Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 216
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 216 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
20Yanlış olan ifadeyi seçme
Çözüm Yolu
Doymuş çözeltiden aynı sıcaklıkta su buharlaştırılırsa fazla madde çöker, çözelti doymuş kalır. Doymamış çözelti oluşmaz. Diğer ifadeler doğrudur.
- Seçenekleri doygunluk ve elektrolitlik ilkelerine göre tek tek değerlendiririz.
- Doymamış çözeltiden su buharlaşınca doygunluğa ulaşılabilir (A doğru); katısıyla dengedeki çözeltiler doymuştur (D doğru).
- Aşırı doymuş çözeltiler kararsızdır (B doğru) ve tuzlar suda iyonlaşarak elektriği iletir (C doğru).
- Doymuş çözeltiden sabit sıcaklıkta su buharlaştırılırsa fazla katı çöker ve çözelti yine doymuş kalır; E seçeneği yanlıştır.
- Su azalınca çözünen de çöktüğü için çözeltinin doymamış olacağını sanmak — kalan su kapasitesi kadar madde tuttuğundan çözelti doymuş kalır.
- Katısıyla dengedeki çözeltiyi aşırı doymuş sanıp D seçeneğini işaretlemek — dipteki katı aşırı doygunluğu değil, doygunluk dengesini gösterir.
Kendini kontrol et: Sabit sıcaklıkta doymuş çözeltiden su buharlaştığında kalan çözelti derişiminin değişmediğini doğruladın mı?
21Tuzlu su ve antifrizin kaynama ve donma noktalarına dair iki araştırma sorusu yazma
Çözüm Yolu
Soru, bağımsız ve bağımlı değişkeni içermeli ve ölçülebilir olmalıdır. Başka örnek: Tuzun cinsi (NaCl, MgCl₂) donma noktasını farklı etkiler mi?
- Metinden kaynama ve donma noktasını etkileyen değişkenleri (çözünen madde cinsi, tuz/antifriz oranı veya derişim) belirleriz.
- Bağımsız değişken olarak çözünen oranı veya madde cinsini, bağımlı değişken olarak donma ya da kaynama noktasını seçeriz.
- Bu değişkenler arasındaki ilişkiyi deneyle ölçülebilir biçimde sorgulayan iki farklı araştırma sorusu yazarız.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Çözünen tuzun cinsi (NaCl veya MgCl₂) suyun donma noktasını nasıl etkiler? (Bağımsız ve bağımlı değişkeni açıkça belirten ölçülebilir araştırma sorusu olduğunda geçerlidir.) · Suya eklenen antifriz yüzdesi (%33, %50, %60) karışımın donma noktasını nasıl değiştirir? (Metindeki oran değişkenini donma veya kaynama noktasıyla ilişkilendirdiğinde geçerlidir.)
- Evet-hayır cevabı olan basit bilgi sorusu yazmak — araştırma sorusu bağımsız ve bağımlı değişken arasındaki etkiyi sorgulamalıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın iki soruda da değiştirilen etken (oran/cins) ile ölçülen sonuç (kaynama/donma noktası) açıkça yer alıyor mu?
22-1Soğutma sistemine antifriz eklenmesi için neden-sonuç
Çözüm Yolu
Çözünen madde çözeltinin donma noktasını düşürür, kaynama noktasını yükseltir.
- Durum: Araba soğutma sistemine antifriz ekleniyor; metindeki amacı inceleyelim.
- Antifriz (etilen glikol) suda çözünerek tanecik sayısını artırır.
- Çözünen madde donma noktasını düşürür, kaynama noktasını yükseltir.
- Neden: Karışım kışın 0 °C'de donmaz, yazın 100 °C'de kaynamaz.
- Antifrizin kaynama noktasını da düşürdüğünü sanmak — uçucu olmayan/az uçucu çözünen eklenmesi donma noktasını düşürürken kaynama noktasını yükseltir.
- Neden ve sonuç sütunlarını karıştırmak — koligatif etki işlemin bilimsel nedenini, boruların korunması ise elde edilen sonucu gösterir.
Kendini kontrol et: Yanıtında antifrizin hem donma noktasını düşürme hem de kaynama noktasını yükseltme etkisini belirttin mi?
22-2Kışın yolların tuzlanması için neden-sonuç
Çözüm Yolu
Tuzlu suyun donma noktası saf sudan düşüktür; sıcaklık 0 °C altında olsa da su daha zor donar.
- Durum: Kışın yollara tuz serpiliyor; buzlanmaya etkisini bulmalıyız.
- Tuz yoldaki suda çözünür ve iyonlarına ayrışarak tanecik sayısını artırır.
- Çözünen tanecikler çözeltinin donma noktasını düşürür.
- Neden: Tuzlu suyun donma noktası 0 °C'nin altındadır.
- Tuzun yolu ısıtarak buzu erittiğini düşünmek — tuz sıcaklığı artırmaz, suyun donma noktasını 0 °C'nin altına düşürür.
Kendini kontrol et: Tuzun donma noktasını düşürdüğünü 'Neden', buzlanmanın önlenmesini 'Sonuç' sütununa yazdığını kontrol ettin mi?
22-3Makarna haşlama suyuna kaynadıktan sonra tuz eklenmesi için neden-sonuç
Çözüm Yolu
Tuz eklenince çözeltinin buhar basıncı düşer; kaynamak için daha yüksek sıcaklık gerekir. Sıcak suya tuz atmak ani kaynamaya (taşma) da yol açabilir.
- Durum: Kaynayan makarna suyuna tuz ekleniyor; tuzun kaynamaya etkisini inceliyoruz.
- Tuz suda çözünerek iyonlarına ayrışır, tanecik sayısı artar.
- Çözünen tanecikler buhar basıncını düşürür, kaynama noktasını yükseltir.
- Neden: Tuzlu suyun kaynama noktası saf sudan (100 °C) biraz yüksektir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Neden: Tuz kaynama noktasını yükseltir. Sonuç: Tuz baştan eklenmediği için su gecikmeden kaynar ve yemek daha yüksek sıcaklıkta pişer. (Kaynama noktası yükselmesi ilkesine dayanarak neden-sonuç kurulduğunda geçerlidir.)
- Tuz eklenince kaynama noktasının düştüğünü sanmak — uçucu olmayan katılar çözeltinin buhar basıncını düşürerek kaynama noktasını yükseltir.
Kendini kontrol et: Tuz ilavesinin suyun kaynama noktasını 100 °C'nin üzerine çıkardığını neden-sonuç ilişkisiyle açıkladın mı?
22-4Uçak gövdelerinin etil alkolle yıkanması için neden-sonuç
Çözüm Yolu
Alkol-su karışımının donma noktası saf sudan düşüktür; böylece buzlanma giderilir.
- Durum: Uçak gövdesi etil alkolle yıkanıyor; gövdedeki suya alkolün etkisini bulmalıyız.
- Etil alkol suyla her oranda karışır ve sudaki tanecik sayısını artırır.
- Çözünen tanecikler çözeltinin donma noktasını saf suya göre düşürür (koligatif özellik).
- Neden: Alkol-su karışımının donma noktası 0 °C'nin altına iner.
- Etil alkolün yalnızca temizlik amacıyla kullanıldığını düşünmek — uçak gövdesinde alkol, suyun donma noktasını düşürerek buzlanmayı önler.
Kendini kontrol et: Alkol-su karışımının donma noktasının 0 °C'nin altına inmesiyle buzlanmanın önlendiğini belirttin mi?
22-5Şeker oranı yüksek narenciye ürünlerinde donun daha geç olması için neden-sonuç
Çözüm Yolu
Şekerli çözeltinin donma noktası saf sudan düşüktür; bu yüzden don daha geç gerçekleşir.
- Durum: Şekerce zengin narenciye ürünleri dondan daha geç etkileniyor; nedenini arıyoruz.
- Meyvenin öz suyu, içinde şeker çözünmüş bir çözeltidir.
- Çözünen şeker tanecikleri çözeltinin donma noktasını saf sudan düşük yapar.
- Neden: Şeker oranı arttıkça öz suyun donma noktası daha çok düşer.
- Şeker iyonlaşmadığı için donma noktasını etkilemez sanmak — moleküler çözünen maddeler de tanecik derişimiyle donma noktasını düşürür.
Kendini kontrol et: Şeker derişimi arttıkça meyve öz suyunun donma noktasının daha fazla düştüğünü ifade ettin mi?