Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 45 Cevapları

Anotta hidrojen elektron verir, katotta oksijen elektron alır. Elektron alışverişi olduğundan tepkime redokstur; toplam olarak hidrojenin oksijenle birleşmesidir.

1. Verilen yarı tepkimeleri inceleyin: anotta H₂ elektron verir (yükseltgenir), katotta O₂ elektron alır (indirgenir).
2. Tanecikler arasında elektron alışverişi gerçekleştiği için tepkime türünün yükseltgenme-indirgenme (redoks) tepkimesi olduğunu yazın.

Kendini kontrol et: Yarı tepkimelerdeki elektron (4e-) alışverişini dikkate alarak tepkime türünü belirlediniz mi?

Çizim istenmektedir; kutular sırayla anot tepkimesi, elektron akışı, katot tepkimesi ve toplam tepkimeyi gösterecek şekilde çizilebilir. Tek doğru çizim yoktur.

1. 1. kutuda anot bölgesine gelen 2 adet H₂ molekülünü ve elektrolitteki 4 adet OH- iyonunu tanecik modelleriyle çizin.
2. 2. kutuda H₂ ve OH- etkileşimiyle 4H₂O oluşumunu ve 4 elektronun (4e-) dış devreye geçişini gösterin.
3. 3. kutuda katotta 1 adet O₂ molekülü, 2H₂O ve dış devreden gelen 4e- ile 4OH- oluşumunu çizin.
4. 4. kutuda toplam tepkimeyi sembolik ve tanecik düzeyinde 2H₂(g) + O₂(g) → 2H₂O(s) biçiminde gösterin.

Kabul edilebilir başka cevaplar: 1. kutu: başlangıç tanecikleri (2H₂ ve O₂); 2. kutu: anotta yükseltgenme; 3. kutu: katotta indirgenme; 4. kutu: oluşan 2H₂O. (Tanecik sayıları korunarak sembolik ve alt mikro gösterim birlikte verildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Dört kutuda hidrojen ve oksijen atom sayıları ile aktarılan elektron sayısı (4e-) korunuyor mu?

BaSO₄ sülfat tuzudur; sülfürik asit ile baryum hidroksit nötralleşir. Suda çözünmeyen BaSO₄ çöker, su oluşur.

1. BaSO₄ tuzunun katyonunun Ba2+, anyonunun ise SO₄^2- olduğunu belirleyin.
2. Nötralleşmede tuzun katyonu bazdan, anyonu asitten geldiği için bazı Ba(OH)₂, asidi H₂SO₄ olarak seçin.
3. Asit ve bazı tepkimeye sokup su katsayısını 2 ile denkleştirin: H₂SO₄ + Ba(OH)₂ → BaSO₄(k) + 2H₂O.

Kendini kontrol et: Tepkimenin her iki tarafında 1 Ba, 1 S, 4 H ve 6 O atomu bulunuyor mu?

Çözünmüş Ca2+ ve oksalat iyonları derişim artınca birleşip suda az çözünen katı kalsiyum oksalatı oluşturur.

1. Tablonun 1. satırına bakılır: idrarda çözünmüş iyonlar belli bir seviyeyi aşınca katı hâle geçip böbrek taşı oluşturuyor.
2. Çözeltideki iyonların birleşerek suda çözünmeyen katı oluşturması çökelme tepkimesinin özelliğidir.
3. Ca2+ ve oksalat iyonları birleşerek suda az çözünen katı kalsiyum oksalatı (CaC₂O₄) oluşturur.

Kendini kontrol et: Çözünmüş iyonlardan suda az çözünen katı (CaC₂O₄) oluşumunu çökelme tepkimesiyle eşleştirdiniz mi?

İki çözeltideki iyonlar yer değiştirir ve bunlardan biri çözünmeyen katı olarak çöker.

1. Tablonun 1. satırındaki örnek çökelme tepkimesidir: idrarda çözünmüş iyonlar katı kalsiyum oksalat oluşturuyor.
2. Çökelmede iki çözeltideki iyonlar eş değiştirir; oluşan ürünlerden biri suda çözünmediği için katı olarak ayrılır.
3. Genel gösterim: AX(suda) + BY(suda) → AY(k) + BX(suda).
4. Örnek (net iyon): Ca2+(suda) + C₂O₄^2-(suda) → CaC₂O₄(k); yükler toplamı sıfırdır, denklem denktir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: AB(suda) + CD(suda) → AD(k) + CB(suda) (İkili yer değiştirme ve katı (k) çökelek oluşumu sembolik harflerle doğru gösterildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Genel gösterimde sulu çözelti (suda) ve çökelek katı (k) fiziksel hâllerini belirttiniz mi?

Baz olan magnezyum hidroksit, mide asidi HCl ile tepkimeye girip tuz ve su oluşturur, asit etkisi azalır.

1. Tablonun 2. satırına bakılır: magnezya sütündeki Mg(OH)₂, mide salgısındaki HCl ile tepkimeye giriyor.
2. Mg(OH)₂ bir baz, HCl bir asittir; asit ile baz tepkimeye girince tuz ve su oluşur.
3. Bu sırada asidin etkisi azaldığı için yanma hissi hafifler.
4. Tuz ve su oluşumuyla gerçekleşen bu tepkimenin türü asit-baz (nötralleşme) tepkimesidir.

Kendini kontrol et: Tepkimeye giren maddelerden HCl'nin asit, Mg(OH)₂'nin baz olduğunu doğruladınız mı?

Asitten gelen H+ ile bazdan gelen OH- birleşerek su oluşturur, kalan iyonlar tuzu verir.

1. Tablonun 2. satırındaki örnek nötralleşme tepkimesidir: Mg(OH)₂ bazı mide asidi HCl ile tepkimeye giriyor.
2. Asitten gelen H+ ile bazdan gelen OH- birleşerek su oluşturur; kalan Mg2+ ve Cl- iyonları tuzu verir.
3. Genel gösterim: Asit + Baz → Tuz + Su.
4. Örnek: Mg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O; her iki tarafta 1 Mg, 2 Cl, 4 H, 2 O vardır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: HX(suda) + MOH(suda) → MX(suda) + H₂O(s) (Asit, baz, tuz ve su oluşumu sembolik formüllerle doğru gösterildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Genel gösterimde ürün olarak hem tuz hem de suyun yer aldığını kontrol ettiniz mi?

Aktif metal asitteki hidrojenin yerini alır; metal yükseltgenip aşınır, hidrojen gazı çıkar.

1. Tablonun 3. satırına bakılır: asitler aktif metal kaplarla tepkimeye girip kabın delinmesine yol açıyor.
2. Aktif metal asitteki hidrojenin yerine geçer; metal elektron vererek iyona dönüşür (yükseltgenir), H+ iyonları H₂ gazına indirgenir.
3. Elektron alışverişi olduğu için bu tepkime aynı zamanda yükseltgenme-indirgenme tepkimesidir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İndirgenme-yükseltgenme (redoks) ve tekli yer değiştirme tepkimesi (Kitaptaki ana tepkime sınıflandırmasına göre elektron alışverişi veya tekli yer değiştirme belirtildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Metalin elektron vererek yükseltgendiğini ve H+ iyonlarının indirgendiğini dikkate aldınız mı?

Aktif metal asitten hidrojeni uzaklaştırır; metal tuzu ve hidrojen gazı oluşur.

1. Tablonun 3. satırına bakılır: asit çözeltileri demir, alüminyum, çinko gibi aktif metallerden yapılmış kaplarla tepkimeye giriyor.
2. Aktif metal, asitteki hidrojenin yerine geçer; metal katyonu asidin anyonuyla tuz oluşturur, hidrojen gazı açığa çıkar.
3. Genel gösterim: Asit + Aktif metal → Tuz + H₂(g).
4. Örnek: Fe(k) + 2HCl(suda) → FeCl₂(suda) + H₂(g); her iki tarafta 1 Fe, 2 H, 2 Cl vardır, denklem denktir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: A + BC → AC + B (Kitaptaki tekli yer değiştirme tepkimelerinin genel harf gösterimi yazıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Ürünlerde tuzun yanında su değil H₂ gazının yer aldığını doğruladınız mı?