Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 183 Cevapları

Kartlardaki akım geçişi ve çözünürlüğe göre eklenen madde miktarı karşılaştırılarak ayrılır.

1. Kanıt Kartı 1 ve 2'yi elektrik iletkenliği ölçütüne göre incele: Kart 1 akımı iletmez, Kart 2 iletir.
2. Kart 1'i elektrolit olmayan, serbest iyon içeren Kart 2'yi elektrolit çözelti olarak ayır.
3. Kart 3, 4, 5 ve 6'da 20 °C'de çözünen KNO₃ kütlesini 31,6 g/100 g su sınırı ile karşılaştır.
4. Kart 3'ü (20 g) doymamış, Kart 4 ve 5'i (31,6 g çözünen) doymuş, Kart 6'yı (35 g çözünen) aşırı doymuş olarak ayır.

Kendini kontrol et: Altı kanıt kartının tamamını hem iletkenlik hem çözünen madde miktarı ölçütlerine göre grupladın mı?

Elektriği iyonlar taşır. İyon içeren musluk suyu daha iyi iletir.

1. Sulu çözeltilerde elektrik iletkenliğinin serbest hareket eden iyonlarla sağlandığını hatırla.
2. Musluk suyunda doğadan gelen çözünmüş tuz ve minerallerin (Ca2+, Mg2+, Na+ gibi iyonlar) bulunduğunu belirt.
3. Damıtılmış su saflaştırıldığı için çözünmüş iyon içermediğinden iletkenliğinin çok düşük kaldığını açıkla.

Kendini kontrol et: Yanıtında musluk suyundaki çözünmüş iyon varlığı ile elektrik akımı iletimi arasındaki bağı kurdun mu?

Etanol çözeltisi akımı iletmez.

1. Kanıt Kartı 1'de etanol suda molekül hâlinde çözünüyor, iyon oluşmuyor.
2. Gözlemde akım geçmez ve lamba yanmaz.
3. İyon içermeyen, akımı iletmeyen çözeltilere elektrolit olmayan çözelti denir.

Kendini kontrol et: Kart 1'deki çözünme denkleminde serbest iyon (+ veya − yüklü tanecik) var mı kontrol et.

KCl çözeltisi akımı iletir.

1. Kanıt Kartı 2'de KCl suda K+ ve Cl− iyonlarına ayrışıyor.
2. Gözlemde akım geçer ve lamba yanar.
3. Serbest iyonlar elektrik akımını iletir; akımı ileten çözeltilere elektrolit denir.

Kendini kontrol et: Çözünme denkleminde K+ ve Cl− iyonlarının oluştuğunu ve lambanın yandığını doğruladın mı?

20 g KNO₃ çözünürlük olan 31,6 g'dan azdır, dipte katı kalmaz.

1. Kanıt Kartı 3: 20 °C'de 100 g suya 20 g KNO₃ ekleniyor; çözünürlük 31,6 g/100 g su.
2. 20 g < 31,6 g olduğundan tuzun tamamı çözünür, dipte katı oluşmaz.
3. Su daha 31,6 − 20 = 11,6 g KNO₃ çözebilir.
4. Çözebileceğinden daha az çözünen içerdiği için Kart 3 doymamış çözeltidir.

Kendini kontrol et: Çözünen madde kütlesi (20 g), 20 °C'deki çözünürlük değerinden (31,6 g) küçük mü?

31,6 g tam çözünürlük miktarıdır, dipte katı oluşmaz.

1. Kanıt Kartı 4: 20 °C'de 100 g suya 31,6 g KNO₃ ekleniyor; çözünürlük 31,6 g/100 g su.
2. Eklenen miktar çözünürlüğe tam eşittir ve dipte katı oluşmaz.
3. Su, o sıcaklıkta çözebileceği en fazla maddeyi çözmüştür.
4. Maksimum miktarda çözünen içerdiği için Kart 4 doymuş çözeltidir.

Kendini kontrol et: Eklenen KNO₃ kütlesi (31,6 g) ile 20 °C'deki çözünürlük değeri (31,6 g/100 g su) birbirine eşit mi?

35 g eklenmiş, 3,4 g çözünmeden kalmış; çözünen 31,6 g sınırdadır.

1. Kanıt Kartı 5: 20 °C'de 100 g suya 35 g KNO₃ ekleniyor; çözünürlük 31,6 g/100 g su.
2. Eklenen miktar çözünürlükten fazla: 35 − 31,6 = 3,4 g KNO₃ çözünmeden dipte kalır.
3. Çözünen miktar (31,6 g) suyun çözebileceği en fazla miktara eşittir.
4. Dipte katısı bulunsa da çözelti maksimum maddeyi çözdüğünden Kart 5 doymuş çözeltidir.

Kendini kontrol et: Eklenen 35 g'dan dipteki 3,4 g katıyı çıkardığında çözünen miktar 31,6 g sınırına eşit çıkıyor mu?

20 °C'de çözünürlük 31,6 g iken 35 g çözünmüş halde ve dipte katı yok.

1. Kanıt Kartı 6: 100 g suya 35 g KNO₃ ekleniyor, 30 °C'ye ısıtılıp tekrar 20 °C'ye soğutuluyor.
2. 30 °C'de çözünürlük 45,3 g olduğundan 35 g'ın tamamı çözünür.
3. 20 °C'ye soğuyunca çözünürlük 31,6 g olur ama dipte katı oluşmaz; yani 35 g çözünmüş kalır.
4. 35 g > 31,6 g olduğundan çözünen madde maksimum miktarı aşmıştır.
5. Çözebileceğinden fazla çözünen içerdiği için Kart 6 aşırı doymuş çözeltidir.

Kendini kontrol et: 20 °C'de dipte katı yokken çözünmüş KNO₃ kütlesi (35 g), çözünürlük sınırından (31,6 g) büyük mü?

Ölçütlerimiz tablodakilerle aynıdır; fark varsa ölçütün (iletkenlik veya miktar) yanlış seçilmesinden kaynaklanır.

1. Tablodaki beş çözelti tanımını kendi belirlediğin iletkenlik ve çözünen madde miktarı ölçütleriyle karşılaştır.
2. Kart 1-2'nin akım iletimine, Kart 3-6'nın ise maksimum çözünme sınırına göre tabloyla örtüştüğünü belirle.
3. Eğer gruplamanda farklılık oluştuysa bunun hangi ölçütün eksik veya hatalı seçilmesinden kaynaklandığını açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kart 5'i dipte katı olduğu için aşırı doymuş saydıysam sınıflandırmam tablodan farklıdır; çünkü çöken katı çözünmemiştir. (Öğrenci ilk sınıflandırmasında farklı ölçüt kullanıp tablodan fark nedenini doğru açıkladığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yanıtında hem tablodaki sınıflandırmayla uyumu hem de olası bir farkın ölçüt kaynaklı nedenini belirttin mi?

Denizlerde tuz miktarı çözünürlüğün altındadır; buharlaşma sınırlı kalır, bu yüzden kristal oluşmaz.

1. Yazın sıcaklık artışıyla Tuz Gölü'ndeki sığ suyun hızla buharlaştığını ve su miktarının azaldığını düşün.
2. Azalan suda tuzun doygunluk sınırına ulaştığını, sınır aşılınca fazla tuzun kristallenerek dibe çöktüğünü belirle.
3. Denizlerde su kütlesi çok büyük ve tuz derişimi çözünürlük sınırının altında olduğundan doygunluğa ulaşılamadığını açıkla.

Kendini kontrol et: Açıklamanda buharlaşma sonucu doygunluk sınırına ulaşma ve kristallenme ilişkisini her iki ortam için karşılaştırdın mı?