Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 235
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 235 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Bulgular 1Makro ve mikro deney sonuçlarında fark gözlemleme
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Bulgular 2Ekosisteme etkiyi belirlemek için ölçütler oluşturma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Su ve kimyasal miktarı çevresel etkiyi belirleyen ölçütlerdir.
- Soru kökündeki ipuçları incelenir: deneyde ve temizlikte harcanan su ile kirlilik yaratacak kimyasal miktarı vurgulanmıştır.
- İki deney ölçeğini nesnel biçimde karşılaştırabilecek ölçülebilir değişkenler seçilir.
- Kullanılan su hacmi, harcanan kimyasal kütlesi, oluşan atık miktarı ve temizlik suyu ölçüt olarak yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Çözelti hazırlama ve yıkama suyu hacmi, harcanan reaktif kütlesi, ağır metal içeren atık miktarı ve deney süresi. (Su tüketimi, kimyasal madde kullanımı ve atık oluşumunu karşılaştırmaya yarayan somut ölçütler geçerlidir.)
- Yalnızca çözelti hazırlarken kullanılan suyu ölçüt almak — cam malzemelerin temizliğinde harcanan su da su ayak izine dahildir.
- Ölçülemeyen belirsiz ifadeler yazmak — ölçütler kütle veya hacim gibi karşılaştırılabilir nicelikler olmalıdır.
Kendini kontrol et: Belirlediğin ölçütler makro ve mikro ölçekli deneylerin çevresel etkisini sayısal veya gözlemsel olarak karşılaştırmaya elverişli mi?
Bulgular 3 (makro)Tabloda makro ölçekli deney için su ve kimyasal miktarı
Çözüm Yolu
Deneyde verilen miktarlar toplanır; temizlik suyu ölçüme göre eklenir.
- Makro ölçekli deneyin yapılışına bakılır: 1 g AgNO₃ 100 mL suda, 10 g Na₂CO₃ 100 mL suda çözülüyor.
- Su miktarı toplanır: 100 mL + 100 mL = 200 mL; temizlikte kullanılan su ölçülüp eklenir.
- Kimyasal miktarı toplanır: 1 g + 10 g = 11 g.
- Yalnız tek beherglastaki 100 mL suyu yazmak — iki ayrı çözelti hazırlandığı için 100+100 = 200 mL su kullanılır.
- Su kütlesiyle katı kimyasal kütlesini aynı sütunda toplamak — tabloda su ve kimyasal madde miktarları ayrı sütunlarda istenmektedir.
Kendini kontrol et: İki çözeltinin su hacimlerini (100+100 mL) ve katı kütlelerini (1+10 g) ayrı ayrı topladın mı?
Bulgular 3 (mikro)Tabloda mikro ölçekli deney için su ve kimyasal miktarı
Çözüm Yolu
Verilen miktarlar toplanır; temizlik suyu ayrıca eklenebilir.
- Mikro ölçekli deneyin yapılışına bakılır: 0,01 g AgNO₃ 10 mL suda, 0,1 g Na₂CO₃ 10 mL suda çözülüyor.
- Su miktarı toplanır: 10 mL + 10 mL = 20 mL; temizlik suyu ölçülürse eklenir.
- Kimyasal miktarı toplanır: 0,01 g + 0,1 g = 0,11 g.
- Ondalık toplama hatasıyla 0,01+0,1 işlemini 0,02 g bulmak — basamaklar hizalandığında toplam 0,11 g olur.
- Tek çözeltideki 10 mL suyu toplam su sanmak — iki çözelti hazırlandığından toplam su 20 mL'dir.
Kendini kontrol et: Mikro ölçekte hazırlanan iki çözeltinin su hacmi 20 mL, katı kütlesi 0,11 g ediyor mu?
Bulgular 4Ölçütleri karşılaştırıp atom ekonomisi, su ayak izi ve etkileri belirleme
Çözüm Yolu
Mikro ölçek, aynı sonucu çok daha az kaynak ve atıkla verir.
- Tablodaki veriler karşılaştırılır: mikro ölçekte su 200 mL'den 20 mL'ye, kimyasal madde 11 g'dan 0,11 g'a düşmüştür.
- Su tüketimi ve yıkama suyu azaldığı için mikro ölçekli deneyin su ayak izi çok daha küçüktür.
- Harcanan AgNO₃ ve oluşan atık 100 kat azaldığından mikro ölçeğin ekosisteme olumsuz etkisi çok daha azdır.
- Her iki deneyde aynı tepkime gerçekleştiğinden teorik atom ekonomisi aynıdır; ancak madde israfı mikro ölçekte çok azdır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Aynı tepkime gerçekleştiği için atom ekonomisi eşittir; mikro ölçekte su ve kimyasal çok az kullanıldığından su ayak izi ve çevre zararı düşüktür. (Atom ekonomisinin değişmediğini, su ayak izi ve çevresel etkinin ise mikro ölçekte azaldığını belirten yanıtlar geçerlidir.)
- Mikro ölçekte atom ekonomisinin değiştiğini sanmak — atom ekonomisi tepkime denklemine bağlı teorik bir orandır, ölçekle değişmez.
- Yalnız kimyasal kütlesini karşılaştırıp su ayak izini atlamak — soru atom ekonomisi, su ayak izi ve ekosistem etkisinin üçünü de istemektedir.
Kendini kontrol et: Karşılaştırmanda su ayak izi, ekosisteme etki ve atom ekonomisi kavramlarının üçünü de değerlendirdin mi?
Değerlendirme 1Mikro ölçek kullanmanın avantaj ve dezavantajları
Çözüm Yolu
Mikro ölçek maliyet ve çevre yönünden iyidir, hassasiyet ister.
- Mikro ölçeğin kaynak, güvenlik ve çevre yönünden sağladığı yararlar düşünülerek avantajlar belirlenir.
- Avantaj olarak az kimyasal ve su kullanımı, düşük maliyet, az atık, yüksek güvenlik ve zaman tasarrufu yazılır.
- Çok küçük miktarlarla çalışmanın getirdiği uygulama güçlükleri değerlendirilerek dezavantajlar belirlenir.
- Dezavantaj olarak hassas tartım zorluğu, gözlem güçlüğü ve duyarlı ölçüm araçlarına duyulan ihtiyaç yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Avantajları atığı ve su ayak izini azaltması, ekonomik ve güvenli olmasıdır; dezavantajları ise tartım hatası payının artması ve gözlemin zorlaşmasıdır. (En az bir geçerli avantaj ve bir geçerli dezavantaj içeren bilimsel yanıtlar kabul edilir.)
- Yalnızca avantajları yazıp dezavantajları boş bırakmak — soru her iki yönün de belirtilmesini istemektedir.
- Mikro ölçekte tepkime türünün değiştiğini sanmak — ölçek küçüldüğünde kimyasal tepkime değişmez, yalnız ölçüm hassasiyeti zorlaşır.
Kendini kontrol et: Yanıtında mikro ölçekli deneylerin hem güçlü yönlerine hem de uygulama zorluklarına yer verdin mi?
Değerlendirme 2Su ayak izi ve kimyasal kirliliği azaltma yolları
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kaynak kullanımını ve atığı azaltan yöntemler önerilir.
- Laboratuvarda su tüketimini ve zararlı atık oluşumunu artıran aşamalar gözden geçirilir.
- Su ayak izini küçültmek için mikro ölçekli çalışma, gereksiz yıkamayı önleme ve arıtılan suyu yeniden kullanma önerilir.
- Kimyasal kirliliği azaltmak için yeşil kimya ilkeleri, zararsız çözücü seçimi ve atıkların geri kazanımı yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Deney simülasyonları kullanmak, stokiyometrik hesapla reaktif fazlasını önlemek, zararsız maddeler seçmek ve atıkları uygun kaplarda toplamak. (Bilimsel çalışmalarda su tüketimini ve kimyasal atığı azaltan uygulanabilir öneriler geçerlidir.)
- Kimyasal atıkları bol suyla seyreltip lavaboya dökmeyi çözüm sanmak — bu işlem hem su ayak izini büyütür hem suyu kirletir.
- Yalnız su tasarrufuna değinip kimyasal kirliliği unutmak — soru her iki soruna yönelik öneri istemektedir.
Kendini kontrol et: Önerilerin hem su tüketimini azaltmaya hem de kimyasal atık kirliliğini önlemeye yönelik somut adımlar içeriyor mu?
Değerlendirme 3Deney ürünlerini çevreye zarar vermeden kaldırma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Değerlendirme 4aÇevre kirliliğinin kaynakları hakkındaki fikirler
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kirliliğin başlıca insan kaynaklı nedenleridir.
- Deneydeki kimyasal atık ve su kullanımından yola çıkılarak günlük yaşam ve üretimdeki kirlilik etkenleri düşünülür.
- Hava, su ve toprağı kirleten başlıca insan kaynaklı faaliyetler sınıflandırılır.
- Sanayi ve laboratuvar atıkları, fosil yakıtlar, evsel atıklar, tarım ilaçları, gübreler ve plastikler örnek olarak yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Arıtılmamış fabrika ve laboratuvar suları, egzoz ve baca gazları, bilinçsiz deterjan ve ilaç kullanımı ile doğada çözünmeyen katı atıklar. (Hava, su veya toprak kirliliğine neden olan gerçekçi kaynakları belirten yanıtlar geçerlidir.)
- Kirliliği yalnızca tek bir alana indirgemek — çevre kirliliği sanayi, tarım, ulaşım ve evsel tüketim gibi çoklu kaynaklardan doğar.
Kendini kontrol et: Yazdığın kaynaklar hava, su ve toprak kirliliğine yol açan başlıca etkenleri kapsıyor mu?