Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 272
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 272 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4.11Denizdeki 1, 2, 3 bölgelerinde dalga sürati neden farklıdır
Çözüm Yolu
Sürat sıralaması v3 > v1 > v2 olduğundan 3. bölge en derin, 2. bölge en sığ bölgedir. Su dalgalarında yayılma sürati derinliğe bağlıdır.
- Su dalgalarının yayılma süratinin suyun derinliğine bağlı olduğunu hatırla.
- Derinlik arttıkça su dalgalarının yayılma süratinin arttığını, sığ bölgelerde ise azaldığını dikkate al.
- Verilen v3 > v1 > v2 sıralamasından bölgelerin derinliklerinin farklı olduğu sonucuna ulaş (3 en derin, 2 en sığ).
- Sığ suda dalgaların daha hızlı yayıldığını düşünmek — kıyıya (sığ bölgeye) yaklaşan su dalgalarının sürati azalır, derin suda sürat büyüktür.
Kendini kontrol et: Bölgelerin derinlik sıralamasının sürat sıralamasıyla doğru orantılı (h3 > h1 > h2) olduğunu doğruladın mı?
4.12-aSudem'in cümlesindeki mekanik ve elektromanyetik dalga örnekleri
Çözüm Yolu
Şimşeğin ışığı boşlukta da yayılabilen elektromanyetik dalgadır; gök gürültüsü sesi ise ortam gerektiren mekanik dalgadır.
- Sudem'in cümlesinde geçen dalga olaylarını belirle: şimşeğin ışığı ve gök gürültüsü sesi.
- Yayılmak için maddesel ortama ihtiyaç duyan sesi mekanik dalga olarak sınıflandır.
- Boşlukta da yayılabilen şimşek ışığını elektromanyetik dalga olarak sınıflandır.
- Işığı mekanik, sesi elektromanyetik dalga sanmak — ışık boşlukta da yayılan elektromanyetik dalgadır, ses maddesel ortam isteyen mekanik dalgadır.
Kendini kontrol et: Cümledeki her iki dalgayı da boşlukta yayılabilme ölçütüne göre kontrol ettin mi?
4.12-bCihan'ın cümlesindeki mekanik ve elektromanyetik dalga örnekleri
Çözüm Yolu
Havası boşaltılan fanusta ses yayılamaz çünkü mekanik dalgalar maddesel ortam ister; ışık boşlukta yayılabildiği için görülür.
- Cihan'ın deney düzeneğinde gözlemlenen iki dalga olayını tespit et: zilin sesi ve lambanın ışığı.
- Havası boşaltılmış fanusta duyulmayan zilin sesini, maddesel ortam gerektirdiği için mekanik dalga olarak yaz.
- Havası boşaltılmış ortamdan geçerek görülebilen lambanın ışığını elektromanyetik dalga olarak yaz.
- Zilin sesi duyulmadığı için sesin örnek sayılmayacağını düşünmek — ses mekanik dalgadır, yalnız vakumda yayılamadığı için duyulmaz.
Kendini kontrol et: Havası alınmış fanusta hangi dalganın yayılıp hangisinin yayılamadığını cümledeki gözlemle eşleştirdin mi?
4.12-cEslem'in cümlesindeki mekanik ve elektromanyetik dalga örnekleri
Çözüm Yolu
Baz istasyonu ve uydu iletişimi radyo dalgalarıyla sağlanır. Bunlar boşlukta da yayılabildiği için uydu telefonları açık alanda çalışır.
- Eslem'in cümlesinde anlatılan baz istasyonu ve uydu iletişiminin hangi dalgalarla sağlandığını incele.
- Uzaydaki uydularla iletişim kuran telefon sinyallerinin (radyo dalgalarının) boşlukta yayılabildiğini dikkate alarak elektromanyetik dalga olduğunu belirle.
- Cümlede maddesel ortam titreşimiyle yayılan bir dalgadan söz edilmediği için mekanik dalga örneği bulunmadığını belirt.
- Telefonla sesli konuşulduğu için baz istasyonu ve uydu sinyallerini mekanik ses dalgası sanmak — kablosuz iletişim sinyalleri elektromanyetik radyo dalgalarıdır.
Kendini kontrol et: Uydu sinyallerinin uzay boşluğundan geçebilmesinin elektromanyetik dalga özelliğiyle uyumlu olduğunu kontrol ettin mi?
4.12-dMekanik ve elektromanyetik dalgalar arasındaki farkları kısaca açıklama
Çözüm Yolu
Ses ve deprem dalgaları mekanik; ışık ve radyo dalgaları elektromanyetiktir. Elektromanyetik dalgalar boşlukta ışık süratiyle yayılır, mekanik dalgaların sürati ortama bağlıdır.
- Yayılma ortamı ihtiyacını karşılaştır: mekanik dalgalar maddesel ortam ister, elektromanyetik dalgalar boşlukta da yayılabilir.
- Yayılma süratini karşılaştır: elektromanyetik dalgalar boşlukta ışık süratiyle yayılır ve yoğun maddesel ortama geçince yavaşlar.
- Mekanik dalgaların süratinin ise maddesel ortamın esneklik, yoğunluk, sıcaklık ve derinlik gibi özelliklerine bağlı olduğunu belirt.
- Elektromanyetik dalgaların yalnız boşlukta yayıldığını sanmak — elektromanyetik dalgalar hem boşlukta hem de hava, su, cam gibi ortamlarda yayılabilir.
- Yoğunluk arttıkça her dalganın hızlandığını düşünmek — boşluktan yoğun ortama geçen elektromanyetik dalgaların ortalama yayılma sürati azalır.
Kendini kontrol et: Açıklamanda mekanik ve elektromanyetik dalgaların maddesel ortam gereksinimi farkını açıkça belirttin mi?