Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 246
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 246 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4.2-aBasit sarkaçta ip uzunluğu ile periyot arasındaki ilişki
Çözüm Yolu
Kütle 100 g sabitken ip 10 cm'den 50 cm'e çıkarken periyot 0,63 s'den 1,40 s'ye yükselir. Periyot uzunluğun kareköküyle orantılıdır.
- Sol tabloya bakalım: kütle hep 100 g, yalnız ip uzunluğu değişiyor.
- İp 10 cm'den 50 cm'ye uzarken periyot 0,63 s'den 1,40 s'ye yükseliyor.
- Her uzunluk artışında periyot da artıyor; artış miktarı ise giderek küçülüyor (doğrusal değil).
- İp uzunluğu iki katına çıkınca periyodun da iki katına çıkacağını sanmak — 10 cm'den 20 cm'ye çıkınca periyot iki kat olmaz.
- Yanlış tabloyu incelemek — ip uzunluğunun etkisini görmek için kütlenin sabit tutulduğu sol tablo kullanılmalıdır.
Kendini kontrol et: Sol tabloda ip uzunluğu 10 cm'den 40 cm'ye dört katına çıktığında periyot yaklaşık iki katına (1,26 s) çıkıyor mu?
4.2-bCismin kütlesinin sarkaç periyoduna etkisi
Çözüm Yolu
İp 40 cm sabitken kütle 50 g'dan 250 g'a değişse de periyot hep 1,2 s kalır; periyot kütleden bağımsızdır.
- Sağ tabloya bakalım: ip uzunluğu hep 40 cm, yalnız cismin kütlesi değişiyor.
- Kütle 50 g'dan 250 g'a çıkarken periyot sütunu her satırda 1,2 s kalıyor.
- Kütle değişip periyot değişmediğine göre ikisi arasında bağ yoktur.
- Ağır cismin basit sarkacı yavaşlatacağını düşünmek — sağ tablodaki veriler periyodun 1,2 s sabit kaldığını gösterir.
- Yay sarkacı ile basit sarkacı karıştırmak — kütle yay sarkacının periyodunu etkiler ama basit sarkacın periyodunu etkilemez.
Kendini kontrol et: Sağ tabloda kütle beş katına (50 g'dan 250 g'a) çıktığında periyot değerinde herhangi bir değişim var mı?
4.3Video süresi ile kronometre süresini eşitlemek için çözüm önerisi
Çözüm Yolu
Video 300 s, kronometre 260 s gösteriyor; kronometre geri kalıyor, yani periyot 1 s'den uzun. Periyot yaklaşık 1,15 s'dir. Daha sert yay ya da daha küçük kütle periyodu 1 s'ye indirir.
- Süreleri saniyeye çevirelim: video süresi 5·60 = 300 s, kronometrenin ölçtüğü değer ise 4·60 + 20 = 260 s'dir.
- Kronometre 300 s yerine 260 s gösterdiğine göre geri kalmaktadır; yani yay sarkacı olması gerekenden yavaş salınmaktadır (periyodu uzundur).
- Kronometrenin doğru ölçmesi için sarkacın salınımı hızlandırılmalı, yani periyodu küçültülerek tam 1 s değerine indirilmelidir.
- Yay sarkacında periyodu küçültmek için yay sabiti artırılmalı (daha sert yay kullanılmalı) veya sarkacın ucundaki kütle azaltılmalıdır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Daha sert (yay sabiti daha büyük) bir yay kullanmak (Kütle sabit tutulup yay sabiti uygun oranda artırıldığında periyot 1 s'ye iner.) · Yay ucundaki cismin kütlesini azaltmak (Yay değiştirilmeden kütle uygun oranda azaltıldığında periyot küçülerek süreler eşitlenir.)
- Kronometre geri kaldığı için periyodun kısa olduğunu sanmak — az saniye sayılması salınımların uzun sürdüğünü, yani periyodun büyük olduğunu gösterir.
- 4 dk. 20 s'yi 420 s olarak hesaplamak — 1 dakika 60 saniye olduğundan 4·60 + 20 = 260 s eder.
Kendini kontrol et: Önerdiğin değişiklik yay sarkacını hızlandırıp 300 saniyede 260 yerine 300 salınım yapmasını sağlıyor mu?