — dayanağı olan gözlemler yazılmazsa argüman eksik kalır.
Kendini kontrol et: Yazdığım argümanda yazarın gözlemleri ve vardığı genel yargı birlikte yer alıyor mu?
2. Metin - Tutarlılık DeğerlendirmesiArgümanın tutarlılığını değerlendirme
Bu sorunun cevabı henüz yayımlanmadı. Neden?
3. Metin - Akıl Yürütme TürüBayramda kendi aracıyla gitme metnindeki akıl yürütme türü
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Geçen bayram ile bu bayram benzer durumlar olarak ele alınıyor; geçen bayram trafikte zaman kaybedildiği için bu bayram da aynısının olacağı sonucuna benzerlik yoluyla varılıyor.
- Önceki sayfadaki akıl yürütme türlerini hatırla: tümdengelim, tümevarım ve analoji.
- 3. metinde iki durumun karşılaştırıldığını bul: geçen bayram ve bu bayram.
- Geçen bayramdaki trafik deneyiminin bu bayrama da aktarıldığını belirle.
- Benzer durumdan benzer sonuç çıkarıldığı için türün analoji olduğunu yaz.
- Tümevarım demek — tek bir geçmiş deneyim var, birçok gözlemden genelleme yapılmıyor.
- Tümdengelim demek — metinde genel bir yasadan özel sonuç çıkarılmıyor.
Kendini kontrol et: Metindeki sonuç, birbirine benzeyen iki durumun karşılaştırılmasından mı çıkıyor?
3. Metin - Savunulan ArgümanMetinde savunulan argümanı yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Argümanın sonucu kendi aracını kullanma kararıdır; öncülleri ise bayramdaki trafik yoğunluğu ve geçen bayram yaşanan zaman kaybıdır.
- Metinde varılan kararı bul: bu bayram akraba ziyaretine kendi aracıyla gitmek.
- Bu kararı destekleyen gerekçeleri belirle: bayramda trafik yoğundur, geçen bayram zaman trafikte geçmiştir.
- Gerekçeleri öncül, kararı sonuç olarak tek cümlede birleştir.
- Yalnız sonucu yazmak — argüman, gerekçeler ve sonucun birlikte ifade edilmesidir.
- Akıl yürütme türünü argüman yerine yazmak — burada savunulan iddia ve gerekçeleri isteniyor.
Kendini kontrol et: Yazdığın cümlede hem "neden" hem de "ne karar verildi" bölümü var mı?
3. Metin - Tutarlılık DeğerlendirmesiArgümanın tutarlılığını değerlendirme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Gerekçeler kararı yeterince desteklemez; öncüllerle sonuç arasındaki bağ eksiktir.
- Öncülleri listele: Bayramda trafik yoğundur; geçen bayram zaman trafikte geçti.
- Sonucu yaz: Bu bayram kendi aracımla gideceğim.
- Öncüllerin bu sonucu gerçekten destekleyip desteklemediğini sor: Kendi araç trafiği nasıl azaltır?
- Kararını yaz: Tek deneyime dayanıp öncüllerle sonuç arasındaki bağ kurulmadığı için argüman zayıftır.
- Öncüller doğru diye argümanı tutarlı saymak — öncüllerin sonucu desteklemesi de gerekir.
- Kişisel tercihi değerlendirmek — soru kararın doğruluğunu değil, gerekçelerle sonuç arasındaki uyumu soruyor.
Kendini kontrol et: Öncülleri kabul etsem bile "kendi aracımla gitmeliyim" sonucu bunlardan zorunlu olarak çıkıyor mu?