Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 112 Cevapları

Metindeki değişimlerden duyularla veya gözle fark edilebilenler gösterge olarak yazılır; pH değişimi doğrudan gözlenemez.

1. Metindeki ısıtma ve bozulma süreçlerinde sütün yapısında gerçekleşen tüm kimyasal değişimleri belirle.
2. Isıtmada H₂S gazı çıkışı, pişmiş süt tat-kokusu ve laktozun karamel rengine dönüşmesi duyularla gözlenir.
3. Bekleyen sütte ise kazeinin Ca2+ ile çökelek oluşturması ve üstteki sıvının sarımsı-yeşil renk alması gözlenir.
4. Doğrudan duyularla fark edilemeyen pH düşüşünü dışarıda bırakarak gözlemlenebilir değişimleri listele.

Kendini kontrol et: Yazdığın her değişimin görme, koklama veya tatma duyularıyla doğrudan algılanıp algılanamadığını kontrol et.

Çökelek, asitleşmeyle oluşur; ısıtmada metinde katı oluşumu yoktur.

1. İstenen: 2. düzenekte (kaynatılan süt) katı oluşumu olup olmadığı.
2. Metinde çökelek oluşumu yalnızca sütün asitleşip pH'ın 5,1 altına düşmesine bağlanmıştır.
3. Isıtma ile ilgili kısımda gaz, koku, tat ve renk değişiminden söz edilir; katıdan söz edilmez.

Kendini kontrol et: Metindeki ısıtma cümlelerinde herhangi bir çökelek veya katı oluşumu geçip geçmediğini kontrol et.

Metne göre uzun ısıtma sütte kendine has tat oluşturur; buhar çıkışı fiziksel değişimdir.

1. İstenen: 2. düzenekte gaz, renk, koku ve katı dışındaki gözlem.
2. Metne göre H₂S gazı süte kendine has bir tat kazandırır.
3. Buhar çıkışı yalnızca hâl değişimi olduğu için kimyasal değişim verisi sayılmaz.

Kendini kontrol et: Tablodaki diğer dört sütunda yer almayan ve ısıtmayla oluşan duyusal değişimi metinden bul.

Bakteriler laktozdan laktik asit üretir, süt asitleşir, kazein kalsiyumla çökelir ve gaz oluşur.

1. İstenen: 1. düzenek (ağzı balonla kapatılıp 10 gün bekletilen süt) için tablo satırı.
2. Bakteriler laktozdan laktik asit üretir; sütün pH değeri düşer (diğer sütunu).
3. pH 5,1 altına inince kazein Ca2+ ile çöker: katı oluşumu (çökelek) vardır.
4. Çökeleğin üstündeki sıvı sarımsı-yeşil olur: renk değişimi; asitleşmeyle ekşi koku oluşur.
5. Bakteri etkinliğiyle oluşan gaz balonu şişirir: gaz çıkışı vardır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Diğer sütununa ekşi tat oluşumu veya asitlik artışı yazılması. (Laktik asit oluşumuna bağlı kimyasal değişim verisi belirtildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tablodaki beş sütunun tamamını 1. düzenekteki oda sıcaklığında bozulma süreciyle eşleştirdiğini doğrula.

Yüksek sıcaklıkta H₂S çıkar, laktoz karamelleşir; bu değişimler yeni madde oluştuğunu gösterir.

1. İstenen: 2. düzenek (uzun süre kaynatılan süt) için tablonun gaz, renk, koku, katı ve diğer sütunları.
2. Gaz çıkışı: Metne göre yüksek sıcaklıkta sütten H₂S gazı açığa çıkar.
3. Renk değişimi: Isıtma sürerse laktoz esmerleşir, süt karamel rengine döner.
4. Koku ve diğer: H₂S süte pişmiş süt kokusu ve kendine has tat kazandırır.
5. Katı oluşumu: Metinde ısıtmayla çökelek oluşumundan söz edilmez; belirgin katı oluşumu yoktur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Katı oluşumu sütununa 'yok' yazılması. (Metinde kaynatma sürecinde çökelek veya katı oluşumu belirtilmediği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın verilerin hâl değişimi değil, yeni madde oluşumunu gösteren kimyasal kanıtlar olduğunu kontrol et.

Laktik asit üretimiyle süt bozulur ve ekşi kokar; metinde açıkça yazmıyor.

1. İstenen: 1. düzenekte (10 gün bekleyen süt) koku değişimi.
2. Uygun koşulda saklanmayan sütte bakteriler çoğalır ve laktik asit üretir.
3. Asit oluşumu sütü ekşitir; bu da yeni bir koku ortaya çıkarır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Var (bozulmuş veya keskin koku oluşumu) (Balon çıkarıldığında bozulmaya bağlı yeni koku algılandığını belirttiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Balon 10 gün sonunda çıkarıldığında bozulan sütten farklı bir koku yayılıp yayılmadığını düşün.

pH 5,1 altına inince kazein Ca2+ ile birleşip çöker.

1. İstenen: 1. düzenekte (balonlu, 10 gün bekleyen süt) katı oluşumu olup olmadığı.
2. Bekleyen sütte bakteriler laktik asit üretir ve pH düşer.
3. Metne göre pH yaklaşık 5,1'in altına inince kazein proteini Ca2+ iyonlarıyla birleşip çöker.

Kendini kontrol et: Metinde pH 5,1'in altına düştüğünde kazein proteininin ne oluşturduğunu tekrar kontrol et.

Laktik asit sütün pH değerini düşürür.

1. İstenen: 1. düzenekte diğer sütununa yazılacak değişim.
2. Sütün normal pH değeri yaklaşık 6,6–6,8'dir.
3. Bakterilerin ürettiği laktik asit sütün pH değerini düşürür.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Tat değişimi (ekşime) (Laktik asit oluşumuyla sütün tadının değişmesi diğer kimyasal veri olarak yazıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Asit miktarının artmasının sütün pH değerini büyütüp büyütmediğini asit-baz ölçeğinden doğrula.

Yüksek sıcaklıkta ısıtılan sütten H₂S gazı çıkar.

1. İstenen: 2. düzenekte gaz çıkışı olup olmadığı.
2. Metinde yüksek sıcaklıkta ısıtılan sütten H₂S gazı açığa çıktığı yazılıdır.
3. Bu gaz süt bileşenlerinin değişmesiyle oluşan yeni bir maddedir; su buharından farklıdır.

Kendini kontrol et: Kaynatılan sütten çıkan gazın metinde hangi kimyasal formülle verildiğini kontrol et.

Isıtmaya devam edilince laktoz esmerleşir, karamel rengi oluşur.

1. İstenen: 2. düzenekte (kaynatılan süt) renk değişimi.
2. Metne göre ısıtmaya devam edilirse laktoz şekeri esmerleşme tepkimesi verir.
3. Bu tepkime sonucunda beyaz süt karamel rengine döner.

Kendini kontrol et: Uzun süre ısıtılan sütteki laktoz şekerinin hangi renge dönüştüğünü metinden doğrula.

Metne göre pişmiş süt has tat ve koku kazanır.

1. İstenen: 2. düzenekte (yüksek ateşte uzun süre kaynatılan süt) koku değişimi olup olmadığı.
2. Metinde yüksek sıcaklıkta ısıtılan sütten H₂S gazı çıktığı ve bunun süte has tat ve koku verdiği belirtiliyor.
3. Yeni bir kokunun ortaya çıkması, sütte yeni madde oluştuğunu gösteren bir kimyasal değişim belirtisidir.

Kendini kontrol et: Metinde H₂S gazının pişmiş süte hangi duyusal özellikleri kazandırdığını kontrol et.