Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 176 Cevapları

Biriken su miktarı, kesitten geçen yük miktarına karşılık gelir.

1. K ve L musluklarının altındaki kaplarda toplanan suyun, kesitten geçmiş toplam madde miktarını gösterdiğini fark et.
2. Birim zamandaki akış hızı (debi) elektrik akımıysa, taşınan toplam su miktarının devredeki karşılığını düşün.
3. Biriken su miktarı kesitten geçen toplam elektrik yükünü temsil ettiğinden cevabı yük olarak yaz.

Kendini kontrol et: Kapta biriken su miktarını akış süresine böldüğünde debiyi (akımı) elde ediyor musun diye kontrol et.

Aynı sürede daha çok yük geçerse akım artar; aynı yük daha uzun sürede geçerse akım azalır.

1. Etkinlikte karşılaştırılan temel büyüklükleri belirle: kesitten geçen toplam yük miktarı (q) ve geçiş süresi (t).
2. Aynı sürede kesitten daha fazla yük geçtiğinde akım şiddetinin nasıl değiştiğini yorumla: doğru orantılı olarak artar.
3. Aynı miktarda yük daha uzun sürede geçtiğinde akım şiddetinin azaldığını belirleyip I = q/t ilişkisini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Elektrik akımı kesitten geçen yük miktarına ve süreye bağlıdır; yük artarsa akım artar, süre artarsa akım azalır. (Yük miktarı ve zaman değişkenlerini doğru ve ters orantı ilişkisiyle açıkladığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yük iki katına çıktığında akımın artıp süre iki katına çıktığında akımın yarıya indiğini I = q/t ile doğrula.

Akım, birim zamanda geçen yüke karşılık gelir.

1. Elektrik akımının tanımını hatırla: İletkenin dik kesitinden birim zamanda geçen elektrik yükü miktarıdır.
2. Etkinliğin 2. basamağında bu tanımın su tesisatındaki karşılığının ne olarak adlandırıldığını bul.
3. Elektrik akımının karşılığına birim zamanda borunun kesitinden geçen su miktarı (debi) yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Suyun debisi (boru kesitinden birim zamanda akan su) (Birim zamandaki su geçişini veya doğrudan debi kavramını belirttiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın ifade hem su miktarını hem de birim zaman (debi) kavramını içeriyor mu diye kontrol et.

Yük, akan su miktarına benzer.

1. Elektrik devresinde taşınan niceliğin elektrik yükü olduğunu düşün.
2. Su tesisatı analojisinde boru içinden taşınıp kaplarda toplanan niceliği belirle.
3. Yük kavramının karşılığına kesitten geçen su miktarı (kapta biriken su) ifadesini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kaplarda biriken su miktarı veya taşınan toplam su miktarı (Birim zaman katmadan doğrudan geçen veya biriken su miktarını ifade ettiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın karşılık hız veya süre değil, doğrudan suyun miktarını ifade ediyor mu diye kontrol et.

Zaman, suyun aktığı süreye karşılık gelir.

1. Elektrik devresinde zaman değişkeninin, yüklerin iletken kesitinden geçiş süresini gösterdiğini hatırla.
2. Etkinlikte muslukların açılıp kapatılması arasında ölçülen süreyi su analojisiyle ilişkilendir.
3. Zaman kavramının karşılığına suyun akması için geçen süre ifadesini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Muslukların açık kalma süresi veya suyun kaplara dolma süresi (Su akışının gerçekleştiği zaman aralığını ifade ettiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Su miktarını yazdığın bu süreye böldüğünde debiyi elde edebiliyor musun diye kontrol et.

I = q/t ilişkisi su debisi analojisiyle açıklanır.

1. Üç kavramın analojideki eşleşmesini kur: su miktarı yükü, akış süresi zamanı, debi ise elektrik akımını temsil eder.
2. Debinin su miktarının süreye bölümü olduğunu elektrik devresine uyarla: birim zamanda geçen yük akımı verir.
3. Yük miktarı arttıkça akımın arttığını, geçiş süresi uzadıkça akımın azaldığını kendi cümlelerinle özetle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Su miktarı yükü, akış süresi zamanı, debi akımı temsil eder; aynı sürede çok su akması büyük akıma karşılık gelir. (Su, süre ve debi analojisi üzerinden yük, zaman ve akım arasındaki doğru-ters orantıyı açıkladığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklamanda hem su-debi benzetmesi hem de yük ve zamanın akıma etkisi yer alıyor mu?

Boru daralıp genişlese de aynı sürede her kesitten aynı miktarda su geçer; benzer şekilde akım tel boyunca sabittir, kesit alanı yükü değiştirmez.

1. K (2A), L (A) ve M (3A) bölgelerinin dallanma olmayan tek bir iletken tel üzerinde seri dizildiğini gözlemle.
2. Su analojisini uygula: Tek bir boru daralıp genişlese bile su birikmeyeceği için aynı sürede her kesitten eşit su geçer.
3. Yük korunumu gereği kesit alanı geçen toplam yükü değiştirmez; üç kesitteki yük miktarlarının eşit olduğunu yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: qK = qL = qM; tek borunun dar ve geniş kesitlerinden eşit su geçtiği gibi üç kesitten eşit yük geçer. (Üç kesitten geçen toplam yüklerin eşit olduğunu su borusu benzetmesiyle belirttiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Dar boruya giren su miktarı ile geniş uçtan çıkan su miktarı farklı olabilir mi diye düşünerek eşitliği doğrula.

Haritada akım merkeze yazılır; yük (doğru orantı), zaman (ters orantı), amper birimi ve ampermetre bağlanır.

1. Kavram haritasının merkezine ana kavram olan 'Elektrik Akımı (I)' başlığını ve birimi 'Amper (A)' bilgisini yerleştir.
2. Merkezden 'Elektrik Yükü (q)' ve 'Zaman (t)' kutularına oklar çizip bağlantı çizgilerine 'doğru orantılıdır' ve 'ters orantılıdır' yaz.
3. Değişkenler arasındaki matematiksel bağıntıyı (I = q/t) ve su analojisi karşılıklarını ilgili kutularla ilişkilendir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Merkezde elektrik akımı (I, amper) bulunan; yük (q), zaman (t) ve su analojisi (debi) dallarını içeren kavram haritası (Akım, yük ve zaman kavramlarını doğru bağlantı ifadeleriyle ilişkilendirdiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Haritandaki iki kavramı ok yönünde okuduğunda anlamlı ve bilimsel olarak doğru bir cümle oluşuyor mu?