Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 114
Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 114 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5 (1)Zımparalanıp yakılan magnezyum deneyinin tepkime göstergesi
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Işık ve ısı yayılması; yeni madde (beyaz kül) oluşumu.Çözüm Yolu
Parlak ışıkla yanma ve geride beyaz bir katı kalması MgO oluştuğunu gösterir.
- Tablonun 1. satırına bakıldı: magnezyum parlak beyaz ışıkla yanar, geriye beyaz kül kalır.
- Işık ve ısı yayılması, tepkimede enerji açığa çıktığını gösterir.
- Parlak metalden farklı, beyaz bir katı (MgO) kalması yeni madde oluştuğunu gösterir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Enerji (ışık/ısı) çıkışı ve renk/yapı değişimi (gri metal şeritten beyaz toz oluşması). (Gözlem sütunundaki parlak ışık ve beyaz kül oluşumunu kimyasal gösterge olarak ifade ettiğinde geçerlidir.)
- Zımparalama işlemini kimyasal gösterge saymak — zımparalama yüzeyi temizleyen fiziksel bir işlemdir.
Kendini kontrol et: Gözlem cümlesindeki hem parlak ışığı hem de beyaz kül oluşumunu göstergeye dahil ettiğini kontrol et.
5 (2)Küle su eklenince turnusolun maviye dönmesinin göstergesi
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Renk değişimi (asit-baz göstergesinde); yeni maddenin bazik özellik göstermesi.Çözüm Yolu
Kırmızı turnusolun maviye dönmesi, suyla oluşan ürünün baz özelliği taşıdığını, yani yeni madde oluştuğunu gösterir.
- Tablonun 2. satırına bakıldı: küle su eklenince kırmızı turnusol kâğıdı maviye döner.
- Kırmızı turnusolu maviye çeviren madde bazik özellik gösterir.
- Kül ile su tepkimeye girerek bazik yeni bir madde oluşturmuştur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: İndikatör renk değişimi ve ortamın pH değerinin yükselmesi (baz oluşumu). (Turnusol kâğıdındaki renk değişimini bazik ürün oluşumuyla ilişkilendirdiğinde geçerlidir.)
- Kırmızıdan maviye dönüşü asit oluşumu saymak — kırmızı turnusolu maviye bazik maddeler çevirir.
Kendini kontrol et: Kırmızı turnusol kâğıdının maviye dönmesinin asit mi yoksa baz mı gösterdiğini tekrar doğrula.
5 (3)Magnezyumun karbon dioksitle yakılması sonucundaki göstergeler
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Yeni maddelerin oluşması (beyaz MgO ve siyah karbon); renk değişimi.Çözüm Yolu
Reaktiflerde bulunmayan beyaz toz ve siyah katı ortaya çıkar.
- Tablonun 3. satırına bakıldı: Mg, CO₂ ile yanınca beyaz MgO tozu ve siyah karbon isi kalır.
- Başlangıçta olmayan beyaz toz ve siyah katı, yeni maddeler oluştuğunu gösterir.
- Gri metal ve renksiz gazdan beyaz ve siyah ürünlere geçiş renk değişimidir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Renk değişimi ve katı ürün (beyaz toz ile siyah is) oluşumu. (Gözlemdeki beyaz MgO tozu ve siyah karbon isini kimyasal gösterge olarak belirttiğinde geçerlidir.)
- Oksijensiz ortamda yanma olmaz deyip tepkime yok yazmak — magnezyum CO₂ içindeki oksijeni ayırarak yanar.
Kendini kontrol et: Başlangıçtaki gri metal ve renksiz gazla oluşan beyaz toz ve siyah isi karşılaştır.
5 (4)Sıcak suya magnezyum eklenmesinin göstergesi
Çözüm Yolu
Hidrojen gazı çıkması ve çözünmeyen hidroksit katısının oluşması yeni madde oluştuğunu gösterir.
- Tablonun 4. satırına bakıldı: sıcak suya magnezyum eklenince Mg(OH)₂ katısı ve H₂ gazı oluşur.
- Gaz kabarcıklarının çıkması gaz çıkışı göstergesidir.
- Suda çözünmeyen yeni bir katının oluşması katı oluşumu göstergesidir.
- Çıkan gazı sıcak suyun buharlaşması sanmak — gözlemde açıkça yeni madde olan H₂ gazı oluştuğu belirtilmiştir.
Kendini kontrol et: Gözlem sütunundaki hem katı ürünü hem de gaz ürünü gösterge olarak yazdığını kontrol et.
6Mg ile CO₂ tepkimesini bağ değişimlerini gösteren bir şekille çizme
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Başlangıçta Mg atomları metalik yapıda, CO₂ molekülünde C=O çift bağları vardır; C=O bağları kırılır, Mg-O iyonik bağlı MgO ve C katısı oluşur.Çözüm Yolu
Çizimde sol tarafa Mg atom kümesi ile O=C=O molekülleri, sağ tarafa Mg ve O toplulukları (MgO) ile C atomları çizilir; beyaz katı ve siyah karbon gözlenir.
- Tepkime öncesi sol tarafa metalik bağlı düzenli Mg atomlarını ve doğrusal kovalent bağlı CO₂ (O=C=O) molekülünü çiz.
- Denklemdeki stokiyometriye uyarak 2 adet Mg atomuna karşılık 1 adet CO₂ molekülü göster.
- Tepkime sırasında CO₂ molekülündeki karbon-oksijen kovalent bağlarının ve Mg atomları arasındaki metalik bağların kırıldığını belirt.
- Sağ tarafa elektron alışverişiyle oluşan iyonik bağlı MgO (Mg2+ ve O₂-) taneciklerini ve serbest kalan C katısını çiz.
- Gözlemlenebilir değişim olarak beyaz toz (MgO) ve siyah is (C) oluşumunu açıklamana ekle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: 2 tane Mg taneciği ve 1 tane O=C=O molekülü çizilip ürünlerde Mg2+/O₂- iyon örgüleri, C katısı ve beyaz-siyah renk değişimi belirtilir. (Atom sayıları korunarak bağ kırılması-oluşumu ve makroskobik renk/ürün değişimi gösterildiğinde geçerlidir.)
- MgO bileşiğini kovalent molekül gibi çizmek — magnezyum oksijene elektron verir ve iyonik bağlı katı oluşur.
- Girenler ve ürünlerdeki atom sayılarını eşitlememek — 2 Mg, 1 C ve 2 O atomu korunmalıdır.
Kendini kontrol et: Çiziminde başlangıç yapılarını, kırılan-oluşan bağları, atom sayılarının korunumunu ve beyaz-siyah ürünleri gösterdiğini kontrol et.
7Magnezyum yangınında CO₂ veya suyun söndürmeye etkisini metinden açıklama
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Mg, CO₂ içinde de yanmaya devam eder; sıcak suyla hızla tepkimeye girip yanıcı H₂ gazı üretir. Bu yüzden CO₂ ve su yangını söndürmez, tehlikeyi artırır.Çözüm Yolu
Metne göre yüksek sıcaklıkta Mg karbon dioksitten oksijeni ayırır ve su ile hızlı tepkimeye girer, hidrojen oluşur.
- Metinden magnezyumun yüksek sıcaklıkta karbon dioksit ve sıcak su ile verdiği tepkimeleri bul.
- Yüksek sıcaklıkta magnezyumun CO₂'den oksijeni ayırarak yanmayı sürdürdüğünü, bu yüzden CO₂'nin yangını boğamayacağını açıkla.
- Sıcak su kullanıldığında magnezyumun suyla hızla tepkimeye girerek yanıcı hidrojen (H₂) gazı oluşturduğunu belirt.
- Sonuç olarak su ve CO₂'nin magnezyum yangınını söndürmek yerine büyüttüğünü, farklı söndürme yöntemleri gerektiğini yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: CO₂ ve su magnezyumla tepkimeye girip yanmayı sürdürdüğü için klasik söndürücüler kullanılamaz, özel metal yangını söndürücüleri gerekir. (Hem CO₂ içinde yanmanın sürmesi hem de sıcak suyla H₂ gazı oluşumu metne dayalı açıklandığında geçerlidir.)
- CO₂ gazının her yangını havasız bırakıp söndüreceğini düşünmek — yanan magnezyum CO₂'deki oksijeni kopararak yanmayı sürdürür.
- Suyun yalnız soğutma yapacağını sanmak — yüksek ısıda Mg sıcak suyla hızla tepkimeye girip H₂ gazı çıkarır.
Kendini kontrol et: Açıklamanda hem CO₂ ile yanmanın sürmesine hem de suyla H₂ gazı oluşmasına değindiğini kontrol et.