Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 24 Cevapları

H-O ve O-O bağları kırılır; atomlar yeniden düzenlenir. Atom türü ve sayısı korunur, sadece düzenlenme değişir. KI katalizördür.

1. Denklemdeki 1/2 O₂ kesrini tam molekülle gösterebilmek için denklemi 2 ile genişleterek 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂ oranını belirleyin.
2. Hidrojen ve oksijen atomları için farklı renk veya şekil seçerek girenler kısmına iki adet H₂O₂ molekülü çizin.
3. Ürünler kısmına aynı sembollerle iki adet H₂O ve bir adet O₂ molekülü çizerek toplam 4 H ve 4 O atomunu koruyun.
4. Açıklamaya KI katalizörlüğünde H₂O₂ bağlarının koptuğunu ve atomların yeniden düzenlenerek H₂O ile O₂ oluşturduğunu yazın.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Girenlerde 2 adet H₂O₂, ürünlerde 2 adet H₂O ve 1 adet O₂ taneciği farklı renk/şekillerle çizilip bağların yeniden düzenlendiği açıklanır. (Atom türü ve sayısını koruyarak 2:2:1 oranında çizilen tüm tanecik modelleri geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Çizdiğim modelde tepkime öncesi ve sonrasında toplam hidrojen (4) ve oksijen (4) atomu sayıları eşit mi?

Bağlar kopar, atomlar yeni dizilir; CO₂ gazı balonu şişirir. Atom sayıları girenlerde ve ürünlerde aynıdır.

1. Karbon, hidrojen, oksijen ve sodyum atomlarını birbirinden ayırmak için dört farklı renk veya şekil belirleyin.
2. Girenlerde CH₃COOH ve NaHCO₃ taneciklerini, ürünlerde ise CH₃COONa, H₂O ve gaz fazına geçen CO₂ molekülünü çizin.
3. Giren ve ürünlerdeki toplam atom sayılarının (3 C, 5 H, 5 O, 1 Na) korunduğunu doğrulayın.
4. Açıklamada bağların kopup atomların yeniden dizildiğini ve oluşan CO₂ gazının balonu şişirdiğini belirtin.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sulu çözeltideki CH₃COO- ve Na+ iyonları ayrı tanecikler, H₂O sıvıda ve CO₂ gaz fazında seyrek moleküller olarak modellenir. (Suda çözünen sodyum asetat tuzunu iyonlarına ayrışmış gösteren tanecik modelleri de geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Modelimde giren ve ürünlerde 3 C, 5 H, 5 O ve 1 Na atomu eksiksiz bulunuyor mu?

Çözeltideki iyonlar yeniden düzenlenir; Pb2+ ve I- iyonları katı PbI₂ oluşturur. Toplam atom ve yük korunur.

1. Suda çözünmüş girenler için 1 adet Pb2+, 2 adet NO₃-, 2 adet K+ ve 2 adet I- iyonunu farklı sembollerle tanımlayın.
2. Ürünler modelinde Pb2+ ile iki I- iyonunu kabın dibinde düzenli katı (PbI₂ sarı çökeltisi) oluşturacak biçimde bir arada çizin.
3. İki K+ ve iki NO₃- iyonunu ise çözelti içinde serbest dağılmış hâlde gösterin.
4. Açıklamada iyonların yer değiştirmesiyle suda çözünmeyen katı PbI₂ çökeltisinin oluştuğunu ve toplam atom/yük sayısının korunduğunu yazın.

Kabul edilebilir başka cevaplar: 1 adet Pb(NO₃)2 ve 2 adet KI taneciğinden 1 adet katı PbI₂ çökeltisi ile suda çözünmüş 2 adet KNO₃ oluşumu modellenir. (1 Pb, 2 N, 6 O, 2 K ve 2 I oranını koruyan çizim ve açıklamalar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Çizimimde kabın dibinde katı PbI₂ yapısı var mı ve tüm iyonların sayısı tepkime öncesiyle eşit mi?

Örneğin süt ekşiyince koku ve tat değişir; yanmada ışık çıkar; sirkeyle bazı maddelerin pH'ı değişir.

1. Yaptığınız üç deneyde gözlemlediğiniz gaz çıkışı, katı (çökelti) oluşumu ve renk değişimi göstergelerini hatırlayın.
2. Bunların dışında kimyasal tepkimelerde görülebilen ışık oluşumu, koku değişimi, pH, enerji ve iletkenlik değişimi gibi kanıtları belirleyin.
3. Seçtiğiniz kanıtları sütün ekşimesi (koku/pH) veya odunun ve maytabın yanması (ışık/ısı) gibi günlük hayat örnekleriyle açıklayın.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İletkenlik değişimi, ışık oluşumu, koku veya pH değişimi de kanıttır; örneğin yiyeceklerin çürümesinde koku, maytap yanmasında ışık yayılır. (Deney dışındaki geçerli kimyasal değişim göstergelerini günlük hayat örnekleriyle eşleştiren cevaplar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Verdiğim günlük hayat örneklerinde yeni madde oluşuyor mu ve deneydekilerden farklı bir kimyasal değişim kanıtı yer alıyor mu?

Şekerin suda çözünmesinde yeni madde oluşmaz (fiziksel). Sirke ile kabartma tozu karışınca gaz çıkar; bu kimyasal tepkimedir.

1. Karıştırma sonucunda başlangıç maddelerinden farklı kimyasal özellikte yeni bir madde oluşup oluşmadığını temel ölçüt olarak alın.
2. Gaz çıkışı, çökelti oluşumu, renk, koku, pH, ışık veya enerji değişimi gibi kimyasal tepkime göstergelerini kontrol edin.
3. Şekerin suda çözünmesi (fiziksel) ve sirke ile yemek sodasının tepkimesi (kimyasal) gibi karşılaştırmalı örneklerle açıklamanızı yazın.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Maddeler kimlik özelliklerini koruyorsa fiziksel (tuzlu su), yeni madde oluşup çökelti, gaz veya renk değişimi gözleniyorsa kimyasal değişimdir. (Fiziksel ve kimyasal değişimi yeni madde oluşumu ölçütü ve doğru örneklerle ayıran cevaplar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklamamda yeni madde oluşumu ölçütünü ve hem fiziksel hem kimyasal değişim için doğru birer örneği belirttim mi?

Atomlar yok olmaz ya da yoktan var olmaz; sadece birleşme şekli değişir, bu yüzden maddenin özellikleri de değişir.

1. Tepkimeye giren maddelerin taneciklerini bir arada tutan kimyasal bağlara ne olduğunu düşünün.
2. Eski bağların kırıldığını ve atomların türü ile sayısı değişmeden yeniden düzenlendiğini belirtin.
3. Yeni bağların kurulmasıyla iç yapısı ve kimyasal özellikleri farklı yeni maddelerin oluştuğunu ifade edin.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Atom türü ve sayısı korunurken taneciklerin bağlanma düzeni değişir; böylece farklı iç yapıya sahip yeni tür tanecikler oluşur. (Bağların yeniden düzenlenmesini ve atom korunumunu vurgulayan tüm açıklamalar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabımda atom türü ve sayısının korunduğunu, ancak bağ yapısının değişerek yeni tanecikler oluştuğunu belirttim mi?