Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 277
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 277 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
9Gözlem ve ilişkilerden yola çıkarak derinliğin su dalgalarının yayılma doğrultusu, yönü ve sürati üzerindeki etkisini genelleme yapma.
Çözüm Yolu
Derinlik arttıkça sürat artar, azalınca sürat azalır. Dalga sınıra dik gelirse yön değişmez, yalnız sürat değişir; eğik gelirse sürat değişimi nedeniyle yön de değişir. Frekans kaynağa bağlı olduğundan sabit kalır.
- Derinlik ile sürat ilişkisini kur: su derinliği arttıkça dalga sürati artar, sığlaştıkça dalga sürati azalır.
- Ayırma sınırına dik gelen su dalgalarında süratin değiştiğini ancak yayılma doğrultusu ve yönünün değişmediğini belirt.
- Farklı derinlikteki ortama eğik gelen dalgalarda ise sürat farkı yüzünden yayılma doğrultusu ve yönünün değiştiğini (kırıldığını) genelle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Derinlik arttıkça su dalgasının sürati artar; sınıra dik gelen dalganın doğrultusu değişmezken eğik gelenin yönü değişir. (Derinlik-sürat doğru orantısını ve dik/eğik gelişte doğrultu değişimini doğru açıklayan ifadeler geçerlidir.)
- Derinlik değiştiğinde her durumda yönün değişeceğini söylemek — dalga ayırma sınırına dik gelirse sürati değişir ama yönü değişmez.
- Sığ ortamda dalganın daha hızlı yayıldığını düşünmek — su derinliği azaldıkça dalga sürati de azalır.
Kendini kontrol et: Genellemende derinliğin hem dalga süratine hem de yayılma doğrultusu ve yönüne etkisini ayrı ayrı açıkladın mı?
DeğerlendirmeDalgaların ortam değiştirirken yön değiştirmesi ile ses dalgalarının havadan suya geçerken sürat değiştirmesi arasındaki ilişkiyi açıklama.
Çözüm Yolu
Kırılmanın nedeni ortamlardaki sürat farkıdır. Ses havadan suya geçerken sürati artar, frekansı değişmez, dalga boyu artar. Dik gelirse sürat değişir ama yön değişmez.
- Dalgaların bir ortamdan başka ortama geçerken yayılma süratinin ortam özelliklerine bağlı olarak değiştiğini belirt.
- Ayırma yüzeyine eğik gelen dalgalarda ortamlardaki bu sürat farkının kırılmaya, yani yön değişimine yol açtığını açıkla.
- Ses dalgalarının da havadan suya geçerken süratinin arttığını ve eğik geliyorsa normalden uzaklaşarak kırıldığını ilişkilendir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kırılmanın temel nedeni ortam değişimindeki sürat farkıdır; ses de havadan suya eğik geçtiğinde sürati arttığından kırılır. (Ortam değişimindeki sürat farkının kırılmaya neden olduğunu ses örneğiyle doğru ilişkilendiren açıklamalar geçerlidir.)
- Sesin suda havadakinden daha yavaş yayıldığını sanmak — ses tanecikleri birbirine yakın olan suda havaya göre daha süratli yayılır.
- Kırılmayı frekans değişimine bağlamak — ortam değiştiğinde frekans sabit kalır, yön değişiminin nedeni sürat değişimidir.
Kendini kontrol et: Açıklamanda ortam değişimindeki sürat farkının eğik gelen dalgada yön değişimine (kırılmaya) neden olduğunu belirttin mi?