Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 102
Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 102 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4Coğrafi ve sosyokültürel koşulların dört devletin askerî ve idari teşkilatına etkisini açıklama
Çözüm Yolu
Bozkır kültürü atlı, ok-yaya dayalı Türk ordusunu sürdürdü. Yerleşik İslam ülkelerinin etkisiyle saray, divan, vezirlik, ikta ve gulam uygulamaları kuruldu; Büyük Selçuklular ikta sistemini kendi topraklarında geliştirdi.
- Haritaya bakarak dört devletin Türkistan bozkırlarından İran ve Anadolu'ya uzanan geniş alanlarda kurulduğunu belirle.
- Bozkır geleneğinin etkisini yaz: atlı, süvari ağırlıklı, ok ve yaya dayalı askerî düzen sürdürüldü.
- Yerleşik İslam ülkeleriyle temasın etkisini yaz: saray, divan, vezirlik ve gulam sistemi benimsendi.
- Büyük Selçukluların ikta sistemini kendi topraklarında geliştirerek teşkilatı güçlendirdiğini ekle.
- Yalnız coğrafi koşulları anlatıp sosyokültürel etkileri atlamak — soru ikisinin birlikte etkisini soruyor.
- Teşkilatların tamamen değiştiğini yazmak — metne göre eski Türk gelenekleri büyük ölçüde sürdürüldü.
Kendini kontrol et: Cevabında hem askerî hem de idari teşkilattan en az birer örnek var mı?
5Devlet ve ordu teşkilatındaki değişim ile sürekliliğin veraset, hâkimiyet anlayışı ve hükümdarlık alametlerine etkisini örnekle açıklama
Çözüm Yolu
Süreklilik: hanedan hakkı, bayrak, tuğ, çetr gibi semboller. Değişim: kut yerine ilahî temelli hükümdarlık, il yerine mülk, kurultay yerine divan, melikler için atabeylik, hakan yanında sultan ve keykavus unvanları.
- Veraset sistemini incele: Devletin hanedanın ortak malı sayılması sürdü; Büyük ve Türkiye Selçuklularında atabeylik eklendi.
- Hâkimiyet anlayışını incele: Kut anlayışı, hükümdarın 'Allah'ın yeryüzündeki gölgesi' sayılması anlayışına dönüştü.
- Hükümdarlık alametlerini incele: Tuğ, bayrak, otağ gibi semboller sürdü; hakan, sultan, keykavus unvanları eklendi.
- Her başlıkta neyin sürdüğünü ve neyin değiştiğini ayrı ayrı belirterek cevabını tamamla.
- Değişimi ve sürekliliği karıştırmak — hanedan hakkı süren, atabeylik ise yeni eklenen bir uygulamadır.
- Örnek vermeden genel cümle kurmak — soru her başlık için örnekle açıklama istiyor.
Kendini kontrol et: Veraset, hâkimiyet anlayışı ve alametler için en az birer somut örnek yazdın mı?
6-AHükümdarlar hakan, keykavus gibi unvanlar kullanmıştır ifadesi
Çözüm Yolu
Metne göre eski unvanların yanına hakan, sultan, keykavus gibi yeni unvanlar eklenmiştir.
- Sayfa 101'deki metinde hükümdarlık unvanlarının anlatıldığı cümleyi bul.
- Metne göre eski unvanların yanına hakan, sultan, keykavus gibi yeni unvanlar eklenmiştir.
- İfade metinle uyuştuğu için kutucuğu doğru olarak işaretle.
Kendini kontrol et: İfadedeki unvanlar metindeki unvan listesinde geçiyor mu?
6-Bİkili teşkilat sistemi uygulanmıştır ifadesi
Çözüm Yolu
Metinde ikili teşkilattan söz edilmez; merkeziyetçi bir yönetim yapısı kurulduğu belirtilir.
6-CGulam sisteminde daimî orduda yalnız Türklerin görev yaptığı ifadesi
Çözüm Yolu
Daimî orduda Türk olmayan yerli unsurlar da yer aldı; yalnızca temel güç Türklerdi.
- Metinde gulam sisteminin anlatıldığı bölümü bul.
- Metne göre daimî orduda Türk olmayan yerli unsurlar da yer almış, temel gücü ise Türkler oluşturmuştur.
- İfadedeki 'sadece Türkler' sözü metinle çeliştiği için kutucuğu işaretleme.
- 'Temel gücü Türkler oluşturdu' cümlesine bakıp ifadeyi doğru saymak — 'sadece' kelimesi diğer unsurları dışladığı için yanlıştır.
Kendini kontrol et: Metinde orduda Türklerden başka bir unsurun bulunduğu söyleniyor mu?
6-ÇÖrfî hukukun şer'î hukukla uyumuna özen gösterildiği ifadesi
Çözüm Yolu
Töre kuralları İslam hukukuyla uyumlu hâle getirilip şeri hukuka aykırı olmayacak biçimde örfî hukuk olarak sürdürüldü.
- Metinde töre kurallarının anlatıldığı cümleyi bul.
- Töre kuralları İslam hukukuyla uyumlu hâle getirilip şeri hukuka aykırı olmayacak biçimde örfî hukuk olarak sürdürülmüştür.
- İfade metinle uyuştuğu için kutucuğu doğru olarak işaretle.
- Örfî hukukun kaldırıldığını düşünmek — metne göre töre, şeri hukuka uyumlu hâle getirilerek sürdürüldü.
Kendini kontrol et: Metne göre töre kaldırıldı mı, yoksa uyumlu hâle getirilerek mi sürdü?
6-DKadınların devlet yönetiminde etkili olduğu ifadesi
Çözüm Yolu
s.101'e göre hükümdar eşlerinin (hatun) yönetimde söz sahibi olması geleneği Türk-İslam devletlerinde sürmüştür.
- Metinde hükümdar eşlerinden (hatun) söz eden cümleyi bul.
- Hatunların yönetimde söz sahibi olması geleneğinin ilk Türk-İslam devletlerinde de sürdüğünü belirle.
- İfade metinle uyuştuğu için kutucuğu doğru olarak işaretle.
- İslamiyet'le birlikte kadının yönetimdeki yerinin kalktığını varsaymak — metin bu geleneğin devam ettiğini açıkça söylüyor.
Kendini kontrol et: Metinde hatunların yönetimdeki rolü için 'devam ettirildi' mi deniyor?
6-EOrdu-millet anlayışının terk edildiği ifadesi
Çözüm Yolu
Türk-İslam devletleri ordu-millet özelliğini devam ettirmiştir.
- Metinde Türk ordusunun özelliklerinin sayıldığı bölümü bul.
- Ordu-millet özelliğinin Türk-İslam devletlerinde de devam ettirildiğini belirle.
- İfadedeki 'terk edilmiştir' sözü metinle çeliştiği için kutucuğu işaretleme.
- Gulam sistemiyle ücretli ordu kurulduğu için ordu-millet anlayışının bittiğini sanmak — metin bu özelliğin sürdüğünü belirtiyor.
Kendini kontrol et: Metinde ordu-millet özelliği için 'devam ettirdi' ifadesi geçiyor mu?
6-FMüslüman olduktan sonra hükümdarlık alametlerine yeni unsurlar eklendiği ifadesi
Çözüm Yolu
Metne göre hükümdarlar para, hutbe, nevbet, tuğ, bayrak gibi sembollere yeni ünvanlar da eklemiştir.
- Metinde hükümdarlık sembollerinin ve unvanlarının sayıldığı bölümü bul.
- Hükümdarların para, hutbe, nevbet gibi sembollere ek olarak hakan, sultan, keykavus gibi yeni unvanlar eklediğini belirle.
- İfade metinle uyuştuğu için kutucuğu doğru olarak işaretle.
- Eski sembollerin sürmesine bakıp yenilik olmadığını düşünmek — eski semboller korunurken yeni unvanlar da eklendi.
Kendini kontrol et: Metinde 'yeni' olarak eklendiği söylenen en az bir alamet ya da unvan gösterebiliyor musun?