Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 66
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 66 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3-aOksijenli solunum denkleminin denkleştirilmesi
Çözüm Yolu
C için 6 CO₂, H için 6 H₂O; O sayısı solda 6+12=18, sağda 12+6=18.
- Tepkime: C₆H₁₂O₆ + O₂ → CO₂ + H₂O + enerji. O₂ en sona bırakılır.
- C: glikozda 6 C var; CO₂ önüne 6 yazılır.
- H: glikozda 12 H var; H₂O önüne 6 yazılır.
- O: sağda 6·2 + 6·1 = 18; solda glikozdaki 6 O dışında 12 O gerekir, O₂ önüne 6 yazılır.
- Glikozdaki 6 oksijeni unutup O₂ önüne 9 yazmak — ürünlerdeki 18 oksijenin 6'sı glikozdan gelir, O₂ yalnız kalan 12 oksijeni karşılar.
- H₂O önüne 12 yazmak — bir H₂O molekülünde 2 hidrojen bulunduğundan 12 hidrojen için 12/2=6 H₂O gerekir.
Kendini kontrol et: İki taraftaki toplam oksijen sayısını kontrol et: solda 6+6·2=18, sağda 6·2+6·1=18 oluyor mu?
3-bEtil alkollü oksijensiz solunum denkleminin denkleştirilmesi
Çözüm Yolu
C: 6=4+2; H: 12=12; O: 6=2+4 olduğundan etil alkol ve CO₂ katsayıları 2 olur.
- Tepkime: C₆H₁₂O₆ → C₂H₅OH + CO₂ + enerji. Glikozun katsayısı 1 alınır.
- H: glikozda 12 H var; C₂H₅OH'ta 6 H olduğundan önüne 2 yazılır.
- C: 2C₂H₅OH'ta 4 C var; kalan 2 C için CO₂ önüne 2 yazılır.
- Kontrol: C 6=4+2, H 12=12, O 6=2+4.
- C₂H₅OH içindeki hidrojen sayısını 5 sanmak — sondaki OH grubundaki hidrojenle birlikte bir etil alkol molekülünde toplam 6 hidrojen vardır.
- Karbonları yalnızca C₂H₅OH veya CO₂ üzerinden eşitlemeye çalışmak — karbon iki ürüne dağıldığından önce tek üründe bulunan hidrojen denkleştirilmelidir.
Kendini kontrol et: Ürünlerdeki atomları topla: 2·2+2=6 karbon, 2·6=12 hidrojen ve 2·1+2·2=6 oksijen glikozu veriyor mu?
3-cLaktik asitli oksijensiz solunum denkleminin denkleştirilmesi
Çözüm Yolu
Glikozdaki 6 C, 12 H, 6 O iki laktik asit molekülünde (2×C₃H₆O₃) tam olarak karşılanır.
- Tepkime: C₆H₁₂O₆ → C₃H₆O₃ + enerji. Glikozun katsayısı 1 alınır.
- C: solda 6, laktik asitte 3 C var; laktik asit önüne 2 yazılır.
- Kontrol: C 6=6, H 12=12, O 6=6.
- 2 katsayısının yalnız karbonu çarptığını düşünmek — formül önündeki 2 katsayısı C, H ve O atomlarının tamamını 2 ile çarpar.
Kendini kontrol et: 2·C₃H₆O₃ çarpımından gelen 6 C, 12 H ve 6 O sayıları C₆H₁₂O₆ ile bire bir örtüşüyor mu?
Kontrol Noktası 1-aBiyodizelin oluşum tepkimesinde tutarsızlık bulup denkleştirme
Çözüm Yolu
Yağ esterinde 3 yağ asidi zinciri vardır; 3 metanol gerekir ve 3 biyodizel oluşur. Toplam C60H113O9 her iki tarafta eşittir.
- Yağ esterinde üç ayrı yağ asidi zinciri (C₁₇H₃₂) bağlıdır; her zincir bir metanolle bir biyodizel oluşturur.
- Verilen denklemde 1 metanol ve 1 biyodizel yazılmış; zincir sayısı tutmadığı için tepkime denk değildir.
- Metanol ve biyodizel önüne 3 yazılır: yağ esteri + 3CH₃OH → gliserol + 3 biyodizel.
- Katsayılar 1, 3, 1, 3 olur.
- Kontrol: solda C57H101O6 + 3CH₃OH = C60H113O9; sağda C₃H₈O₃ + 3C₁₉H₃₅O₂ = C60H113O9.
- Yalnız biyodizelin önüne 3 yazıp metanolü 1 bırakmak — üç ester bağının kırılıp üç metil esteri oluşturması için 3 CH₃OH gerekir.
- Gliserolün önüne de 3 yazmak — bir yağ esteri molekülündeki tek üç karbonlu iskeletten yalnız 1 gliserol oluşur.
Kendini kontrol et: Toplam atom sayılarını karşılaştır: iki tarafta da 60 C, 113 H ve 9 O bulunuyor mu?
Kontrol Noktası 1-bBiyodizelin yanma tepkimesinin denkleştirilmesi
Çözüm Yolu
C₁₉H₃₅O₂ için H sayısı tek olduğundan önce katsayı 4 alınır; C: 76, H: 140 yani 70 H₂O; O: 8+214=222 = 152+70.
- Verilen: C₁₉H₃₅O₂ + O₂ → CO₂ + H₂O. İstenen: her atom türünün iki tarafta eşit olması.
- C₁₉H₃₅O₂'deki H sayısı (35) tek olduğundan, H₂O'yu tam sayı yapmak için biyodizel katsayısını 4 alırız.
- C dengesi: 4 × 19 = 76 C, bu yüzden sağa 76 CO₂ yazarız.
- H dengesi: 4 × 35 = 140 H, bu yüzden sağa 140 ÷ 2 = 70 H₂O yazarız.
- O dengesi: sağda 152 + 70 = 222 O; solda biyodizelden 8 O var, kalan 214 O için 107 O₂ gerekir.
- Biyodizelden gelen 8 oksijeni çıkarmayı unutup O₂ önüne 111 yazmak — 222 oksijenin 8'i yakıtta bulunduğundan 214/2=107 O₂ gerekir.
- Katsayıları 2C₁₉H₃₅O₂ + 107/2O2 → 38CO₂ + 35H₂O şeklinde kesirli bırakmak — tam sayılı denkleştirme için denklem 2 ile genişletilmelidir.
Kendini kontrol et: Atom sayılarını denetle: 76 C, 140 H ve 8+214=222 O ile 152+70=222 O birbirine eşit mi?