Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 129 Cevapları

Deneylerin hiçbirinde sıcaklık değiştirilmediği için sıcaklığın difüzyon hızına etkisi çıkarılamaz.

1. İki deneyde değiştirilen bağımsız değişkeni belirleyelim: Difüzyonda NH₃ ile NO₂, efüzyonda N₂ ile He kullanılarak yalnız mol kütlesi değiştirilmiştir.
2. Gazların boruda ilerlemesi ve delikten çıkması akışkanlığı (A), mol kütlesi farkı ise difüzyon ve efüzyon hız etkisini (B, D, E) gösterir.
3. Deneylerin hiçbirinde sıcaklık değiştirilmediği için sıcaklığın difüzyon hızına etkisine (C) bu deneylerden ulaşılamaz.

Kendini kontrol et: Difüzyon ve efüzyon deney adımlarında ısıtma veya soğutma işlemi yapılıp yapılmadığını kontrol et.

Gazların difüzyonu ve efüzyonu günlük hayatta koku yayılması ve küçük deliklerden gaz çıkışı ile görülür.

1. Deneylerdeki iki temel olayı ayırt edelim: Difüzyon gazların birbiri içinde yayılması, efüzyon ise gazın küçük bir delikten dışarı çıkmasıdır.
2. Difüzyona günlük hayattan örnek olarak parfüm, kolonya veya yemek kokusunun tüm odaya yayılmasını yazalım.
3. Efüzyona örnek olarak şişirilmiş balonun veya araç lastiğinin küçük gözeneklerden hava kaçırarak zamanla sönmesini belirtelim.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Mutfakta pişen yemeğin kokusunun diğer odalara yayılması ve şişirilmiş uçan balonun birkaç gün içinde kendiliğinden inmesi. (Gazların ortama yayılmasını veya küçük gözeneklerden/delikten çıkışını doğru örneklendiren tüm günlük hayat olayları geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın örneklerin gaz taneciklerinin ortama yayılmasını (difüzyon) veya dar bir delikten çıkışını (efüzyon) içerip içermediğini kontrol et.

Karbondioksit ve su birleşir; 1 C, 3 O, 2 H atomu tek bir H₂CO₃ molekülünde toplanır.

1. Metinden tepkimeye giren ve oluşan maddeleri belirleyelim: Karbon dioksit (CO₂) ile su (H₂O) birleşerek karbonik asidi (H₂CO₃) oluşturur.
2. Atom sayılarını kontrol ederek denklemi yazalım: CO₂ + H₂O → H₂CO₃ (her iki tarafta 1 C, 2 H ve 3 O vardır).
3. Tepkime öncesi kutucuklarının ilkine 1 C ve 2 O'dan oluşan 1 CO₂, ikincisine 1 O ve 2 H'den oluşan 1 H₂O çizelim.
4. Tepkime sonucu kutucuğuna 1 C, 3 O ve 2 H atomunun birbirine bağlandığı tek bir H₂CO₃ molekülü çizelim.

Kendini kontrol et: Tepkime öncesi iki kutudaki toplam C, H ve O küre sayısının tepkime sonucu kutusundaki sayılarla birebir eşit olduğunu sayarak doğrula.

Girenlerde CO₂ ve H₂O (2 molekül) vardı, ürün olarak 1 H₂CO₃ molekülü oluştu; tür ve sayı değişti.

1. Tepkime öncesi kutucuklardaki molekülleri sayalım: 1 adet CO₂ ve 1 adet H₂O olmak üzere 2 farklı türde toplam 2 molekül vardır.
2. Tepkime sonucu kutucuğuna bakalım: Başlangıçtakilerden farklı yapıda yalnız 1 adet H₂CO₃ molekülü oluşmuştur.
3. İki farklı molekül birleşip tek bir yeni moleküle dönüştüğü için hem molekül türü hem de molekül sayısı değişmiştir.

Kendini kontrol et: Denklemdeki katsayıları toplayarak girenlerde 1+1=2 molekül, üründe ise 1 molekül bulunduğunu kontrol et.

Tepkimede atomlar korunur; girenlerde ve üründe 1 C, 2 H, 3 O atomu vardır, sadece yeniden düzenlenir.

1. Tepkime öncesindeki atomları sayalım: CO₂ ve H₂O moleküllerinde toplam 1 karbon (C), 2 hidrojen (H) ve 3 oksijen (O) atomu bulunur.
2. Tepkime sonrasındaki H₂CO₃ molekülünde de yine 1 C, 2 H ve 3 O atomu yer alır.
3. Kimyasal tepkimelerde atomlar yok olmaz ve yeni atom oluşmaz; yalnızca bağlar yeniden düzenlendiğinden atom türü ve sayısı değişmemiştir.

Kendini kontrol et: Girenler ve ürünler tarafında C, H ve O atomlarını tek tek sayıp her birinin eşit çıktığını doğrula.

Molekül türü değişip yeni özellikte madde (H₂CO₃) oluştuğu için kimyasal değişimdir.

1. Modelde tepkime öncesi ve sonrası taneciklerin kimliklerini karşılaştıralım.
2. CO₂ ve H₂O moleküllerindeki bazı bağlar kopmuş, atomlar yeniden bağlanarak yeni bir bileşik olan karbonik asidi (H₂CO₃) oluşturmuştur.
3. Maddenin iç yapısı ve molekül türü değişip yeni özellikte madde oluştuğu için gerçekleşen olay kimyasal değişimdir.

Kendini kontrol et: Tepkime sonunda başlangıçtaki CO₂ ve H₂O'dan farklı formülde yeni bir bileşik (H₂CO₃) oluşup oluşmadığını kontrol et.

Atom türü ve sayısı değişmediği için tepkimeye girenlerin toplam kütlesi ürünlerin toplam kütlesine eşittir.

1. Kütlenin korunumu yasasına göre kapalı bir tepkimede girenlerin toplam kütlesi ürünlerin toplam kütlesine eşit olmalıdır.
2. Çizilen modelde tepkime öncesi ve sonrasında 1 C, 2 H ve 3 O atomu korunduğundan toplam atom kütlesi değişmemiştir.
3. Atom türü ve sayısı korunduğu için bu değişim kütlenin korunumu yasasına uygundur.

Kendini kontrol et: 1 mol CO₂ (44 g) ile 1 mol H₂O'nun (18 g) toplam kütlesinin 1 mol H₂CO₃ (62 g) edip etmediğini kontrol et.