Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 126
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 126 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2.121 kg'lık cisimlerin 2 m ve 5 m yükseklikten teneke kutuya bırakılmasında yapacakları değişiklikleri karşılaştırma
Çözüm Yolu
Ep = mgh ile hesaplanır. Düşen cismin potansiyel enerjisi kutuya çarpınca iş yapar; enerjisi büyük olan kutuda daha fazla şekil değişikliği oluşturur.
- Verilenler: m = 1 kg, g = 10 m/s², yükseklikler 2 m ve 5 m; enerjiler karşılaştırılacak.
- 2 m'deki cisim: Ep = 1·10·2 = 20 J.
- 5 m'deki cisim: Ep = 1·10·5 = 50 J.
- Düşen cismin enerjisi kutuya çarpınca kutu üzerinde iş yapar ve şekil değişikliği oluşturur.
- 50 J > 20 J olduğundan 5 m yükseklikten bırakılan cisim teneke kutuyu daha çok çökertir.
- Kütleler eşit olduğu için her iki cismin kutuları eşit miktarda çökerteceğini düşünmek — potansiyel enerji yüksekliğe de bağlıdır (Ep = m·g·h).
- Ep = m·g·h hesabında g = 10 m/s² değerini çarpmayı unutup enerjileri 2 J ve 5 J bulmak — ağırlık m·g ile hesaplanmalıdır.
Kendini kontrol et: Yükseklik 2 m'den 5 m'ye 2,5 katına çıktığında potansiyel enerjinin de 20 J'den 50 J'e çıktığını kontrol ettin mi?
2.13 aK, L, M toplarının potansiyel enerjilerini mgh ile hesaplama
Çözüm Yolu
Her top için kütle ile yükseklik çarpılır: K (2m, h), L (m, 2h), M (3m, h).
- Verilenler: K'nın kütlesi 2m ve yüksekliği h; L'nin kütlesi m ve yüksekliği 2h; M'nin kütlesi 3m ve yüksekliği h.
- Potansiyel enerji Ep = m·g·h formülüyle bulunur.
- K için: Ep = 2m·g·h = 2mgh.
- L için: Ep = m·g·2h = 2mgh.
- M için: Ep = 3m·g·h = 3mgh. Sonuç: EK = EL = 2mgh, EM = 3mgh.
- L topu daha yüksekte olduğu için enerjisinin K'dan büyük olduğunu sanmak — K'nın kütlesi 2m olduğundan EK = EL = 2mgh eşit çıkar.
- Kütle ve yükseklik değerlerini eşleştirirken sırayı karıştırmak — şekil ve metindeki K(2m, h), L(m, 2h), M(3m, h) eşleşmesine dikkat edilmelidir.
Kendini kontrol et: Her topun kütle katsayısı ile yükseklik katsayısını çarptığında K için 2·1, L için 1·2, M için 3·1 elde ediyor musun?
2.13 bSürtünmesiz ortamda çarpma sonrası topların yerden yükselme miktarlarını karşılaştırma
Çözüm Yolu
Sürtünme yok ve toplar aynı malzemeden olduğundan enerji korunur; her top bırakıldığı yüksekliğe kadar çıkar. Kütle yükselmeyi etkilemez.
- Sürtünmeler ihmal edildiğinden ve toplar aynı malzemeden yapıldığından mekanik enerji korunur.
- Başlangıçtaki potansiyel enerji çarpma sonrasında tekrar potansiyel enerjiye dönüşür: m·g·h_ilk = m·g·h_son.
- Eşitlikte m ve g sadeleştiğinden yükselme miktarı kütleden bağımsızdır; her top bırakıldığı yüksekliğe kadar çıkar.
- K topu h, L topu 2h, M topu h kadar yükselir; dolayısıyla hL > hK = hM olur.
- Potansiyel enerjisi en büyük olan M topunun (3mgh) en yükseğe çıkacağını sanmak — m·g·h_son hesabında 3m kütlesine bölününce yükselme yine h olur.
- K ve L'nin potansiyel enerjileri eşit (2mgh) olduğu için eşit yükseleceklerini düşünmek — kütleleri farklı olduğundan L topu 2h, K topu h yükselir.
Kendini kontrol et: Bulduğun yükselme miktarlarını topların kütleleriyle çarptığında başlangıçtaki 2mgh, 2mgh ve 3mgh enerjilerini tekrar elde ediyor musun?