Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 107
Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 107 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
12-BenzerliklerTürk-İslam ve Batı medeniyetlerinin bilim, kültür, eğitim, sanat anlayışlarındaki benzerlikleri yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Her ikisinde de eğitim kurumları dinî temelli kuruldu (medrese, kilise okulu) ve din düşünce ile sanatı etkiledi; her iki medeniyette üniversite ve eğitim kurumları bilimi geliştirdi; evrensel değerleri savunan düşünürler yetişti.Çözüm Yolu
Medreseler ile katedral ve manastır okulları eğitimi yürüttü; her iki medeniyette de din bilim, kültür ve sanat anlayışını yönlendirdi.
- Dört öğrencinin konuşmalarında iki medeniyette ortak olan özellikleri arıyoruz.
- Türk-İslam dünyasında medreseler, Avrupa'da katedral ve manastır okulları eğitimi yürütmüş; ikisinde de eğitim dinî temellidir.
- Her iki medeniyette de din bilim, kültür ve sanat anlayışını yönlendirmiştir.
- İki dünyada da eğitim kurumları bilimin gelişmesine katkı sağlamıştır; bunlar benzerlik sütununa yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: İki medeniyette de yöneticiler ve kurumlar eğitim faaliyetlerini düzenleyip yürütmüştür. (Medreseler ile katedral ve manastır okullarının kurumsal eğitim rolü vurgulanıyorsa geçerlidir.)
- Yalnız bir medeniyete ait özelliği benzerlik sanmak — benzerlik sütununa iki medeniyette de görülen ortak özellik yazılmalıdır.
- Kilisenin deneye karşı baskısını benzerlik sütununa yazmak — bu Avrupa'ya özgü bir durumdur, farklılıktır.
Kendini kontrol et: Yazdığın her benzerlik için hem Türk-İslam hem Batı dünyasından birer örnek gösterebiliyor musun?
14Medreselerin coğrafi dağılımından Anadolu'nun Türkleşme ve İslamlaşmasına etkisini açıklama
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Medreseler Anadolu'nun birçok şehrine (Sivas, Kayseri, Konya, Amasya, Tokat vb.) yayıldığı için bilim ve dinî eğitim Anadolu'nun geniş bölgelerine ulaştı.Çözüm Yolu
Haritada Anadolu'da çok sayıda Selçuklu ve Beylikler medresesi görülür. Bu yaygınlık Türk-İslam kültürünün, dilin ve dinî bilginin yerleşmesini, yetişmiş insanların çoğalmasını sağlayarak Türkleşme ve İslamlaşmayı hızlandırdı.
- Haritada Birinci Beylikler ve Türkiye Selçuklu dönemi medreselerini gösteren sarı işaretleri buluyoruz.
- Medreselerin Sivas, Kayseri, Konya, Amasya, Tokat gibi pek çok Anadolu şehrine yayıldığını görüyoruz.
- Alperen'in konuşmasından medreselerde dinî ilimlerle birlikte pozitif bilimlerin okutulduğunu hatırlıyoruz.
- Bu yaygınlığın İslam bilgisini, Türk kültürünü ve yetişmiş insanı Anadolu'nun geniş bölgelerine ulaştırdığı sonucunu yazıyoruz.
- Yalnız şehir adlarını sıralamak — soru, dağılımın Türkleşme ve İslamlaşmaya etkisini açıklamayı ister.
- Kırmızı Nizamiye işaretlerini Anadolu medreseleri sanmak — Anadolu'dakiler lejantta sarı işaretle gösterilir.
Kendini kontrol et: Cevabında hem medreselerin yayılışını hem de bunun Türkleşme ve İslamlaşmaya etkisini yazdın mı?
12-FarklılıklarTürk-İslam ve Batı medeniyetlerinin anlayışlarındaki farklılıkları yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Türk-İslam dünyasında medreselerde dinî ilimlerle birlikte matematik, astronomi, tıp gibi pozitif bilimler yapıldı ve devlet desteklendi; Batı'da skolastik düşünce ve kilise baskısı hâkimdi, deneyi savunanlar kısıtlandı; Avrupa ilk üniversitelerini XI-XIII. yüzyılda, İslam dünyasından etkilenerek kurdu.Çözüm Yolu
Türk-İslam medeniyetinde bilimsel çalışma teşvik edilirken, Orta Çağ Avrupası'nda kilisenin denetimi ve deneye karşı tutumu belirleyiciydi.
- Emine, Jolie, Léo ve Alperen'in konuşmalarını iki medeniyetin farklı yönlerini bulmak için karşılaştırıyoruz.
- Alperen'e göre Türk-İslam medreselerinde dinî ilimlerle birlikte matematik, astronomi, tıp okutulmuş ve hükümdarlar bu çalışmaları desteklemiş.
- Léo ve Jolie'ye göre Avrupa'da kilise ve skolastik düşünce belirleyiciydi; deneyi savunan bilim insanları kısıtlandı.
- Léo'ya göre Avrupa ilk üniversitelerini İslam dünyasını izleyerek bu dönemde kurdu; bunlar farklılık sütununa yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Türk-İslam dünyasında Türkçenin korunmasına önem verildi; Avrupa'da eğitim din adamlarının elindeydi. (Alperen'in Kaşgarlı Mahmud örneği ile Léo'nun anlattığı kilise denetimi karşılaştırılıyorsa geçerlidir.)
- Farklılığı tek taraflı yazmak — her farklılıkta iki medeniyetin durumu karşılaştırmalı olarak belirtilmelidir.
- Avrupa'da üniversitelerin kurulmasıyla kilise baskısının bittiğini yazmak — Léo XIII. yüzyılda baskının sürdüğünü söyler.
Kendini kontrol et: Her farklılık maddesinde Türk-İslam ve Batı dünyasının durumunu ayrı ayrı belirttin mi?
13-AMutasavvıfların Anadolu'nun Türkleşme ve İslamlaşmasındaki rolü yargısı
Çözüm Yolu
Emine, dervişlerin Anadolu'ya yayılıp İslam'ı ve tasavvufu anlattığını söyler.
- A yargısını Emine ve Jolie'nin konuşmalarıyla karşılaştırıyoruz.
- Emine, Yesevi öğretisini benimseyen dervişlerin Anadolu'ya dağılıp İslam'ı ve tasavvufu anlattığını söyler.
- Mutasavvıfların Anadolu'da İslam'ın yayılmasına katkısı metinde yer aldığından yargıya ulaşılabilir.
- Yalnız Jolie'nin konuşmasına bakıp Anadolu'ya özel bir bilgi bulamamak — Emine'nin dervişlerle ilgili cümlesi de değerlendirilmelidir.
Kendini kontrol et: Dervişlerin Anadolu'da İslam'ı anlattığını söyleyen cümleyi metinde gösterebiliyor musun?
13-BTürk-İslam medeniyetinin Orta Çağ Avrupası'nı etkilediği yargısı
Çözüm Yolu
Léo, Avrupalıların İslam dünyasındaki bilimsel çalışmaları ve kurumları takip etmeye başladığını belirtir.
- B yargısı için Léo'nun konuşmasındaki Avrupa'daki değişimle ilgili cümleleri okuyoruz.
- Léo, Avrupalıların İslam dünyasındaki bilimsel çalışmaları ve eğitim kurumlarını takip etmeye başlamasının çok etkili olduğunu söyler.
- Avrupa'nın İslam dünyasından etkilendiği açıkça belirtildiği için yargıya ulaşılabilir.
- Etkilenmeyi tersine çevirmek — metinde Avrupa'nın İslam dünyasından etkilendiği anlatılır, tersi değil.
Kendini kontrol et: Léo'nun konuşmasında Avrupalıların neyi takip ettiğini bulup yargıyla eşleştirebiliyor musun?
13-CMutasavvıfların etkisinin yaşadıkları coğrafyayla sınırlı kaldığı yargısı
Çözüm Yolu
Jolie, mutasavvıfların çağları ve coğrafyaları aşan eserlerle tüm dünyaya ulaştığını söyler.
- C yargısını Jolie'nin mutasavvıflarla ilgili cümlesiyle karşılaştırıyoruz.
- Jolie, bu mutasavvıfların çağları ve coğrafyaları aşan eserleriyle görüşlerini tüm dünyaya anlattığını söyler.
- Metin, etkinin sınırlı kaldığı fikrinin tersini söylediği için yargıya ulaşılamaz.
- Mutasavvıfların Anadolu'da yaşadığını görüp etkilerinin de orada kaldığını sanmak — Jolie etkinin coğrafyaları aştığını belirtir.
Kendini kontrol et: Jolie'nin konuşmasında "çağları ve coğrafyaları aşan" ifadesi yargıyı destekliyor mu, çürütüyor mu?
13-ÇDinî anlayışların bilim, eğitim, kültür ve sanatı yönlendirdiği yargısı
Çözüm Yolu
Jolie ve Léo kilisenin, Emine ve Alperen ise İslam'ın bilim, eğitim ve sanat üzerinde etkili olduğunu anlatır.
- Ç yargısı için iki medeniyette dinin rolünü anlatan cümleleri buluyoruz.
- Jolie ve Léo, Avrupa'da bilim, eğitim ve sanatta asıl belirleyicinin kilise olduğunu söyler.
- Emine ve Alperen, Türk-İslam dünyasında İslam düşüncesinin sanatı ve medreselerde eğitimi şekillendirdiğini anlatır.
- İki medeniyette de din bu alanlara yön verdiği için yargıya ulaşılabilir.
- Yalnız Avrupa'daki kilise etkisine bakmak — yargı iki medeniyeti birlikte kapsadığı için Türk-İslam tarafı da kontrol edilmelidir.
Kendini kontrol et: Her iki medeniyet için dinin etkisini gösteren birer cümle bulabildin mi?
13-DÜniversiteler kurulduktan sonra kilise baskısının tamamen kalktığı yargısı
Çözüm Yolu
Léo, XIII. yüzyılda deneyi savunanların kilise tarafından kısıtlandığını söyler; baskı sürmüştür.
- D yargısı için Léo'nun üniversitelerden sonraki dönemi anlatan cümlelerini okuyoruz.
- Léo, XIII. yüzyılda deneyi savunan bilim insanlarının kilise tarafından kısıtlanıp baskıya uğradığını söyler.
- Baskı üniversiteler kurulduktan sonra da sürdüğü için yargıya ulaşılamaz.
- "Tamamen ortadan kalkmıştır" ifadesini gözden kaçırmak — kesin ifadeler metindeki tek bir karşı örnekle çürür.
Kendini kontrol et: Üniversitelerin kuruluşundan sonra kilisenin baskı uyguladığını gösteren bir cümle var mı?
13-ETürklerin mimari eserleriyle Anadolu'nun Türkleşme ve İslamlaşmasına katkısı yargısı
Çözüm Yolu
Emine, cami, medrese, kervansaray, köprü gibi eserlerle Anadolu'nun bayındır hâle getirildiğini söyler.
- E yargısı için Emine'nin mimari eserlerle ilgili cümlesini buluyoruz.
- Emine, Türklerin cami, medrese, kervansaray, köprü gibi eserlerle Anadolu'yu bayındır hâle getirdiğini söyler.
- Bu eserler Türk-İslam kültürünü Anadolu'ya yerleştirdiği için yargıya ulaşılabilir.
- Mimari eserleri yalnız süsleme olarak görmek — cami ve medrese gibi yapılar İslam kültürünün yayılmasını doğrudan destekler.
Kendini kontrol et: Emine'nin saydığı yapılardan hangileri dinî ve eğitim amaçlıdır?
13-FKatolik Kilisesi'nin deneycilik görüşünü desteklediği yargısı
Çözüm Yolu
Léo'ya göre Kilise, deneyi savunan bilim insanlarını kısıtlamış ve baskı uygulamıştır.
- F yargısı için Léo'nun deney ve kiliseyle ilgili cümlesini okuyoruz.
- Léo, deneyi savunan bilim insanlarının Katolik Kilisesi'nin öğretileriyle ters düştüğü için kısıtlandığını söyler.
- Kilise deneyciliği desteklemediği, tersine engellediği için yargıya ulaşılamaz.
- Kilisenin okullar kurmasını bilimi desteklemek sanmak — metinde deneyciliğe karşı baskı açıkça anlatılır.
Kendini kontrol et: Léo'nun konuşmasında deneyi savunanlara ne olduğunu söyleyebiliyor musun?