Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 212
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 212 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
10Deneydeki bağımlı, bağımsız, kontrol değişkenleri ve öğretmenin kullandığı ölçütler
Çözüm Yolu
Öğretmen çözünürlüğü, beherin dibinde çözünmeden kalan katı miktarına bakarak (gözlem) ölçüt olarak kullanmıştır.
- Deneyde öğretmenin bilerek değiştirdiği değişkenleri belirle: dört farklı tuz (X, Y, Z, T) ve farklı sıcaklıklar bağımsız değişkenlerdir.
- Bu değişikliklerin sonucunda etkilenen özelliği belirle: katıların sudaki çözünürlüğü bağımlı değişkendir.
- Eşit tutulan koşulları listele: saf su miktarı, eklenen tuz kütleleri ve karıştırma işlemi kontrol değişkenleridir.
- Öğretmenin kullandığı ölçütü yaz: beherglasların dibinde çözünmeden kalan katı varlığı ve miktarının gözlemlenmesidir.
- Bağımlı ve bağımsız değişkeni karıştırmak — deneyde değiştirilen neden bağımsız (tuz cinsi, sıcaklık), gözlenen sonuç bağımlıdır (çözünürlük).
- Yalnızca sıcaklığı bağımsız değişken almak — başlangıçta dört farklı tuz (X, Y, Z, T) kullanıldığı için tuzun cinsi de bağımsızdır.
Kendini kontrol et: Deney basamaklarında sabit tutulanlarla bilerek değiştirilenleri ayırdığında bağımsız, bağımlı ve kontrol değişkenlerin çakışmıyor mu?
11Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki etkisini açıklama
Çözüm Yolu
Aynı sıcaklıkta X ve Z çok, Y ve T az çözünür; ısıtınca 2 ve 3 tamamen çözünür, 4'te katı azalır; soğutunca katılar yeniden çöker.
- İlk iki basamağı karşılaştır: aynı sıcaklık ve su miktarında X ve Z çok, Y ve T az çözündüğünden tuz cinsi çözünürlüğü değiştirir.
- Isıtma basamağını incele: 70 °C'a ısıtıldığında 2 ve 3 numaralı beherglaslardaki katılar tamamen çözündüğü için sıcaklık artışı çözünürlüğü artırır.
- Soğutma basamağını incele: 0 °C'a soğutulduğunda tüm beherglasların dibinde katı çöktüğü için sıcaklık azalışı katıların çözünürlüğünü azaltır.
- Yalnızca sıcaklığın etkisini yazıp tuzun cinsini atlamak — deneyde iki bağımsız değişken olduğundan ikisinin de etkisi açıklanmalıdır.
Kendini kontrol et: Açıklaman hem dört farklı tuzun oda sıcaklığındaki farkını hem de ısıtma-soğutma adımlarındaki değişimi kapsıyor mu?
12Son durumda 1 numaralı beherdeki katının tamamen çözünmesi için yapılabilecekler
Çözüm Yolu
Sıcaklık artınca katının çözünürlüğü artar; çözücü miktarı artınca da daha fazla katı çözünebilir.
- Son durumda 1 numaralı beherglas 0 °C'tadır ve içinde 70 g X tuzunun çözünmeden kalan kısmı diptedir.
- İkinci basamakta aynı miktar suda 70 g X oda sıcaklığında tamamen çözündüğü için karışımı ısıtmak dipteki katıyı çözer.
- Sabit sıcaklıkta daha fazla çözücü daha çok katı çözebileceğinden beherglasa yeterli miktarda saf su eklemek de katıyı tamamen çözer.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Beherglası oda sıcaklığına veya daha yüksek bir sıcaklığa kadar ısıtmak. (Tek başına yeterli işlem sorulduğunda veya iki yöntemden biri istendiğinde geçerlidir.) · Sabit sıcaklıkta katının tamamını çözecek miktarda saf su eklemek. (Sıcaklık değiştirilmeden çözücü miktarını artırma yöntemi tercih edildiğinde geçerlidir.)
- Sıcaklığı değiştirmeden yalnızca karıştırmanın katıyı çözeceğini sanmak — karıştırma çözünme hızını artırır, doymuş çözeltide çözünürlüğü artırmaz.
Kendini kontrol et: Önerdiğin işlem çözünürlüğü mü artırıyor yoksa çözücü miktarını artırarak daha fazla katı çözünmesini mi sağlıyor?
13Çözünürlüğe ilişkin en doğru tanım hangisi
Çözüm Yolu
Çözünürlük, belirli sıcaklıkta belirli miktar çözücüde çözünebilen en fazla madde miktarıdır.
- Çözünürlük tanımında bulunması gereken temel koşulları hatırla: belirli sıcaklık (gazlarda basınç da), belirli miktar çözücü ve çözünebilen en fazla madde miktarı.
- Seçenekleri ele: A'da sıcaklık, B'de çözücü miktarı eksiktir; C ve E ise en fazla çözünebilen miktarı (doygunluk sınırını) belirtmez.
- Belirli sıcaklıkta ve belli miktar çözücüde çözünebilen en çok madde miktarını eksiksiz ifade eden D seçeneğini işaretle.
- A veya B seçeneğini seçmek — sıcaklık ya da çözücü miktarı belirtilmeden çözünürlük değeri tanımlanamaz.
Kendini kontrol et: Seçtiğin tanımda hem 'belirli sıcaklık' hem 'belli miktar çözücü' hem de 'en çok çözünebilen miktar' ifadeleri yer alıyor mu?